ش ط ر

شَطْرُ الشَّيْءِ : Бирор нарсанинг ярми ва ўртаси: فَوَلِّ وَجْهَكَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ : Юзингни Масжидул-Ҳаром шатрига бур (2/Бақара 144); яъни унинг йўналиши ва томонига қараб бур; وَحَيْثُ مَا كُنْتُمْ فَوَلُّوا وُجُوهَكُمْ شَطْرَهُ : Қаерда бўлсангиз бўлинг, юзларингизни ўша томонга буринглар (2/Бақара 150). شَاطَرْتُهُ شِطَارًا : Яъни у билан яримма-ярим бўлишдим, дейилади. Бир вақтнинг ўзида ҳам сенга, ҳам бошқа кишига қараётган одамнинг бу ҳаракати شَطَرَ بَصَرَهُ , яъни нигоҳини иккига бўлди, деб ифодаланади.
حَلَبَ فُلاَنٌ الدَّهْرَ أشْطُرَهُ : Фалончи киши замоннинг елинларини соғди. Бу иборанинг асл маъноси — киши туянинг иккита елинини соғиб, иккитасини соғмасдан қолдиришидир.
نَاقَةٌ شَطُورٌ : Елинларининг иккитаси қуриб қолган урғочи туя. شَاةٌ شَطُورٌ : Иккита елинининг бири иккинчисидан катта бўлган қўй. Киши бир четга чекилганда, شَطَرَ дейилади. شَاطِر шакли билан узоқда бўлган киши назарда тутилади. Кўплиги شُطُر шаклида келади. Шоир шундай дейди:
أَشَاقَكَ بَيْنَ الْخَلِيطِ الشُّطُرُ -267
267- Аралашиб кетган узоқдагилар орасида бўлиш сенга оғир туюлдими.
Ҳақдан узоқлашган кишига ҳам شَاطِر дейилади. Кўплиги شُطَّار шаклида келади.