ش ق و

شَقَاوَة : Саодат/бахтнинг зиддидир. Бу ўзакдан شَقِيَ يَشْقَى شَقْوَةً، شَقَاوَةً، شَقَاءً (бахтсиз/бадбахт бўлди, бўлмоқда) шакллари келади. قَالُوارَبَّنَا غَلَبَتْ عَلَيْنَا شِقْوَتُنَا : Улар: “Эй Роббимиз, шақоватимиз/бадбахтлигимиз бизларга устун келди”, – дейдилар (23/Муъминун 106) ояти شِقْوَتُنَا ва شَقَاوَتُنَا шаклида ўқилган.
Вазн жиҳатидан شِقْوَة сўзи رِدَّة кабидир; شَقَاوَة эса سَعَادَة кабидир. Аслида سَعَادَة икки қисмга бўлинади: охиратга оид саодат ва дунёвий саодат. Дунёвий саодат ҳам уч қисмга бўлинади: нафсий, жисмоний ва ташқи саодат. Мана, شَقَاوَة ҳам худди шунга ўхшаб шу қисмларга бўлинади. Охиратга оид шақоватга мисол: فَمَنِ اتَّبَعَ هُدَايَ فَلَا يَضِلُّ وَلَا يَشْقَى : Ким Менинг ҳидоятимга эргашса, у адашмайди ва бахтсиз бўлмайди (20/Тоҳо 123); قَالُوا رَبَّنَا غَلَبَتْ عَلَيْنَا شِقْوَتُنَا : Улар: “Эй Роббимиз, шақоватимиз/бадбахтлигимиз бизларга устун келди”, – дейдилар; (23/Муъминун 106). Бу оят شَقَاوَتُنَا шаклида ҳам ўқилган. Дунёвий шақоватга мисол: فَلَا يُخْرِجَنَّكُمَا مِنَ الْجَنَّةِ فَتَشْقَى : Эҳтиёт бўл, шайтон икковингизни жаннатдан чиқариб юбормасин; кейин машаққат чекасан (20/Тоҳо 117).
Баъзилар айтадики, баъзан شَقَاء сўзи, تَعَب /чарчоқ маъносида ҳам ишлатилади: شَقِيتُ فِي كَذَا : Фалон нарсада чарчадим. Ҳар бир шақоват таъаб/чарчоқдир; лекин ҳар бир чарчоқ шақоват эмас. Шунга кўра, таъаб шақоватга нисбатан умумийроқ/кенгроқ маънолидир.