ن ش ز

نَشْز : Ернинг баланд қисмидир. Бир тепаликка чиқмоқчи бўлган киши ҳақида نَشَزَ فُلاَنٌ дейилган. Худди шунингдек, ўз жойидан узоқлашган одам ҳақида نَشَزَ فُلاَنٌ عَنْ مَقَرِّهِ дейилади. Шунинг учун وَكُلُّ نَابٍ نَاشِزٌ ҳар бир узоқлашган нарса айни пайтда чиққан деб ҳам ҳисобланади. Аллоҳ буюради: وَإِذَا قِيلَ انْشُزُوا فَانْشُزُوا Сизларга: “Туринглар”, дейилса, туринглар (58/Мужодала 11).
Қайта тирилтирилиш ҳам ётгандан сўнг оёққа туриш бўлгани учун نَشْز ва إِنْشَاز шакллари билан ифодаланган. Аллоҳ таоло: وَانْظُرْ إِلَى الْعِظَامِ كَيْفَ نُنْشِزُهَا ثُمَّ نَكْسُوهَا لَحْمًا Мана бу суякларга боқ, уларни қандай оёққа турғизамиз? Сўнгра уларга қандай гўшт кийдирамиз? (2/Бақара 259) деб буюрган. Бу феъл, нун ҳарфининг ҳам заммали, ҳам фатҳали шаклида ўқилган.
وَاللَّاتِي تَخَافُونَ نُشُوزَهُنَّ فَعِظُوهُنَّ Ёмонликларидан (келишмовчиликларидан) қўрққан аёлларингизга келсак: олдин уларга насиҳат қилинглар, (4/Нисо 34).
نُشُوزُ اْلمَرْأَةِ аёлнинг эрига нисбатан бегоналик туйиши, ундан кўнгли совиб нафратланишидир. Унга итоат қилишни ўзига эп кўрмаслиги, кўзи ундан бошқа кимсада бўлишидир. Шу нуқтаи назардан Шоир шундай дейди:
441- إِذَا جَلَسَتْ عِنْدَ اْلإِمَامِ كَأَنَّهَا *** تَرَى رُفْقَةً مِنْ سَاعَةٍ تَسْتَحِيلُهَا
441- Имом ёнида ўтирганида, гўё,
Имконсиз бир дўстликни бошидан кечираётгандек.
عِرْقٌ نَاشِزٌ иборасига келсак, бўртган томир, деганидир.