ف ق ه
Ф-қ-ҳ
فِقْه : Мавжуд билим воситасида ғойиб билимга етишишдир. Бу тушунча عِلْم тушунчасидан кўра тор маънолидир. Аллоҳ буюради: فَمَالِ هَؤُلَاءِ الْقَوْمِ لَا يَكَادُونَ يَفْقَهُونَ حَدِيثًا : Бу қавмга нима бўлдики, деярли ҳеч бир сўзни уқмайдилар? (4/Нисо 78); وَلَكِنَّ الْمُنَافِقِينَ لَا يَفْقَهُونَ : Лекин мунофиқлар буни англамайдилар (63/Мунофиқун 7) ва бунга ўхшаш кўплаб оятлар. Бундан ташқари, فِقْه — шаръий ҳукмларни билишдир.
Бир одам фиқҳ/дин соҳасида билим соҳиби бўлса; فَقُهَ الرَّجُلُ فَقَاهَةً дейилади. فَقِهَ : Англаш соҳиби, билимли бўлди. فَقِهَهُ : Уни англади. Киши диний илмларни ўрганиб, шу соҳада мутахассис бўлганда, تَفَقَّهَ дейилади: وَمَا كَانَ الْمُؤْمِنُونَ لِيَنْفِرُوا كَافَّةً فَلَوْلَا نَفَرَ مِنْ كُلِّ فِرْقَةٍ مِنْهُمْ طَائِفَةٌ لِيَتَفَقَّهُوا فِي الدِّينِ وَلِيُنْذِرُوا قَوْمَهُمْ إِذَا رَجَعُوا إِلَيْهِمْ لَعَلَّهُمْ يَحْذَرُونَ : Мўминларнинг ҳаммаси ёппасига жангга чиқишлари шарт эмас эди. Аммо ҳар бир қабиладан бир жамоанинг динни чуқур ўрганишлари ва қавмларига қайтиб келганларида, улар эҳтиёт бўлишлари умидида уларни огоҳлантиришлари учун жангга чиқишлари керак эмасмиди? (9/Тавба 122).
Бир одам фиқҳ/дин соҳасида билим соҳиби бўлса; فَقُهَ الرَّجُلُ فَقَاهَةً дейилади. فَقِهَ : Англаш соҳиби, билимли бўлди. فَقِهَهُ : Уни англади. Киши диний илмларни ўрганиб, шу соҳада мутахассис бўлганда, تَفَقَّهَ дейилади: وَمَا كَانَ الْمُؤْمِنُونَ لِيَنْفِرُوا كَافَّةً فَلَوْلَا نَفَرَ مِنْ كُلِّ فِرْقَةٍ مِنْهُمْ طَائِفَةٌ لِيَتَفَقَّهُوا فِي الدِّينِ وَلِيُنْذِرُوا قَوْمَهُمْ إِذَا رَجَعُوا إِلَيْهِمْ لَعَلَّهُمْ يَحْذَرُونَ : Мўминларнинг ҳаммаси ёппасига жангга чиқишлари шарт эмас эди. Аммо ҳар бир қабиладан бир жамоанинг динни чуқур ўрганишлари ва қавмларига қайтиб келганларида, улар эҳтиёт бўлишлари умидида уларни огоҳлантиришлари учун жангга чиқишлари керак эмасмиди? (9/Тавба 122).