م ن ن масдар-ўзаги оятлари (таржима)

وَظَلَّلْنَا عَلَيْكُمُ الْغَمَامَ وَأَنْزَلْنَا عَلَيْكُمُ الْمَنَّ وَالسَّلْوَىٰ ۖ كُلُوا مِنْ طَيِّبَاتِ مَا رَزَقْنَاكُمْ ۖ وَمَا ظَلَمُونَا وَلَٰكِنْ كَانُوا أَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ

Сизлар жазирама иссиқдан сақланишингиз учун булутни устингизга соябон қилдик. Осмондан сизларга ширинлик ва беданалар тушириб: “Ризқ қилиб берган тоза нарсаларимиздан енглар”, – дедик. Бани Исроил авлодлари Бизга зулм қилмадилар, балки, ўзларига зулм қилган эдилар.

الَّذِينَ يُنْفِقُونَ أَمْوَالَهُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ ثُمَّ لَا يُتْبِعُونَ مَا أَنْفَقُوا مَنًّا وَلَا أَذًى ۙ لَهُمْ أَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ

Мол-дунёларини Аллоҳ йўлида эҳсон қилиб, орқасидан қилган ишларини миннат қилмайдиган ва кишиларга озор ҳам бермайдиган кимсалар учун Роббилари ҳузурида ажр-мукофотлари бордир. Охират кунида уларга ҳеч қандай хавфу хатар йўқ ва улар ғам-ташвиш ҳам чекмайдилар.

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تُبْطِلُوا صَدَقَاتِكُمْ بِالْمَنِّ وَالْأَذَىٰ كَالَّذِي يُنْفِقُ مَالَهُ رِئَاءَ النَّاسِ وَلَا يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ ۖ فَمَثَلُهُ كَمَثَلِ صَفْوَانٍ عَلَيْهِ تُرَابٌ فَأَصَابَهُ وَابِلٌ فَتَرَكَهُ صَلْدًا ۖ لَا يَقْدِرُونَ عَلَىٰ شَيْءٍ مِمَّا كَسَبُوا ۗ وَاللَّهُ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الْكَافِرِينَ

Эй иймон келтирганлар, эҳсон қиладиган молини одамлар кўрсин деб берадиган, аслида Аллоҳга ва охират кунига ишонмайдиган кимсаларга ўхшаб, садақаларингизни миннат ва озор бериш билан йўққа чиқарманглар. Ана шундай кишиларнинг мисоли худди, устида тупроқ бўлган қоятошга кучли жала келиб ювиб кетган, натижада, яна уни сип-силлиқ тош ҳолатига ташлаб қўйганга ўхшайди. Улар ишлаб топган ва риёкорлик қилиб берган бойликларидан ҳеч нарсага эга бўлмайдилар. Аллоҳ кофир қавмларни ҳидоятга бошламайди.

لَقَدْ مَنَّ اللَّهُ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ إِذْ بَعَثَ فِيهِمْ رَسُولًا مِنْ أَنْفُسِهِمْ يَتْلُو عَلَيْهِمْ آيَاتِهِ وَيُزَكِّيهِمْ وَيُعَلِّمُهُمُ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَإِنْ كَانُوا مِنْ قَبْلُ لَفِي ضَلَالٍ مُبِينٍ

Дарҳақиқат, Аллоҳ ўзларини ичидан уларга оятларини ўқиб берадиган, ширк ва гуноҳлардан тозалайдиган, китоб ва ҳикматдан таълим берадиган Пайғамбар юбориб, мўминларга неъмат берди.

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا ضَرَبْتُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَتَبَيَّنُوا وَلَا تَقُولُوا لِمَنْ أَلْقَىٰ إِلَيْكُمُ السَّلَامَ لَسْتَ مُؤْمِنًا تَبْتَغُونَ عَرَضَ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا فَعِنْدَ اللَّهِ مَغَانِمُ كَثِيرَةٌ ۚ كَذَٰلِكَ كُنْتُمْ مِنْ قَبْلُ فَمَنَّ اللَّهُ عَلَيْكُمْ فَتَبَيَّنُوا ۚ إِنَّ اللَّهَ كَانَ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرًا

Эй иймон келтирганлар, Аллоҳ йўлида жиҳод қилиш учун сафарга отланганингизда кофир ва мусулмонни фарқини яхши билиб ажратиб олинглар. Дунё ҳаётининг ўткинчи манфаатини кўзлаб, ўлжа олиш мақсадида сизларга салом берган кишига ишонмай: “Сен мўмин эмассан!” – деб айтманглар. Зеро, Аллоҳнинг ҳузурида беҳисоб ғаниматлар бордир. Ахир ўзингиз ҳам авваллари иймонингизни яшириб, худди шундай яшар эдингиз. Шундан кейин Аллоҳ сизларга неъмат ато этиб мамнун қилди. Шундай экан, аниқ ва пухта қилиб иш тутинглар. Албатта, Аллоҳ барча қилаётган ишларингиздан хабардор бўлган Зотдир.

وَكَذَٰلِكَ فَتَنَّا بَعْضَهُمْ بِبَعْضٍ لِيَقُولُوا أَهَٰؤُلَاءِ مَنَّ اللَّهُ عَلَيْهِمْ مِنْ بَيْنِنَا ۗ أَلَيْسَ اللَّهُ بِأَعْلَمَ بِالشَّاكِرِينَ

Шундай қилиб, Биз уларни “Келиб келиб ичимиздан Аллоҳ анавиларга неъмат берибдими?!” – деб айтишлари учун баъзиларини бошқалари билан имтиҳон қилдик. Ахир шукр қилувчиларнинг ким эканини Аллоҳ яхшироқ билувчи эмасми?

وَقَطَّعْنَاهُمُ اثْنَتَيْ عَشْرَةَ أَسْبَاطًا أُمَمًا ۚ وَأَوْحَيْنَا إِلَىٰ مُوسَىٰ إِذِ اسْتَسْقَاهُ قَوْمُهُ أَنِ اضْرِبْ بِعَصَاكَ الْحَجَرَ ۖ فَانْبَجَسَتْ مِنْهُ اثْنَتَا عَشْرَةَ عَيْنًا ۖ قَدْ عَلِمَ كُلُّ أُنَاسٍ مَشْرَبَهُمْ ۚ وَظَلَّلْنَا عَلَيْهِمُ الْغَمَامَ وَأَنْزَلْنَا عَلَيْهِمُ الْمَنَّ وَالسَّلْوَىٰ ۖ كُلُوا مِنْ طَيِّبَاتِ مَا رَزَقْنَاكُمْ ۚ وَمَا ظَلَمُونَا وَلَٰكِنْ كَانُوا أَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ

Биз уларни қабила ҳолида ўн икки гуруҳга бўлиб қўйдик. Мусо ўз қавми учун сув талабида бўлганида, “Асонг билан тошга ургин”, – деб ваҳий қилдик. Ўшанда ундан ўн иккита булоқ отилиб чиққан эди. Дарҳақиқат, ўн икки қабиланинг ҳар бир одамлари ўзларининг сув ичадиган жойини билиб олдилар. Ҳамда жазирама иссиқдан сақланишлари учун булутни тепаларига соябон қилдик. Осмондан уларга ширинлик ва беданалар тушириб: “Сизларга ризқ қилиб берган тоза нарсаларимиздан енглар”, – дедик. Бани Исроил авлодлари Бизга зулм қилмадилар, балки ўзларига зулм қилган эдилар.

قَالُوا أَإِنَّكَ لَأَنْتَ يُوسُفُ ۖ قَالَ أَنَا يُوسُفُ وَهَٰذَا أَخِي ۖ قَدْ مَنَّ اللَّهُ عَلَيْنَا ۖ إِنَّهُ مَنْ يَتَّقِ وَيَصْبِرْ فَإِنَّ اللَّهَ لَا يُضِيعُ أَجْرَ الْمُحْسِنِينَ

Улар даҳшатга тушиб: “Сен ўша Юсуфмисан?” – деб сўрадилар. Юсуф уларга қараб: “Ҳа, мен Юсуфман, бу эса укамдир. Дарҳақиқат, Аллоҳ бизни яна бирлаштириб марҳамат қилди. Албатта, кимда-ким Аллоҳдан қўрқса ва сабр қилса, шубҳасиз, Аллоҳ хайрли иш қилувчиларнинг ажрини йўққа чиқармайди”, – деди.

قَالَتْ لَهُمْ رُسُلُهُمْ إِنْ نَحْنُ إِلَّا بَشَرٌ مِثْلُكُمْ وَلَٰكِنَّ اللَّهَ يَمُنُّ عَلَىٰ مَنْ يَشَاءُ مِنْ عِبَادِهِ ۖ وَمَا كَانَ لَنَا أَنْ نَأْتِيَكُمْ بِسُلْطَانٍ إِلَّا بِإِذْنِ اللَّهِ ۚ وَعَلَى اللَّهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُؤْمِنُونَ

Уларга жавобан пайғамбарлари: “Ҳа шундай, биз худди сизларга ўхшаган одамлармиз, лекин Аллоҳ бандаларидан ўзи хоҳлаганига пайғамбарликни беради. Биз сизларга Аллоҳнинг изнисиз бирор ҳужжатни келтира олмаймиз. Мўминлар, фақат Аллоҳга таваккул қилсинлар”, – деди.

وَلَقَدْ مَنَنَّا عَلَيْكَ مَرَّةً أُخْرَىٰ

Дарҳақиқат Биз сенга гўдаклик чоғингда ҳам бир марта инъом этган эдик.

يَا بَنِي إِسْرَائِيلَ قَدْ أَنْجَيْنَاكُمْ مِنْ عَدُوِّكُمْ وَوَاعَدْنَاكُمْ جَانِبَ الطُّورِ الْأَيْمَنَ وَنَزَّلْنَا عَلَيْكُمُ الْمَنَّ وَالسَّلْوَىٰ

Эй бани Исроил авлоди, Биз сизларга душманингиздан нажот бердик ва Мусога Таврот нозил қилиш учун Тур тоғининг ўнг томонида сизлар билан ваъдалашдик ва сизларга ҳолва ва беданалар туширдик.

وَتِلْكَ نِعْمَةٌ تَمُنُّهَا عَلَيَّ أَنْ عَبَّدْتَ بَنِي إِسْرَائِيلَ

Ўша сен менга миннат қилаётган яхшилик ,аслида, бани Исроил авлодини қул қилиб олишинг сабабидандир.

وَنُرِيدُ أَنْ نَمُنَّ عَلَى الَّذِينَ اسْتُضْعِفُوا فِي الْأَرْضِ وَنَجْعَلَهُمْ أَئِمَّةً وَنَجْعَلَهُمُ الْوَارِثِينَ

Биз эса у ерда хорланган кишиларга беминнат неъмат беришни, уларни хорликдан чиқариб, йўлбошчи зотларга айлантиришни ва уларни фиръавн мулкига меросхўр қилишни истаймиз.

وَأَصْبَحَ الَّذِينَ تَمَنَّوْا مَكَانَهُ بِالْأَمْسِ يَقُولُونَ وَيْكَأَنَّ اللَّهَ يَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَنْ يَشَاءُ مِنْ عِبَادِهِ وَيَقْدِرُ ۖ لَوْلَا أَنْ مَنَّ اللَّهُ عَلَيْنَا لَخَسَفَ بِنَا ۖ وَيْكَأَنَّهُ لَا يُفْلِحُ الْكَافِرُونَ

Кечагина унинг ўрнини орзу қилганлар: “Во ажаб, Аллоҳ бандаларидан ўзи хоҳлаган кишиларнинг ризқини кенг қилиб, хоҳлаганининг ризқини тор қилиб қўяр экан-да! Агар Аллоҳ бизларга лутф қилмаганида, бизларни ҳам ерга юттирган бўлар эди. Во ажаб, кофирлар нажот топмас экан-да!” – деб қолдилар.

وَلَقَدْ مَنَنَّا عَلَىٰ مُوسَىٰ وَهَارُونَ

Қасам бўлсинки, Биз Мусо ва Ҳорунга ҳам пайғамбарлик инъом қилдик.

هَٰذَا عَطَاؤُنَا فَامْنُنْ أَوْ أَمْسِكْ بِغَيْرِ حِسَابٍ

Мана булар сенга ато этганларимиздир. Бас, сен уларни хоҳласанг, эҳсон қил ёки ҳеч кимга бермай ўзингда сақла. Сендан бу хусусда ҳисобот сўраш йўқ.

إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ لَهُمْ أَجْرٌ غَيْرُ مَمْنُونٍ

Албатта, иймон келтирган ва солиҳ амалларни қилган кимсалар учун битмас-туганмас ажрлар бордир!

فَإِذَا لَقِيتُمُ الَّذِينَ كَفَرُوا فَضَرْبَ الرِّقَابِ حَتَّىٰ إِذَا أَثْخَنْتُمُوهُمْ فَشُدُّوا الْوَثَاقَ فَإِمَّا مَنًّا بَعْدُ وَإِمَّا فِدَاءً حَتَّىٰ تَضَعَ الْحَرْبُ أَوْزَارَهَا ۚ ذَٰلِكَ وَلَوْ يَشَاءُ اللَّهُ لَانْتَصَرَ مِنْهُمْ وَلَٰكِنْ لِيَبْلُوَ بَعْضَكُمْ بِبَعْضٍ ۗ وَالَّذِينَ قُتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَلَنْ يُضِلَّ أَعْمَالَهُمْ

Бас, эй мўминлар, қачонки, сизлар жанг майдонида куфр келтирганлар билан тўқнашсангиз, бўйинларига уриб ўлдиринглар. Бас, қачонки, уларни тор-мор қилиб асирга туширсангиз, арқонлар билан маҳкам боғланглар. Кейин уруш ўз юкларини қўйиб тўхтамагунча уларга илтифот қилиб озод қилиб юборасизлар, ёки қўйиб юбориш эвазига товон оласизлар. Агар Аллоҳ хоҳласа, улар устидан жангсиз ҳам ғолиб келар эди, лекин У сизларнинг айримларингизни айримларингиз билан имтиҳон қилиш учун сизларга жанг қилишни буюрди. Аллоҳ йўлида ўлдирилганларнинг амалларини У Зот ҳеч бекор қилмайди.

يَمُنُّونَ عَلَيْكَ أَنْ أَسْلَمُوا ۖ قُلْ لَا تَمُنُّوا عَلَيَّ إِسْلَامَكُمْ ۖ بَلِ اللَّهُ يَمُنُّ عَلَيْكُمْ أَنْ هَدَاكُمْ لِلْإِيمَانِ إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ

Улар сизга Исломга кирганларини миннат қиладилар. Уларга: “Сизлар менга мусулмон бўлганингизни миннат қилманглар. Балки агар иймонингизда содиқ бўлсангиз, билингларки, Аллоҳ сизларни иймонга ҳидоят қилганини миннат қилади”, – деб айтинг.

МАСДАР-ЎЗАК ОЯТЛАРИ