Ёлғиз Аллоҳга ибодат қилинглар ва Унга ҳеч нарсани шерик қилманглар. Ота-оналарга яхшилик қилинглар. Ҳамда қариндошларга, етимларга, мискинларга, яқин ва узоқ қўшниларга, яқин дўстингизга, мусофирларга ва қўл остингиздаги хизматкорларга ҳам яхшилик қилинглар. Аллоҳ такаббур ва мақтанчоқ бўлган кимсаларни севмайди.

Эй иймон келтирганлар, маст ҳолатда эканлигингизда, нима деб айтаётганингизни ўзингиз тушунмагунингизгача, намозга яқинлашманглар. Ҳамда йўловчи бўлмай туриб, жунуб ҳолингизда ҳам, то ғусл қилмагунингизча намозга яқинлашманглар. Агар бемор ё сафарда бўлиб ёки сизлардан бирингиз ҳожатхонадан қайтиб, ёхуд аёлларга яқинлик қилгандан кейин сув топа олмасангиз, у ҳолда тоза тупроқ жинсидан бўлган нарсалар ният қилиб, таяммум қилинглар. У тупроқ билан юзларингиз ва қўлларингизга суртиб масҳ тортинглар. Шубҳасиз, Аллоҳ гуноҳларни кечирувчи – Аъфув ва Ғофур Зотдир.

Эй Расулим, уларга: “Ҳозирча уруш қилишдан тийилиб, намозларни адо этинглар ва закот беринглар”, – деб айитилган кимсаларнинг ҳолатини кўрмадингизми? Вақти келиб уларга жанг фарз қилингач, бирданига улар орасидаги бир қисм жамоа одамлардан худди Аллоҳдан қўрққандек ҳатто янада қаттиқ қўрқув билан чўчий бошладилар. Ҳамда улар: “Эй Роббимиз, нега бизларга жангни фарз қилдинг? Уни бизларга яқин бир муддатга ортга суриб турсанг бўлмасмиди?” – дедилар. Эй Расулим, уларга: “Ўткинчи дунёнинг лаззати озгинадир. Аллоҳдан қўрққанлар учун эса охират ҳаёти афзалдир. Сизларга қилчалик ҳам зулм қилинмайди”, – деб айтинг.

Эй иймон келтирганлар, адолат билан собит туриб гарчи ўзингиз, ота-онангиз ва яқинларингиз зиддига бўлса ҳам, Аллоҳ учун тўғри гувоҳлик берувчи бўлинглар. Гувоҳлик берилган кимса бой бўладими ёки камбағал бўладими, билиб қўйинг, Аллоҳ уларнинг ҳолатини билишда сиздан кўра яқинроқдир. Нафсингизга берилиб адолатсизлик қилманглар. Агарда ҳақиқатни яшириб тилингизни бурсангизлар, ёки гувоҳликдан юз ўгирсангизлар, шубҳасиз, Аллоҳ барча қилаётган ишларингиздан хабардор Зотдир.

Исо Масиҳ ҳам, Аллоҳга яқин бўлган фаришталар ҳам Аллоҳга қул бўлишдан тортиниб ор қилмайдилар. Кимки Унга қул бўлишдан ор қилиб, такаббурлик қилса, бас, яқинда Аллоҳ барчасини Ўз ҳузурига тўплайди.

Эй иймон келтирганлар, Аллоҳ учун ҳақда собит туриб, гувоҳлик қилишда адолатли бўлинглар. Бирор бир қавмга бўлган хусуматингиз сизларни уларга қарши адолатсиз бўлишга чорламасин. Адолат қилинглар, мана шу тақвога энг яқин жиҳатдир. Ҳамда Аллоҳдан қўрқинглар, шубҳасиз, Аллоҳ барча қилаётган ишларингиздан хабардор Зотдир.

Эй Муҳаммад, Уларга Одамнинг икки ўғли бўлган Қобил ва Ҳобил тўғрисидаги хабарни ҳақиқати билан тиловат қилиб беринг. Ўшанда иккаласи Аллоҳ учун қурбонлик қилдилар. Улардан бирининг қурбонлиги қабул қилинди, бошқасиники эса қабул қилинмади. Қурбонлиги қабул қилинмагани ҳасад қилиб: “Сени, албатта, ўлдираман”, – деди. Қурбонлиги қабул қилингани эса: “Шубҳасиз, Аллоҳ тақводор кимсалардан қурбонликни қабул қилади”, – деб айтди.

Эй Муҳаммад, Уларга Одамнинг икки ўғли бўлган Қобил ва Ҳобил тўғрисидаги хабарни ҳақиқати билан тиловат қилиб беринг. Ўшанда иккаласи Аллоҳ учун қурбонлик қилдилар. Улардан бирининг қурбонлиги қабул қилинди, бошқасиники эса қабул қилинмади. Қурбонлиги қабул қилинмагани ҳасад қилиб: “Сени, албатта, ўлдираман”, – деди. Қурбонлиги қабул қилингани эса: “Шубҳасиз, Аллоҳ тақводор кимсалардан қурбонликни қабул қилади”, – деб айтди.

Эй Муҳаммад, инсонлар орасида мўминларга энг қаттиқ душман деб, яҳудийлар ва мушрикларни кўрасиз. Мўминларга дўстликда яқинроғи эса “Биз насронийлармиз”, – деганларни кўрасиз. Бунинг сабаби эса улар орасида руҳоний ва роҳибларнинг борлиги ҳамда уларнинг кибр қилмасликларидир.

Эй иймон келтирганлар, агар сизлардан бирингизга ўлим ҳолати яқинлашиб қолса, васият чоғида орангиздан икки нафар адолатли кишини гувоҳ қилинглар. Агарда бошқа ерларда сафарда бўлиб ўлим мусибати сизларга етиб қолса, унда, ўзингиздан бўлмаган бошқа икки нафар кимсани гувоҳ қилинглар. У икки гувоҳни намоздан кейин ушлаб турасизлар. Агарда улар ҳақида гумон қилсангизлар, унда улар: “Қариндош бўлса ҳам, у қасамни арзимас баҳога сотмаймиз. Аллоҳнинг гувоҳлигини яширмаймиз. Агар бундай қилсак, бизлар, албатта, гуноҳкорлардан бўлиб қоламиз”, – деб Аллоҳ номига қасам ичсинлар.

Эй Расулим, уларга: “Келинглар, Роббингиз сизларга ҳаром қилган нарсаларни ўқиб бераман. У Зотга ҳеч нарсани шерик қилманглар. Ота-онага яхшилик қилинглар. Камбағалликдан қўрқиб фарзандларингизни ўлдирманглар. Биз сизларга ҳам, уларга ризқ берамиз. Бузуқ ишларнинг ошкорасига ҳам, ундаги яширинчасига ҳам яқинлашманглар. Аллоҳ ўлдиришни ман қилган жонни ноҳақ ўлдирманглар. Шояд, ақл юритсангиз, деб Аллоҳ сизларга буларни тавсия қилди”, – деб айтинг.

Шунингдек, етимнинг молига то вояга етгунча унга фойда бўладиган энг чиройли йўлдан бошқа тарзда яқинлашманглар. Ўлчов ва тарозини адолат билан бажаринглар. Ҳеч қайси бир жонга кучи етмайдиган нарсани таклиф қилмаймиз. Агар гувоҳ бўлиб сўзласангиз, гарчи қариндошингиз бўлса ҳам, адолатли бўлинглар. Аллоҳга берган аҳдингизга вафо қилинглар. Шояд, ўгит оларсизлар деб, Аллоҳ сизларга буларни тавсия қилди.

Шунингдек, етимнинг молига то вояга етгунча унга фойда бўладиган энг чиройли йўлдан бошқа тарзда яқинлашманглар. Ўлчов ва тарозини адолат билан бажаринглар. Ҳеч қайси бир жонга кучи етмайдиган нарсани таклиф қилмаймиз. Агар гувоҳ бўлиб сўзласангиз, гарчи қариндошингиз бўлса ҳам, адолатли бўлинглар. Аллоҳга берган аҳдингизга вафо қилинглар. Шояд, ўгит оларсизлар деб, Аллоҳ сизларга буларни тавсия қилди.

Эй Одам, энди сен ва жуфтинг Ҳавво жаннатга жойлашинглар ва у неъматлардан хоҳлаган жойингиздан бемалол тановул қилаверинглар. Фақат мана бу дарахтга яқинлашиб, ундан еб қўйманглар, акс ҳолда, нафсингизга зулм қилганлардан бўлиб қоласизлар.

Ер юзида ислоҳ қилинганидан кейин бузғунчилик қилманглар ҳамда Унинг ғазабидан қўрққан ва раҳматига умид қилган ҳолда дуо қилинглар. Шубҳасиз, Аллоҳнинг раҳмати яхшилик қилувчиларга яқиндир.

Фиръавн эса: “Ҳа, агар ғолиб бўлсангизлар, унда сизлар, албатта, менга яқин одамлардан бўласизлар”, – деди.

Улар осмонлар ва Ернинг ажабтовур салтанатига, Аллоҳнинг яратган ҳар бир махлуқотларига ва ўз ажалларининг яқинлашиб қолган бўлишига бир назар солмайдиларми?! Бундан кейин инкор қилувчилар қайси гапга ҳам ишонар эдилар?!

Сизлар агар Аллоҳга ва Бадр жангида икки жамоа тўқнашиб ҳақ ва ботилнинг орасини айирувчи кунда қулимиз Муҳаммадга нозил қилган оятларимизга иймон келтирган бўлсангиз, унда урушда олган ғаниматларингизнинг бешдан бири Аллоҳга, пайғамбарга, қариндошларга етим-есирларга, мискинларга ва мусофирларга тегишли эканини билиб қўйинглар. Албатта, Аллоҳ ҳар нарсага кучи етадиган Зотдир.

Эй иймон келтирганлар, албатта, Аллоҳга ширк келтирганлар нопок кимсалардир, бас, энди улар бу йилларидан кейин Масжид ул-Ҳаромга яқинлашмасинлар. Агарда сизлар мушрикларнинг ҳаж мавсумида Маккага келтирадиган озиқ-овқатлар ва бошқа тижоратга оид нарсалар тўхтаб қолиши сабабли камбағалликдан қўрқсангизлар, Бас, агар Аллоҳ хоҳласа Ўз фазли билан тезда сизларни бой-бадавлат қилиб қўяди.

Эй Расулим, агар чақириғингиз улар учун яқин дунё манфаати ва машаққатсиз ўртача бир сафар бўлганида, сизга аниқ эргашар эдилар. Лекин уларга масофа узоқ кўриниб сафарга чиқмадилар. Яқинда мунофиқлар: “Агар кучимиз етганида, албатта, сизлар билан йўлга чиқар эдик”, – деб, Аллоҳ номи билан ёлғон қасам ҳам ичадилар. Шу тариқа улар ўзларини ҳам ҳалок қиладилар. Ҳолбуки, Аллоҳ уларни аниқ ёлғончи эканликларини билиб турибди.