س ق ط
С-қ-т
سُقُوط : Бир нарсанинг тушишидир. Бу эса бир нарсанинг юқори жойдан паст жойга тушиши билан юзага келади; инсоннинг томдан тушиши ва қарилик туфайли тик баданнинг эгилиши каби. Аллоҳ буюради: أَلاَ فِي الْفِتْنَةِ سَقَطُوا : Огоҳ бўлинглар, улар фитнага тушиб қолгандирлар (9/Тавба 49); وَإِنْ يَرَوْا كِسْفًا مِنَ السَّمَاء سَاقِطًا : Осмондан бир парчанинг тушаётганини кўрсалар (52/Тур 44); فَأَسْقِطْ عَلَيْنَا كِسَفًا مِنَ السَّمَاءِ : Устимизга осмондан парчалар ташлаб юбор (26/Шуъаро 187).
سَقَط ва سِقَاط : Кам қадр берилган нарсадир. Бу маънода шундай дейилади: رَجُلٌ سَاقِطٌ : Тубан характерли одам. قَدْ أَسْقَطَهُ كَذَا : Уни фалон нарса туширди/пасайтирди. أَسْقَطَتِ الْمَرْأَةُ сўзида ҳам «юқоридан тушиш», ҳам «ёмон бўлиш» маънолари назарда тутилган; зеро أَسْقَطَتِ الْمَرْأَةُ /Аёл бола ташлади ибораси фақат аёлнинг ҳали муддати тўлмасдан туширган боласи ҳақида ишлатилади. Бу маънода бу болага سَقَط /тушук дейилади. Баъзан велед деб номланиши сабабли, سَقْطُ الزَّنْدِ (ёқилаётганда тушган олов парчаси) тушук болага ўхшатилган.
وَلَمَّا سُقِطَ فَي أَيْدِيهِمْ : Қачонки бошлари қўллари орасига туширилди (6/Анъом 149); яъни қилган ишларидан пушаймон бўлганларида. تَسَّاقَطْ عَلَيْكِ رُطَبًا جَنِيًّا : Устингга янги, пишган хурмо тўкилсин (19/Марям 25); яъни хурмо тушсин. Бу оят تَسَاقَطْ шаклида, шаддасиз ҳам ўқилган. Асли تَتَسَاقَطُ бўлиб, то ҳарфларидан бири ҳазф қилинган. تَسَاقَطْ шаклида ўқилганда эса мутааддий/ўтимли бўлиб келади. Чунки فاَعَل нинг мутавои бўлган تَفَاعَل, تَجَرَّعَهُ /уни ютди мисолида бўлганидек, تَفَعَّل шакли каби мутааддий бўлади. Оят يَسَّاقَطْ عَلَيْكِ шаклида ҳам ўқилган. Яъни, устингга хурмо шохи тушсин.
سَقَط ва سِقَاط : Кам қадр берилган нарсадир. Бу маънода шундай дейилади: رَجُلٌ سَاقِطٌ : Тубан характерли одам. قَدْ أَسْقَطَهُ كَذَا : Уни фалон нарса туширди/пасайтирди. أَسْقَطَتِ الْمَرْأَةُ сўзида ҳам «юқоридан тушиш», ҳам «ёмон бўлиш» маънолари назарда тутилган; зеро أَسْقَطَتِ الْمَرْأَةُ /Аёл бола ташлади ибораси фақат аёлнинг ҳали муддати тўлмасдан туширган боласи ҳақида ишлатилади. Бу маънода бу болага سَقَط /тушук дейилади. Баъзан велед деб номланиши сабабли, سَقْطُ الزَّنْدِ (ёқилаётганда тушган олов парчаси) тушук болага ўхшатилган.
وَلَمَّا سُقِطَ فَي أَيْدِيهِمْ : Қачонки бошлари қўллари орасига туширилди (6/Анъом 149); яъни қилган ишларидан пушаймон бўлганларида. تَسَّاقَطْ عَلَيْكِ رُطَبًا جَنِيًّا : Устингга янги, пишган хурмо тўкилсин (19/Марям 25); яъни хурмо тушсин. Бу оят تَسَاقَطْ шаклида, шаддасиз ҳам ўқилган. Асли تَتَسَاقَطُ бўлиб, то ҳарфларидан бири ҳазф қилинган. تَسَاقَطْ шаклида ўқилганда эса мутааддий/ўтимли бўлиб келади. Чунки فاَعَل нинг мутавои бўлган تَفَاعَل, تَجَرَّعَهُ /уни ютди мисолида бўлганидек, تَفَعَّل шакли каби мутааддий бўлади. Оят يَسَّاقَطْ عَلَيْكِ шаклида ҳам ўқилган. Яъни, устингга хурмо шохи тушсин.

