ف ي ض
Ф-й-з
فَاضَ الْمَاءُ : Сув оқиб тошди. Аллоҳ буюради: تَرَى أَعْيُنَهُمْ تَفِيضُ مِنَ الدَّمْعِ : Кўзлари ёшга тўлиб тошаётганини кўрасан (5/Моида 83). أَفَاضَ إِنَاءَهُ : Идишини тошгунча тўлдирди. أَفَضْتُهُ : Уни тошгунча тўлдирдим. أَفِيضُوا عَلَيْنَا مِنَ الْمَاءِ : Бизга бир оз сув ёғдиринглар (7/Аъроф 50). Ушбу сўз ҳам шу маънодан келиб чиққан: فَاضَ صَدْرُهُ بِالسِّرِّ : Кўксидан сир оқди/Сир сақламади.
رَجُلٌ فَيَّاضٌ ; яъни саховатли одамдир. Ушбу сўз ҳам шу маънодан истиора қилинган: أَفَاضُوا فِي الْحَدِيثِ : Сўзга шўнғидилар. وَلَوْلَا فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَتُهُ فِي الدُّنْيَا وَالْآَخِرَةِ لَمَسَّكُمْ فِي مَا أَفَضْتُمْ فِيهِ عَذَابٌ عَظِيمٌ : Агар дунё ва охиратда Аллоҳнинг устингиздаги фазли ва раҳмати бўлмаганида эди, ичига шўнғиган ғийбатингиз сабабли сизларга катта азоб етган бўлар эди (24/Нур 14); هُوَ أَعْلَمُ بِمَا تُفِيضُونَ فِيهِ : Аллоҳ сизларнинг Қуръон ҳақида қандай тошқинликлар қилиб турганингизни яхши билувчидир (46/Аҳқоф 8); وَمَا تَكُونُ فِي شَأْنٍ وَمَا تَتْلُو مِنْهُ مِنْ قُرْآَنٍ وَلَا تَعْمَلُونَ مِنْ عَمَلٍ إِلَّا كُنَّا عَلَيْكُمْ شُهُودًا إِذْ تُفِيضُونَ فِيهِ : Қандай иш қилсанг қил ва сизлар унга оид Қуръондан нимани ўқисангиз ўқинг; нима қилсангиз қилинг; қилаётган ишларингизга шўнғиган онингизда, албатта, Биз сизларни кўриб турамиз (10/Юнус 61).
حَدِيثٌ مُسْتَفِيضٌ : Тарқалган/Шойеъ бўлган сўз. فَيْض : Мўл сув. Дейилади: إِنَّهُ أَعْطَاهُ غَيْضًا مِنْ فَيْضٍ : Кўп бўлганидан бир озини унга берди. فَإِذَا أَفَضْتُمْ (2/Бақара 199); яъни тўп-тўп бўлиб Арофатдан оқиб келганингизда. Бу оятларда одамларнинг Арофат тоғидан тушишлари сувнинг оқишига ўхшатилган.
رَجُلٌ فَيَّاضٌ ; яъни саховатли одамдир. Ушбу сўз ҳам шу маънодан истиора қилинган: أَفَاضُوا فِي الْحَدِيثِ : Сўзга шўнғидилар. وَلَوْلَا فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَتُهُ فِي الدُّنْيَا وَالْآَخِرَةِ لَمَسَّكُمْ فِي مَا أَفَضْتُمْ فِيهِ عَذَابٌ عَظِيمٌ : Агар дунё ва охиратда Аллоҳнинг устингиздаги фазли ва раҳмати бўлмаганида эди, ичига шўнғиган ғийбатингиз сабабли сизларга катта азоб етган бўлар эди (24/Нур 14); هُوَ أَعْلَمُ بِمَا تُفِيضُونَ فِيهِ : Аллоҳ сизларнинг Қуръон ҳақида қандай тошқинликлар қилиб турганингизни яхши билувчидир (46/Аҳқоф 8); وَمَا تَكُونُ فِي شَأْنٍ وَمَا تَتْلُو مِنْهُ مِنْ قُرْآَنٍ وَلَا تَعْمَلُونَ مِنْ عَمَلٍ إِلَّا كُنَّا عَلَيْكُمْ شُهُودًا إِذْ تُفِيضُونَ فِيهِ : Қандай иш қилсанг қил ва сизлар унга оид Қуръондан нимани ўқисангиз ўқинг; нима қилсангиз қилинг; қилаётган ишларингизга шўнғиган онингизда, албатта, Биз сизларни кўриб турамиз (10/Юнус 61).
حَدِيثٌ مُسْتَفِيضٌ : Тарқалган/Шойеъ бўлган сўз. فَيْض : Мўл сув. Дейилади: إِنَّهُ أَعْطَاهُ غَيْضًا مِنْ فَيْضٍ : Кўп бўлганидан бир озини унга берди. فَإِذَا أَفَضْتُمْ (2/Бақара 199); яъни тўп-тўп бўлиб Арофатдан оқиб келганингизда. Бу оятларда одамларнинг Арофат тоғидан тушишлари сувнинг оқишига ўхшатилган.