هَيْهَاتَ

هَيْهَاتَ [Қаерда …?] калимаси бирор нарсанинг жуда узоқлигини билдириш учун ишлатилади. Бу маънода هَيْهَاتَ هَيْهَاتِ ، وهَيْهَاتًا дейилади.
Аллоҳ таолонинг ушбу сўзи ҳам шу маънони ташийди: هَيْهَاتَ هَيْهَاتَ لِمَا تُوعَدُونَ Ҳайҳота сизга ваъда қилинаётган нарса қанчалик узоқдир! (23/Муъминун 36).
Зажжож айтади: Бу оятнинг маъноси шундайки, сизга ваъда қилинаётган нарса шу қадар узоқдир
Бошқалар эса шундай дейди: Зажжож бу ерда хато қилган. Феълнинг бошидаги лом ҳарфи уни адаштирган. Чунки бунинг ҳақиқий ифодаси шундайдир: بَعُدَ اْلأَمْرُ وَالْوَعْدُ لِمَا تُوعَدُونَ Яъни, сизга ваъда қилинаётган нарсалар сиздан бутунлай узоқлашган. Демак, бу лом сабабни билдиради.
Бу калиманинг талаффузи ҳақида турли лаҳжалар мавжуд: هَيْهَاتَ هَيْهَاتِ، وهَيْهَاتًا وَهَيْهَا
ал-Фасавий айтади: Касра билан ёзилган هَيْهَاتِ калимаси, фатҳа билан ёзилган هَيْهَاتَ сўзининг кўплигидир.