ن ه ر

نَهْر : қайнаб чиқаётган сувнинг ўзани (мажроси)дир. Кўплиги أَنْهَارٌ шаклидадир. Аллоҳ буюради: وَفَجَّرْنَا خِلَالَهُمَا نَهَرًا иккисининг ўртасидан бир анҳор ҳам оқизиб қўйдик (18/Каҳф 33); وَأَلْقَى فِي اْلأَرْض رَوَاسِيَ أَنْ تَمِيدَ بِكُمْ وَأَنْهَارًا وَسُبُلاً لَعَلَّكُمْ تَهْتَدُونَ Аллоҳ, ер сизларни силкитмаслиги учун унда собит тоғларни жойлаштирди. Йўлингизни топишингиз учун эса дарёлар ва йўлларни яратди (16/Наҳл 15).
Аллоҳ таоло буни, жаннатда инсонларга ато этадиган файз ва лутфларини баён қилиш учун бир тимсол сифатида ишлатган. Аллоҳ буюради: إِنَّ الْمُتَّقِينَ فِي جَنَّاتٍ وَنَهَرٍ Тақводорлар жаннатларда ва дарёлар ичидадирлар (54/Қамар 54); وَيَجْعَلْ لَكُمْ جَنَّاتٍ وَيَجْعَلْ لَكُمْ أَنْهَارًا . Сизлар учун боғлар яратсин ва анҳорлар яратсин (71/Нуҳ 12); جَنَّاتٌ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا اْلأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا أَبَدًا Улар учун тагларидан анҳорлар оқиб турувчи, ичида абадий қоладиган жаннатлар бордир. (5/Моида 119).
نَهَر эса, сувнинг ўзанига ўхшатилиб айтилган бўлиб, кенглик деганидир. Шу маънода أَنْهَرْتُ الدَّمَ дейилади, бу «қонни оқизиб-оқизиб юбордим» маъносига келади. أَنْهَرَ اْلمَاءُ Сув дарё бўлди, яъни, оқди, кетди. نَهْرٌ نَهِرٌ Суви мўл дарё, деганидир. Абу Зуайб шундай дейди:
453- أَقَامَتْ بِهِ فَابْتَنَتْ خَيْمَةً *** عَلَى قَصَبٍ وَفُرَاتٍ نَهِر
453- У ерда яшади, ўзига бир чодир қурди,
Қамиш ва Фуротнинг мўл сувининг устига (10/Юнус 24). (10/Юнус 50). (93/Зуҳо 10).