ف ت ي

الفَتَى : Энди навқирон ёшлик даврига етган киши/йигит. Унинг муаннаси فَتَاة ; масдари эса فَتَاء шаклида келади. Бу икки сўз билан қул ва чўридан киноя қилинади. Аллоҳ буюради: وَقَالَ نِسْوَةٌ فِي الْمَدِينَةِ امْرَأَةُ الْعَزِيزِ تُرَاوِدُ فَتَاهَا عَنْ نَفْسِهِ : Шаҳардаги баъзи аёллар: “Ҳокимнинг хотини ўз қулининг нафсидан мурод олмоқчи бўлаётган эмиш”, – дедилар (12/Юсуф 30).
Туялардан бўлган فَتِيّ , худди инсонлардан бўлган فَتَي /йигит кабидир. فَتَي сўзининг кўплиги فِتْيَة ва فِتْيَان шаклида келади. فَتَاة ’нинг кўплиги эса فَتَيَات шаклида келади: مِنْ فَتَيَاتِكُمُ الْمُؤْمِنَاتِ (4 /Нисо 25); яъни мўмин чўриларингиздан. وَلَا تُكْرِهُوا فَتَيَاتِكُمْ عَلَى الْبِغَاءِ (24 /Нур 33) яъни чўриларингизни фаҳшга мажбурламанг. وَقَالَ لِفِتْيَانِهِ (12/Юсуф 62); яъни Юсуф ўз қулларига деди. إِذْ أَوَى الْفِتْيَةُ إِلَى الْكَهْفِ : Ўша йигитлар ғорга паноҳ истаган вақтда (18/Каҳф 10); إِنَّهُمْ فِتْيَةٌ آَمَنُوا بِرَبِّهِمْ : Улар Роббиларига иймон келтирган йигитлар эди (18/Каҳф 13).
فُتْيَا ва فَتْوَى : Мушкул ҳукмларга бериладиган жавобдир. اِسْتَفْتَيْتُهُ فَأَفْتَانِي بِكَذَا : Ундан бир масалада фикр сўрадим/фатво сўрадим; у эса менга фалон фикрни баён қилди/фалон фатвони берди. Аллоҳ буюради: وَيَسْتَفْتُونَكَ فِي النِّسَاءِ قُلِ اللَّهُ يُفْتِيكُمْ فِيهِنَّ : Улар сендан хотинлар хусусида фатво сўрайдилар. Айт: Аллоҳ улар ҳақида сизларга мана бу фатвони бермоқда (4/Нисо 127); فَاسْتَفْتِهِمْ : Улардан сўра (37/Соффат 11); قَالَتْ يَا أَيُّهَا الْمَلَأُ أَفْتُونِي فِي أَمْرِي : Деди: Эй аъёнлар, чиқарадиган амрим ҳақида менга фикрингизни айтинглар (27/Намл 32).