ر غ م
Р-ғ-м
رَغَام : Майда тупроқ/чанг. رَغِمَ أَنْفُ فَلاَنٍ رَغْمًا : Фалон кишининг бурни тупроққа ишқаланди. أَرْغَمَهُ غَيْرُهُ : Бошқаси уни мажбур қилди. Бу сўз ғазабланиш/хафа бўлиш маъносида ҳам ишлатилади. Масалан, шоир шундай дейди:
إِذَا رَغِمَتْ تِلْكَ اْلأُنُوفُ لَمْ اَرْضِهَا *** وَلَمْ أَطْلُبْ الْعُتْبَى وَلَكِنْ أَزِيدُهَا -194
194- Бу бурунлар ғазабланганда уларни рози қила олмайман,
Утбо/ризони ҳам тилай олмайман, уни фақат кўпайтираман.
Шеърда бу сўзнинг қаршисида ризонинг келтирилиши, унинг ғазаб маъносида эканлигига ишора қилади. Бу маънода шундай дейилади: أَرْغَمَ اللهُ أَنْفَهُ وَأَرْغَمَهُ : Аллоҳ уни ғазаблантирди/ғазаблантирсин. رَاغَمَهُ : Уни ғазаблантирди; ҳар бири бошқасини ғазаблантиришга ҳаракат қилди. مُرَاغَمَة сўзи истиора йўли билан баҳс маъносида ҳам ишлатилади.
وَمَنْ يُهَاجِرْ فِي سَبِيلِ اللّهِ يَجِدْ فِي اْلأَرْضِ مُرَاغَمًا كَثِيراً (4/Нисо 100); яъни ким Аллоҳ йўлида ҳижрат қилса, ер юзида борадиган кўп жой топади. Мусулмон ёмон бир нарсани кўрган вақтида, ундан ғазабланиши керак. Бу маънода шундай дейилади: غَضِبْتُ إِلَى فُلاَنٍ مِنْ كَذَا وَرَغِمْتُ إِلَيْهِ : Фалон нарса сабабли фалон кишига ғазабландим.
إِذَا رَغِمَتْ تِلْكَ اْلأُنُوفُ لَمْ اَرْضِهَا *** وَلَمْ أَطْلُبْ الْعُتْبَى وَلَكِنْ أَزِيدُهَا -194
194- Бу бурунлар ғазабланганда уларни рози қила олмайман,
Утбо/ризони ҳам тилай олмайман, уни фақат кўпайтираман.
Шеърда бу сўзнинг қаршисида ризонинг келтирилиши, унинг ғазаб маъносида эканлигига ишора қилади. Бу маънода шундай дейилади: أَرْغَمَ اللهُ أَنْفَهُ وَأَرْغَمَهُ : Аллоҳ уни ғазаблантирди/ғазаблантирсин. رَاغَمَهُ : Уни ғазаблантирди; ҳар бири бошқасини ғазаблантиришга ҳаракат қилди. مُرَاغَمَة сўзи истиора йўли билан баҳс маъносида ҳам ишлатилади.
وَمَنْ يُهَاجِرْ فِي سَبِيلِ اللّهِ يَجِدْ فِي اْلأَرْضِ مُرَاغَمًا كَثِيراً (4/Нисо 100); яъни ким Аллоҳ йўлида ҳижрат қилса, ер юзида борадиган кўп жой топади. Мусулмон ёмон бир нарсани кўрган вақтида, ундан ғазабланиши керак. Бу маънода шундай дейилади: غَضِبْتُ إِلَى فُلاَنٍ مِنْ كَذَا وَرَغِمْتُ إِلَيْهِ : Фалон нарса сабабли фалон кишига ғазабландим.

