نَحْنُ
Наҳну
نَحْنُ калимаси — сўзловчи ўзи билан бирга бошқа бировни ҳам тилга олганида, ўша сўзловчи кишини ифодалайдиган биз олмошидир. Қуръонда Аллоҳ таоло Ўзи ҳақида сўз юритаётганда نَحْنُ نَقُصُّ عَلَيْكَ أَحْسَنَ الْقَصَصِ Биз сизга ушбу Қуръон сурасини ваҳий қилишимиз билан бирга,(12/Юсуф 3) каби оятларда ишлатган نَحْنُ (биз) калимаси эса, турли хил тарзда шарҳланган. Баъзилар айтади: Бу — Аллоҳ таолонинг бевосита Ўз Зоти ҳақида, ёлғиз Ўзи ҳақида хабар беришидир. Бу худди ҳукмдорлар ўзлари ҳақида сўзлаганда ишлатадиган услубга ўхшайди.
Баъзи олимлар эса шундай дейди: Аллоҳ таоло бунга ўхшаш кўплик шаклларини, агар ундан кейин келадиган иш Унинг фаришталари ёки авлиёлари воситасида амалга ошириладиган бўлса, ишлатган. Бу ҳолда نَحْنُ олмоши Ўзини ва уларни ифодалайди. Булар эса ваҳий, мўминларга ёрдам бериш, кофирларни ҳалокатга учратиш ва шунга ўхшаш фаришталар бажаришни ўз зиммасига олган ишлардир. Масалан: فَالْمُدَبِّرَاتِ أَمْرًا Иш тадбирини тузиб турувчиларга қасам бўлсинки (қиёмат бор) (79/Нозиот 5). Ушбу оят ҳам шу маънога ишора қилади: وَنَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ وَلَكِنْ لاَ تُبْصِرُونَ Биз эса унга сизлардан кўра яқинроқмиз, лекин сизлар кўрмайсизлар (56/Воқеа 85), яъни: Ўлим пайтида, الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ المَلاَئِكَةُ ظَالِمِي أَنْفُسِهِمْ ўзларига зулм қилган кишилар бўлиб, фаришталар жонларини оладиган кимсалардир. (16/Наҳл 28) оятида номлари зикр этилган фаришталар келганда, Биз унга яқинроқмиз.
Аллоҳ таолонинг: إِنَّا نَحْنُ نَزَّلْنَا الذِّكْرَ وَإِنَّا لَهُ لَحَافِظُونَ Шубҳасиз, бу зикрни Биз Ўзимиз нозил қилдик, албатта, уни яна Биз муҳофаза қиламиз (15/Ҳижр 9) деган сўзида зикр этилган ваҳий эса, Қалам, Лавҳ ва Жаброил воситасида юзага келгани учун кўплик шаклида берилган.
Баъзи олимлар эса шундай дейди: Аллоҳ таоло бунга ўхшаш кўплик шаклларини, агар ундан кейин келадиган иш Унинг фаришталари ёки авлиёлари воситасида амалга ошириладиган бўлса, ишлатган. Бу ҳолда نَحْنُ олмоши Ўзини ва уларни ифодалайди. Булар эса ваҳий, мўминларга ёрдам бериш, кофирларни ҳалокатга учратиш ва шунга ўхшаш фаришталар бажаришни ўз зиммасига олган ишлардир. Масалан: فَالْمُدَبِّرَاتِ أَمْرًا Иш тадбирини тузиб турувчиларга қасам бўлсинки (қиёмат бор) (79/Нозиот 5). Ушбу оят ҳам шу маънога ишора қилади: وَنَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ وَلَكِنْ لاَ تُبْصِرُونَ Биз эса унга сизлардан кўра яқинроқмиз, лекин сизлар кўрмайсизлар (56/Воқеа 85), яъни: Ўлим пайтида, الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ المَلاَئِكَةُ ظَالِمِي أَنْفُسِهِمْ ўзларига зулм қилган кишилар бўлиб, фаришталар жонларини оладиган кимсалардир. (16/Наҳл 28) оятида номлари зикр этилган фаришталар келганда, Биз унга яқинроқмиз.
Аллоҳ таолонинг: إِنَّا نَحْنُ نَزَّلْنَا الذِّكْرَ وَإِنَّا لَهُ لَحَافِظُونَ Шубҳасиз, бу зикрни Биз Ўзимиз нозил қилдик, албатта, уни яна Биз муҳофаза қиламиз (15/Ҳижр 9) деган сўзида зикр этилган ваҳий эса, Қалам, Лавҳ ва Жаброил воситасида юзага келгани учун кўплик шаклида берилган.