غ ض ب
Ғ-з-б
غَضَب : Интиқом истаги билан юрак қонининг қайнаб кўтарилиши/отилиб чиқишидир. Шунинг учун Пайғамбар (сав) шундай буюрганлар: اِتَّقُوا الْغَضَبَ فَإِنَّهُ جَمْرَةٌ تُوقَدُ فِي قَلْبِ ابْنِ آَدَمَ، أَلَمْ تَرَوْا إِلَى اِنْتِفَاخِ أَوْدَاجِهِ وَحُمْرَةِ عَيْنَيْهِ : Ғазабдан сақланинглар; чунки у Одам боласининг қалбида ёнаётган чўғдир. Бўйин томирларининг шишганини ва кўзларининг қизарганини кўрмайсизларми?
Аллоҳ таоло ушбу тушунча билан сифатланганда, ундан кўзда тутилган нарса фақат интиқомдир, бошқа нарса эмас: بِئْسَمَا اشْتَرَوْا بِهِ أَنْفُسَهُمْ أَنْ يَكْفُرُوا بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ بَغْيًا أَنْ يُنَزِّلَ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ عَلَى مَنْ يَشَاءُ مِنْ عِبَادِهِ فَبَاءُوا بِغَضَبٍ عَلَى غَضَبٍ : Улар Аллоҳ ўз фазли билан истаган қулига ваҳий нозил қилишига ҳасад қилиб, У нозил қилган китобни инкор этиш билан ўзларини энг ёмон нарса эвазига сотдилар ва ғазаб устига ғазабга дучор бўлдилар (2/Бақара 90); وَبَاءُوا بِغَضَبٍ مِنَ اللَّهِ : Улар Аллоҳнинг ғазабига дучор бўлдилар (3/Оли Имрон 112); كُلُوا مِنْ طَيِّبَاتِ مَا رَزَقْنَاكُمْ وَلَا تَطْغَوْا فِيهِ فَيَحِلَّ عَلَيْكُمْ غَضَبِي وَمَنْ يَحْلِلْ عَلَيْهِ غَضَبِي فَقَدْ هَوَى : Сизга ризқ қилиб берган нарсаларимизнинг покларидан енглар ва унда ҳаддан ошманглар, сўнгра устингизга ғазабим тушади ва кимнинг устига ғазабим тушса, энди у ҳалок бўлган бўлади (20/Тоҳо 81); أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ تَوَلَّوْا قَوْمًا غَضِبَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ : Аллоҳ ўзларига ғазаб қилган қавмни дўст тутганларни кўрмадингми? (58/Мужодала 14); غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ : Ғазабга учраганларнинг йўлига эмас (1/Фотиҳа 7). Баъзиларга кўра, الْمَغْضُوبِ сўзидан кўзда тутилган — яҳудийлардир.
غَضْبَة (Қаттиқ қоя) сўзи صَخْرَة сўзи кабидир. غَضُوب : Кўп ғазабланадиган. Илон ва бақирган туя ҳам шу сўз билан сифатланади. فُلاَنٌ غُضُبَّةٌ : Фалончи тез ғазабланади. Айтилишича, агар киши тирик бўлса, غَضِبْتُ لِفُلاَنٍ (Фалончи учун ғазабландим), агар ўлган бўлса (худди шу маънода), غَضِبْتُ بِهِ дейилади.
Аллоҳ таоло ушбу тушунча билан сифатланганда, ундан кўзда тутилган нарса фақат интиқомдир, бошқа нарса эмас: بِئْسَمَا اشْتَرَوْا بِهِ أَنْفُسَهُمْ أَنْ يَكْفُرُوا بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ بَغْيًا أَنْ يُنَزِّلَ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ عَلَى مَنْ يَشَاءُ مِنْ عِبَادِهِ فَبَاءُوا بِغَضَبٍ عَلَى غَضَبٍ : Улар Аллоҳ ўз фазли билан истаган қулига ваҳий нозил қилишига ҳасад қилиб, У нозил қилган китобни инкор этиш билан ўзларини энг ёмон нарса эвазига сотдилар ва ғазаб устига ғазабга дучор бўлдилар (2/Бақара 90); وَبَاءُوا بِغَضَبٍ مِنَ اللَّهِ : Улар Аллоҳнинг ғазабига дучор бўлдилар (3/Оли Имрон 112); كُلُوا مِنْ طَيِّبَاتِ مَا رَزَقْنَاكُمْ وَلَا تَطْغَوْا فِيهِ فَيَحِلَّ عَلَيْكُمْ غَضَبِي وَمَنْ يَحْلِلْ عَلَيْهِ غَضَبِي فَقَدْ هَوَى : Сизга ризқ қилиб берган нарсаларимизнинг покларидан енглар ва унда ҳаддан ошманглар, сўнгра устингизга ғазабим тушади ва кимнинг устига ғазабим тушса, энди у ҳалок бўлган бўлади (20/Тоҳо 81); أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ تَوَلَّوْا قَوْمًا غَضِبَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ : Аллоҳ ўзларига ғазаб қилган қавмни дўст тутганларни кўрмадингми? (58/Мужодала 14); غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ : Ғазабга учраганларнинг йўлига эмас (1/Фотиҳа 7). Баъзиларга кўра, الْمَغْضُوبِ сўзидан кўзда тутилган — яҳудийлардир.
غَضْبَة (Қаттиқ қоя) сўзи صَخْرَة сўзи кабидир. غَضُوب : Кўп ғазабланадиган. Илон ва бақирган туя ҳам шу сўз билан сифатланади. فُلاَنٌ غُضُبَّةٌ : Фалончи тез ғазабланади. Айтилишича, агар киши тирик бўлса, غَضِبْتُ لِفُلاَنٍ (Фалончи учун ғазабландим), агар ўлган бўлса (худди шу маънода), غَضِبْتُ بِهِ дейилади.