Qosos сураси

Эй Расулим, Аллоҳга иймон келтирадиган қавм учун сизга Мусо ва фиръавннинг хабаридан ҳақиқатни тиловат қилиб берамиз.

Дарҳақиқат, фиръавн Миср ерида туғёнга кетиб, унинг аҳолисини бўлиб ташлади. Улардан бани Исроил авлоди гуруҳини хорлаб, ўғилларини қатл қилар, аёлларини бузуқ ниятда фойдаланиш учун ўлдирмай тирик қўяр эди. Албатта, у бузғунчилардан эди.

Биз эса у ерда хорланган кишиларга беминнат неъмат беришни, уларни хорликдан чиқариб, йўлбошчи зотларга айлантиришни ва уларни фиръавн мулкига меросхўр қилишни истаймиз.

Яна уларга ер юзида имкониятлар бериб, фиръавн ва унинг вазири Ҳомон ҳамда лашкарларига давлатларидан айрилиб, бани Исроил қўлига ўтишдан хавотирланаётган нарсани кўрсатиб қўйишни хоҳлаймиз.

Биз Мусонинг онасига уни туғгач фиръавн одамлари келиб ўлдиришларидан қўрқиб турган пайтида ваҳий қилиб: “Уни эмизиб туравер, агар Мусони ўлдириб юборишларидан қўрқсанг, уни дарёга ташла. Ҳамда бу ишингдан қўрқмагин ва қайғурмагин. Албатта, Биз уни сенга қайтарувчимиз ва уни пайғамбарлардан қилувчимиз”, – дедик.

Бас, Мусонинг онаси уни дарёга ташлагач, фиръавн хонадони уни улғайганда ўзларига душман ва ташвиш бўлиши учун тутиб олдилар. Албатта, фиръавн, Ҳомон ва уларнинг лашкарлари хато қилувчи бўлган эдилар.

Фиръавннинг хотини унга: “Бу гўдак мен учун ҳам, сен учун ҳам кўз қувончидир. Уни ўлдирманглар, шоядки, унинг бизларга фойдаси тегса ёки уни фарзанд қилиб олсак”, – деди. Ваҳоланки, улар ўзларининг ҳалокатлари шу гўдак туфайли эканини сезмас эдилар.

Мусонинг онаси ўғлининг дарёда оқиб кетганини кўргач қалби бўшашиб қолди. Агар "Биз уни сенга қайтарамиз”, деган ваъдамизга иймон келтирувчилардан бўлиши учун унинг кўнглини хотиржам қилмаганимизда, албатта, уни ўз ўғли эканини билдириб қўйган бўлар эди.

Мусонинг онаси унинг опасига: “Унинг изидан бор”, – деди. Опаси Мусонинг кетидан тушди ва улар сезмаган ҳолларида уни бир четдан кузатиб турди.

Биз бундан олдин унга барча эмизувчи аёлларни тақиқладик Мусо ҳеч бир аёлни эммади. Шунда унинг опаси келиб: “Мен сизларга унга кафил бўлиб эмизадиган ва унга насиҳатгўй бўлувчи бир оилани далолат қилайми?” – деб айтди.

Шундай қилиб, Биз Мусонинг онасининг кўзлари қувониши ва ташвиш чекмаслиги ҳамда Аллоҳнинг ваъдаси ҳақ эканини билиши учун уни яна онасига қайтардик. Лекин одамларнинг кўпчилиги Аллоҳнинг ваъдаси ҳақ эканини билмайдилар.

Қачонки, у вояга етиб, камол топганида, унга ҳикмат ва билим бердик. Биз яхши иш қилувчиларни мана шундай мукофотлаймиз.

Кунларнинг бирида Мусо пешин вақтида аҳолиси ғафлатда бўлган пайтда шаҳарга кирган эди. У ерда икки кишини ўзаро урушаётганини кўрди. Улардан бири Мусонинг ўз гуруҳидан ва униси эса душман томонидан бўлган қибтий кимса эди. Шунда Мусонинг гуруҳидан бўлган киши ундан душманига қарши ёрдам сўради. Шунда Мусо уни бир мушт уриб, ўлдириб қўйди. Сўнг қилиб қўйган ишидан афсус қилиб: “Бу шайтоннинг ишидандир. Албатта, у аниқ йўлдан адаштирувчи душмандир”, – деди.

Кейин Аллоҳга дуо қилиб: “Эй Роббим, ҳақиқатан, мен ўзимга зулм қилиб қўйдим. Бас, мени мағфират қил”, – деди. Аллоҳ уни мағфират қилди. Шубҳасиз, Аллоҳ гуноҳларни кечирувчи – Ғофур ва марҳамати кенг бўлган – Раҳим Зотдир.

Мусо яна: “Эй Роббим, менга инъом қилганинг ҳаққи энди асло жиноятчиларга ёрдам берувчи бўлмайман”, – деди.

Мусо эртаси куни қўрққан ҳолида атрофга аланглаб кетаётган эди. Кеча ундан ёрдам сўраган кимса яна уни ёрдамга чақирар эди. Мусо унга: “Чиндан ҳам сен аниқ гумроҳсан!” – деди.

Шунда ҳам Мусо икковига душман бўлган у қибтий кимсани ажратиб олмоқчи бўлганида бани Исроиллик одам бақириб: “Эй Мусо, кеча бир жонни ўлдирганинг каби бугун мени ҳам ўлдирмоқчимисан?! Сен фақат ер юзида жабр қилувчи бўлмоқчисан. Сен ислоҳ қилувчилардан бўлишни хоҳламайсан”, – деди.

Шаҳар чеккасидан бир киши шошганча келиб: “Эй Мусо, фиръавннинг зодагонлари сени ўлдириш учун тил бириктиряптилар. Бас, бу шаҳардан чиқиб кетгин. Албатта, мен сенга насиҳатгўй кишиларданман”, – деди.

Бас, у қўрқувга тушиб, атрофни аланглаган ҳолда у ердан чиқиб кетди. Аллоҳга илтижо қилиб: “Эй Роббим, менга бу золим қавмлардан нажот бергин”, – деди.

Вақтики, Мусо Мадян шаҳри томонга равона бўлгач: “Шояд, Роббим мени тўғри йўлга бошласа”, – деди.

Қачонки, Мадян қудуғидаги сув олдига келганда у жойда бир гала одамлар ҳайвонларини суғораётганини кўрди. Улардан нарироқда икки аёл қўйларини суғоришдан тортиниб турганини кўрди. Мусо уларга: “Сизларга нима бўлди, нега қўйларни суғормаяпсиз?” – деди. Улар: “Биз, то подачилар молларини суғориб қайтармагунча, суғора олмаймиз. Отамиз эса қари бир чол”, – дедилар.

Шунда Мусо уларга қўйларини суғориб берди. Кейин бир четдаги сояга бориб ўтирди ва: “Эй Роббим, мен учун нима яхшилик ризқ туширсанг, ўшанга муҳтожман”, – деди.

Кейин, қизлардан бири ҳаё билан юриб келиб: “Отам бизларга қўйларимизни суғориб берганинг ҳақини бериш учун сени чақирмоқда”, – деди. Сўнгра, Мусо Шуъайб пайғамбарнинг ҳузурига келиб, унга ўз қиссасини, сўзлаб берди. Шуъайб Мусога “Энди, қўрқма, сен золимлар қавмидан қутулдинг”, – деди.

Қизлардан бири: “Эй отажон, уни ишга ёллагин. Чунки ишга ёлланадиган энг яхши кимса кучли ва ишончли кишидир”, – деди.

Шуъайб пайғамбар Мусога: “Агар рози бўлсанг, менга саккиз йил ишлаб беришинг эвазига сенга мана шу икки қизимдан бирини никоҳлаб бермоқчиман. Агар ўн йилни ишлаб битирсанг, бу сендан бизга яхшиликдир. Мен сени машаққатга солишни истамайман. Агар Аллоҳ хоҳласа менинг солиҳ кишилардан эканимни биласан”, – деди.

Мусо унга: “Мана шу сен билан менинг ўртамиздаги келишувдир. Икки муддатдан қай бирини адо қилсам ҳам бас, менга ноҳақлик қилинмайди. Аллоҳ айтаётган сўзимизга вакилдир”, – деди.

Бас, қачонки, Мусо келишилган муддатни тугатиб, оиласи билан Миср томон йўлга тушди. Кечки пайт Тур тоғи тарафидан бир оловни кўриб қолди ва оиласига: “Сизлар шу жойда кутиб туринглар. Мен бир оловни кўриб қолдим. Шояд, сизларга ундан бирор хабар ёки исиниб олишингиз учун оловдан бир чўғ олиб келсам”, – деди.

Бас, қачонки, унинг олдига етиб боргач, у муборак жойда водийнинг ўнг тарафидаги дарахтдан унга: “Эй Мусо, Мен барча оламларнинг Роббиси бўлган Аллоҳман!” – деб нидо қилинди.

Асонгни ерга ташла! Бас, қачонки, Мусо уни илондек қимирлаётганини кўргач, орқасига қарамай қочди. Унга: “Эй Мусо, орқангга қайт ва қўрқма, албатта, сен хавфдан омонда бўлган кишилардансан!” – дейилди.

Қўлингни ёқангнинг ичига сол, қорамтир бўлган ранги ҳеч қандай ёмонликсиз оппоқ бўлиб чиқади. Қўл-қанотингни бу мўъжизалардан қўрқиб кетсанг, қўлтиғингга қисиб ол у яна ўз ҳолига қайтади. Мана бу икки асо ва қўл мўъжизаси Роббинг томонидан фиръавн ва унинг зодагонларига икки далилдир. Ҳақиқатан, улар фосиқлар қавми эди.

Мусо: “Эй Роббим, мен улардан бир жонни ўлдириб қўйганман. Энди, мени ўлдиришларидан қўрқаман”, – деди.

Биродарим Ҳорун мендан кўра тили бурророқ. Бас, уни ҳам мен билан бирга мени тасдиқлайдиган ёрдамчи қилиб юборгин. Чунки фиръавн ва унинг аъёнлари мени ёлғончи қилишларидан қўрқаман.

Аллоҳ Мусога: “Биз биродаринг билан билагингни қувватлаймиз ва иккингизга салтанат ато қиламиз. Бас, улар мўъжизаларимиз сабабли сизларга бирор зиён етказа олмайдилар. Сизлар ҳам, сизларга эргашганлар ҳам, албатта, ғолиб бўлувчидирлар”, – деди.

Бас, қачонки, Мусо уларга аниқ мўъжизаларимиз билан келгач, улар: “Бу тўқима сеҳрдан бошқа нарса эмас. Бу нарсани аввалги ота-боболаримиз замонида рўй берганини эшитган эмасмиз”, – дедилар.

Мусо: “Роббим Ўзининг ҳузуридан кимга ҳидоят келтирганини ҳам, охират диёридаги оқибат кимга бўлишини ҳам жуда яхши билувчидир. Албатта, золимлар зафар топмайдилар”, – деди.

Фиръавн: “Эй одамлар, мен сизлар учун ўзимдан бошқа бирор илоҳ борлигини билмайман. Бас, Эй Ҳомон, мен учун лойни пишириб, ғишт қуй ва бир баланд қаср бино қил, шоядки, мен қаср устига чиқиб Мусонинг илоҳини кўрсам. Мен уни аниқ ёлғончилардан деб ўйлайман”, – деди.

У ва унинг лашкарлари ер юзида иймон келтирмай ноҳақ такаббурлик қилдилар ва ўзларини охиратда Бизга қайтарилмайдилар, деб ўйладилар.

Бас, Биз уни ва лашкарларини азоб билан тутдик, кейин денгизга ғарқ бўлишлари учун ташладик. Мана, золимларнинг оқибати қандай бўлганига назар солинг.

Биз аввалги авлодларни кофир бўлганлари учун ҳалок қилганимиздан кейин Мусога одамлар учун нур, ҳидоят ва раҳмат манбаи бўлган китоб бердик. Шояд, улар бундан эслатма олсалар!

Эй Расулим, Мусога пайғамбарлик ишини ҳукм қилган пайтда сиз Тур тоғининг Биз Мусо билан ваъдалашган ғарб томонида бўлмагансиз ва бунга гувоҳлардан эмас эдингиз.

Лекин Биз Мусодан кейин, кўп авлодларни пайдо қилдик, бас, уларнинг умри чўзилиб кетди ва улар Мусога юборилган ҳукмларни унутиб юбордилар. Сиз Мадян аҳли орасида туриб, уларга оятларимизни тиловат қилиб берганингиз йўқ. Лекин Биз ҳукмларимизни одамларга етказишингиз учун сизни пайғамбар қилиб юборувчи бўлдик.

Биз Мусога нидо қилган пайтда сиз Тур тоғининг ёнида бўлмагансиз. Лекин Роббингиз томонидан раҳмат бўлиб, сиздан олдин бирор огоҳлантирувчи келмаган бир қавмни охиратдан огоҳлантириш учун пайғамбар бўлдингиз. Шоядки, улар бундан эслатма олсалар.

Токи уларга ўз қилмишлари сабабли бирор мусибат етганида: “Эй Роббимиз, агарда бизларга пайғамбар юборганингда эди, оятларингга эргашар ва иймон келтирувчилардан бўлар эдик”, – деб баҳона айтмасинлар.

Бас, қачонки, уларга ҳузуримиздан ҳақ пайғамбар келгач эса, улар: “Муҳаммадга ҳам Мусога берилган мўъжизавий нарсалар берилганида эди бизлар унга эргашган бўлардик”, – дедилар. Ахир, улар илгари Мусога берилган нарсани ҳам инкор қилмаганмидилар?! Улар: “Таврот ва Қуръон бир-бирини қўллаб-қувватлайдиган икки сеҳрдир, биз уларнинг ҳаммасини инкор қилувчилармиз”, – дедилар.

Эй Муҳаммад уларга: “Агар ростгўй бўлсангиз, Аллоҳ ҳузуридан у икки китобдан кўра тўғрироқ бўлган бирор китоб келтиринглар, мен унга эргашай”, – деб айтинг.

Бас, агар сизга жавоб бера олмасалар, унда билингки, улар фақатгина ҳавойи нафсларига эргашмоқдалар. Аллоҳ томонидан ҳидоят топмай ҳавойи нафсига эргашган кимсадан ҳам адашганроқ одам борми?! Албатта, Аллоҳ золим қавмларни ҳидоят қилмайди.

Қачонки, уларга Қуръон тиловат қилинса: “Биз унга иймон келтирдик. Албатта, бу китоб Роббимиз томонидан келган ҳақиқатдир. Бизлар Қуръон нозил бўлишидан олдин ҳам мусулмон эдик”, – дейдилар.

Ана уларга иймон йўлида сабр қилганлари учун мукофотлари икки баробар қилиб берилади. Улар ёмонликни яхшилик билан даф қиладилар ва Биз уларга ризқ қилиб берган нарсалардан эҳсон қиладилар.

Агарда беҳуда сўзни эшитсалар, ундан юз ўгирадилар ва: “Бизнинг амалларимиз ўзимиз учун, сизнинг амалларингиз эса, ўзингиз учун. Саломат бўлинглар, биз жоҳиллар билан бирга бўлишни хоҳламаймиз”, – дейдилар.

Эй Расулим, сиз ўзингиз севган кишиларни ҳаққа ҳидоят қила олмайсиз, лекин Аллоҳ Ўзи хоҳлаган кишиларни ҳидоят қилади. У ҳидоят топувчиларни яхши билувчидир.

Қурайш кофирлари: “Эй Муҳаммад, агар бизлар сен билан бирга тўғри йўлга эргашсак, еримиздан тортиб олинамиз”, – дейдилар. Ахир, Биз уларга осойишта Ҳарамни макон қилиб бермадикми?! Барча нарсанинг ҳосиллари Бизнинг даргоҳимиздан ризқ бўлиб у ерга йиғилади-ку! Лекин одамларнинг кўпчилиги бу ҳақиқатни билмайдилар.

Биз маишатларида ҳаддан ошган қанчадан-қанча ўлкаларни ҳалок қилдик. Улардан кейин ўша масканларида жуда озчилик истиқомат қилди. Уларнинг юртларига Биз ворис бўлдик.

Роббингиз шаҳар ва қишлоқларнинг она марказларига уларга оятларимизни тиловат қиладиган бир пайғамбар юбормагунича, уларни ҳалок қилувчи бўлмади. Лекин юртларнинг аҳолиси золимлардан бўлганда ҳалок қилувчи бўлдик.

Сизларга нима берилган бўлса, фақат ўткинчи дунё ҳаётининг матоҳи ва зийнатидир. Аллоҳ ҳузуридаги ажр эса яхшироқ ва боқийроқдир. Ҳали ҳам ақл ишлатмайсизларми?!

Ахир, Биз унга гўзал жаннат ваъдасини ваъда қилган ва унга эришган киши, ўткинчи дунё ҳаёти матоҳидан уни озгина фойдалантириб, сўнгра қиёмат кунида мангу азобга ҳозир қилинувчи кимса каби бўлардими?!

Аллоҳ қиёмат куни уларга: “Сизлар худо деб ўйлаб юрган шерикларим қани?!” – деб нидо қилади.

Устиларига азоб ҳақидаги сўз муқаррар бўлган кимсалар: “Эй Роббимиз, ана у биз йўлдан оздирган кимсаларни ҳам худди ўзимиз озган каби йўлдан оздирганмиз. Энди, Сени олдингда ўзимизни оқлаяпмиз. Улар аслида бизга ибодат қилмаган эдилар”,– дейдилар.

Уларга: “Шерикларингизни ёрдамга чақиринглар”, – дейилади. Улар сохта худоларни ёрдамга чақирадилар, лекин уларга жавоб бермайдилар ва даҳшатли азобни кўрадилар. Кошки, улар ҳидоят топган бўлганларида эди.

Бас, ким гуноҳларидан тавба қилиб, иймон келтирса ва солиҳ амал қилган бўлса, шоядки у азобдан қутулувчилардан бўлса.

Роббингиз хоҳлаган нарсани яратади ва хоҳлаган ишни танлайди. Уларда ихтиёр йўқдир! Аллоҳ уларнинг ширк келтираётган нарсаларидан пок ва олийдир!

У ягона Аллоҳдир. Ундан ўзга илоҳ йўқдир! Дунёда ҳам охиратда ҳам ҳамд, фақат Унга хосдир. Ҳукм қилиш ҳам ёлғиз Унгадир ва барчангиз Унинг ҳузурига қайтариласизлар.

Эй Муҳаммад, уларга: “Қани, айтингчи, агар Аллоҳ кечани сизларга қиёмат кунигача доимий қилиб қўйса, Аллоҳдан ўзга қайси илоҳ сизларга бирор ёруғликни келтира олади? Ахир, ибрат олиб эшитмайсизларми?!” – деб айтинг.

Яна уларга: “Қани, айтингчи, агар Аллоҳ кундузни сизларга қиёмат кунигача доимий қилиб қўйса, Аллоҳдан ўзга қайси илоҳ сизларга ором оладиган кечани келтира олади? Ахир, тафаккур қилиб кўрмайсизларми?!” – деб айтинг.

Аллоҳ сизлар учун кечани ором олишингиз, кундузни эса унда Унинг фазлидан ризқ исташингиз учун яратди. Шоядки, сизлар бу неъматларга шукр қилсангизлар.

Аллоҳ қиёмат куни уларга: “Сизлар худо деб ўйлаб юрган шерикларим қани?!” – деб нидо қилади.

Биз у кунда ҳар бир умматдан бир пайғамбарни гувоҳ қилиб чиқарамиз. Кейин уларга: “Келтирган ширкингиз учун далилларингизни олиб келинг”, – деймиз. Бас, улар ҳақиқат Аллоҳ учун эканини биладилар ва тўқиб олган сохта илоҳлари эса улардан ғойиб бўлади.

Албатта, Қорун Мусо пайғамбарнинг қавмидан эди. Бас, у қавмларга такаббурлик қилди. Биз унга калитларини кўтариб юришда бир гуруҳ бақувват одамларга ҳам оғирлик қиладиган хазиналарни берган эдик. Ўшанда қавми унга: “Жуда ҳовлиқиб кетма, албатта, Аллоҳ ҳовлиққан кимсаларни севмайди”, – деди.

Аллоҳ сенга берган нарса билан аввало охират савобини истагин шунингдек, дунёдан бўлган насибангни ҳам унутма. Аллоҳ сенга эҳсон қилгани каби сен ҳам ночорларга эҳсон қил. Ер юзида зўравонлик билан бузғунчилик қилишни ўйлама. Чунки Аллоҳ бузғунчиларни севмайди.

Қорун ўз қавмига: “Мен бу бойликларга фақат ўзимдаги билимга кўра эришдим”, – деди. Ахир, у ўзидан илгари Аллоҳнинг ундан кўра қувватлироқ ва тўплаган бойлиги ҳам кўпроқ қанчадан-қанча авлодларни ҳалок қилганини билмас эдими?! Жиноятчилардан гуноҳлари тўғрисида сўраб ўтирилмайди.

Кейин Қорун қавмининг олдига зебу зийнати билан чиқиб келди. Ўткинчи дунё ҳаётини истайдиган кимсалар: “Эҳ, қани, энди бизларга ҳам Қорунга берилган нарсалар берилса эди. Ростдан ҳам у улкан насиба эгасидир”, – дедилар.

Илм берилган кишилар эса: “Сизларнинг ҳолингизга вой бўлсин! Иймон келтирган ва яхши амаллар қилган киши учун Аллоҳнинг савоби яхшироқдир. Унга фақат сабрли кишилар эришадилар”, – дедилар.

Бас, Биз уни ҳам, жойларини ҳам ерга юттирдик. Кейин унинг учун Аллоҳдан ўзга ёрдам берадиган бирор жамоа ҳам бўлмади ва ўзи ҳам нусратга эришувчилардан бўлмади.

Кечагина унинг ўрнини орзу қилганлар: “Во ажаб, Аллоҳ бандаларидан ўзи хоҳлаган кишиларнинг ризқини кенг қилиб, хоҳлаганининг ризқини тор қилиб қўяр экан-да! Агар Аллоҳ бизларга лутф қилмаганида, бизларни ҳам ерга юттирган бўлар эди. Во ажаб, кофирлар нажот топмас экан-да!” – деб қолдилар.

Биз ўша охират диёрини ер юзида кибр ва бузғунчилик қилишни истамайдиган кишилар учун яратамиз. Оқибат эса, тақводор кимсаларникидир!

Ким Унинг ҳузурига яхшилик билан келса, бас, унга ундан яхшироқ мукофот берилади. Ким бир ёмонлик билан келса, ёмонлик қилганлар фақат қилганларига яраша жазо оладилар.

Эй Муҳаммад, албатта, сизга ушбу Қуръонни фарз қилган Зот, шак-шубҳасиз, сизни яна Маккадаги қайтиб бориладиган жойга ҳам қайтарувчидир. Эй Расулим уларга: “Роббим ҳидоят билан келган кимсани ҳам ва очиқ-ойдин залолатдаги кимсани ҳам жуда яхши билувчидир”, деб айтинг.

Сиз ўзингизга китоб туширилишидан умидвор ҳам эмасдингиз. Фақат Роббингиз томонидан раҳмат бўлиб у нозил қилинди. Бас, асло кофирларга ёрдамчи бўлманг.

Сизга Аллоҳнинг оятлари нозил қилинганидан кейин асло сизни унга амал қилишдан тўсмасинлар. Сиз одамларни Роббингизга ибодат қилишга чақиринг ва ҳаргиз мушриклардан бўлманг.

Аллоҳ билан бирга бошқа сохта илоҳга илтижо қилманг. Ундан ўзга илоҳ йўқдир. Унинг Зотидан бошқа ҳар бир нарса ҳалок бўлувчидир. Ҳукм қилиш, фақат Унга хосдир ва Унинг ҳузурига қайтариласизлар.