س ب ت
С-б-т
سَبْت : Асл маъноси ишлашни/ишни тарк этишдир. Қуйидаги иборалар ҳам шу маънодан келиб чиққан: سَبَتَ السَّيْرَ : Сафарни тўхтатди. سَبَتَ شَعَرَهُ : Сочини қирди. سَبَتَ أَنْفَهُ : Бурнини кесди.
يَوْمُ السَّبْتِ /Шанба, деб аталишининг сабаби шундай экани айтилган: Аллоҳ таоло осмонлар билан ерни яратишни якшанба куни бошлаган ва Қуръонда зикр этганидек, уларни олти кунда яратган, Сабт/Шанба кунида эса яратиш ишига чек қўйган. Ана шунинг учун мазкур кунга шу ном берилган. سَبَتَ فُلاَنٌ : Фалончи киши шанбага кирди.
يَوْمَ سَبْتِهِمْ شُرَّعاً (7/Аъроф 163) оят ибораси; “Ишни тарк этган кунлари” деб тафсир қилинган. وَيَوْمَ لاَ يَسْبِتُونَ (7 /Аъроф 163) оят иборасини эса баъзилар; “Ишни тарк этмаган кунлари”, баъзилар эса “Шанба кунида бўлмаган пайтлари” тарзида тафсир қилганлар. Бу ҳар икки шарҳ ҳам айни бир ҳолатга ишора қилади.
إِنَّمَا جُعِلَ السَّبْتُ عَلَى الَّذِينَ اخْتَلَفُوا فِيهِ (16 /Наҳл 124); яъни, ўша кунда ишлашни тарк этиш, фақат унда ихтилоф қилганларга (фарз) қилинган эди. وَجَعَلْنَا نَوْمَكُمْ سُبَاتًا : Уйқуларингизни субот қилдик (78/Набаъ 9); яъни, уйқуларингизни ишлашга танаффус берувчи қилдик. Бу эса Аллоҳ таолонинг кечанинг хусусияти ҳақида айтган қуйидаги сўзига ишорадир: هُوَ الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ اللَّيْلَ لِتَسْكُنُوا فِيهِ : У сизларга ичида ором олишингиз учун кечани яратган Зотдир (10/Юнус 67).
يَوْمُ السَّبْتِ /Шанба, деб аталишининг сабаби шундай экани айтилган: Аллоҳ таоло осмонлар билан ерни яратишни якшанба куни бошлаган ва Қуръонда зикр этганидек, уларни олти кунда яратган, Сабт/Шанба кунида эса яратиш ишига чек қўйган. Ана шунинг учун мазкур кунга шу ном берилган. سَبَتَ فُلاَنٌ : Фалончи киши шанбага кирди.
يَوْمَ سَبْتِهِمْ شُرَّعاً (7/Аъроф 163) оят ибораси; “Ишни тарк этган кунлари” деб тафсир қилинган. وَيَوْمَ لاَ يَسْبِتُونَ (7 /Аъроф 163) оят иборасини эса баъзилар; “Ишни тарк этмаган кунлари”, баъзилар эса “Шанба кунида бўлмаган пайтлари” тарзида тафсир қилганлар. Бу ҳар икки шарҳ ҳам айни бир ҳолатга ишора қилади.
إِنَّمَا جُعِلَ السَّبْتُ عَلَى الَّذِينَ اخْتَلَفُوا فِيهِ (16 /Наҳл 124); яъни, ўша кунда ишлашни тарк этиш, фақат унда ихтилоф қилганларга (фарз) қилинган эди. وَجَعَلْنَا نَوْمَكُمْ سُبَاتًا : Уйқуларингизни субот қилдик (78/Набаъ 9); яъни, уйқуларингизни ишлашга танаффус берувчи қилдик. Бу эса Аллоҳ таолонинг кечанинг хусусияти ҳақида айтган қуйидаги сўзига ишорадир: هُوَ الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ اللَّيْلَ لِتَسْكُنُوا فِيهِ : У сизларга ичида ором олишингиз учун кечани яратган Зотдир (10/Юнус 67).