ل ه و
Л-ҳ-в
لَهْو — инсон учун муҳим ва унга зарур бўлган нарсадан уни тўсадиган нарсадир. Шу маънода لَهَوْتُ بِكَذَا фалон нарса билан машғул бўлдим ва لَهِيتُ عَنْ كَذَا ўйин билан машғул бўлиб бошқа нарсаларни унутдим, дейилган. Шу маънода Аллоҳ буюради: إِنَّمَا الْحَيَاةُ الدُّنْيَا لَعِبٌ وَلَهْوٌ Бу дунё ҳаёти фақат бир ўйин ва кўнгилхушликдир (47/Муҳаммад 36); وَمَا هَذِهِ الْحَيَاةُ الدُّنْيَا إِلاَّ لَهْوٌ وَلَعِبٌ Бу дунё ҳаёти фақат бир ўйин ва эрмакдан иборатдир. (29/Анкабут 64).
Инсон ўзи фойдаланадиган ҳар бир нарса учун لَهْو исми қўлланилади. Аллоҳ буюради: لَوْ أَرَدْنَا أَنْ نَتَّخِذَ لَهْوًا Агар бир кўнгилхушлик тутишни истаган бўлсак эди, (21/Анбиё 17).
Бу оятда келган لَهْو калимаси билан аёл ва бола кўзда тутилган деганлар эса, ўйин ва кўнгилхушлик деб таърифланган дунё ҳаётига оид гўзалликларнинг баъзисига хослаганлар.
أَلْهَاهُ كَذَا Ундан кўра муҳимроқ бўлган нарсадан устун келиб, уни ундан тўсди. Аллоҳ буюради: أَلْهَاكُمُ التَّكَاثُرُ Кўплик билан фахрланиш сизларни қабрларга боргунингизча машғул қилди (102/Такосур 1); رِجَالٌ لاَ تُلْهِيهِمْ تِجَارَةٌ وَلاَ بَيْعٌ عَنْ ذِكْرِ اللَّهِ Шундай кишилар борки, уларни на тижорат, на савдо-сотиқ Аллоҳнинг зикридан чалғитмайди, (24/Нур 37).
Бу тижоратни ман қилиш ёки уни ёқтирмаслик эмас. Балки, ўзини бутунлай унга бағишлаб, намозларга ва бошқа ибодатларга вақт ажрата олмасликдир. Шуни эътиборга олиш керакки, Аллоҳ шундай буюради: لِيَشْهَدُوا مَنَافِعَ لَهُمْ Токи улар ўзларига оид баъзи манфаатларга гувоҳ бўлсинлар; (22/Ҳаж 28); لَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنَاحٌ أَنْ تَبْتَغُوا فَضْلاً مِنْ رَبِّكُمْ Роббингиздан фазл исташингизда сизларга ҳеч бир гуноҳ йўқ. (2/Бақара 198).
لَاهِيَةً قُلُوبُهُمْ Қалблари доим кўнгилхушликда (ғафлатда), (21/Анбиё 3), яъни: Қалблари доимо беҳуда ишлар билан, ўзига фойда бермайдиган нарсалар билан машғул бўлганлардир.
لَهْوَة эса, тегирмонга оқиб тушадиган донларнинг оқимини тартибга солиб турадиган ва кўп оқиб кетишига тўсқинлик қиладиган асбобдир. Унинг кўплиги لُهَي шаклидадир. Ҳадя (инъом) маъносини англатувчи عَطِيَّة сўзи ҳам шунга ўхшатилиб لُهْوَة деб номланган.
لَهَاة эса, томоқ устида тўпланадиган кичик гўштдир. Баъзилар эса, бу оғизнинг энг ичкари (туб) томонидир, деган.
Инсон ўзи фойдаланадиган ҳар бир нарса учун لَهْو исми қўлланилади. Аллоҳ буюради: لَوْ أَرَدْنَا أَنْ نَتَّخِذَ لَهْوًا Агар бир кўнгилхушлик тутишни истаган бўлсак эди, (21/Анбиё 17).
Бу оятда келган لَهْو калимаси билан аёл ва бола кўзда тутилган деганлар эса, ўйин ва кўнгилхушлик деб таърифланган дунё ҳаётига оид гўзалликларнинг баъзисига хослаганлар.
أَلْهَاهُ كَذَا Ундан кўра муҳимроқ бўлган нарсадан устун келиб, уни ундан тўсди. Аллоҳ буюради: أَلْهَاكُمُ التَّكَاثُرُ Кўплик билан фахрланиш сизларни қабрларга боргунингизча машғул қилди (102/Такосур 1); رِجَالٌ لاَ تُلْهِيهِمْ تِجَارَةٌ وَلاَ بَيْعٌ عَنْ ذِكْرِ اللَّهِ Шундай кишилар борки, уларни на тижорат, на савдо-сотиқ Аллоҳнинг зикридан чалғитмайди, (24/Нур 37).
Бу тижоратни ман қилиш ёки уни ёқтирмаслик эмас. Балки, ўзини бутунлай унга бағишлаб, намозларга ва бошқа ибодатларга вақт ажрата олмасликдир. Шуни эътиборга олиш керакки, Аллоҳ шундай буюради: لِيَشْهَدُوا مَنَافِعَ لَهُمْ Токи улар ўзларига оид баъзи манфаатларга гувоҳ бўлсинлар; (22/Ҳаж 28); لَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنَاحٌ أَنْ تَبْتَغُوا فَضْلاً مِنْ رَبِّكُمْ Роббингиздан фазл исташингизда сизларга ҳеч бир гуноҳ йўқ. (2/Бақара 198).
لَاهِيَةً قُلُوبُهُمْ Қалблари доим кўнгилхушликда (ғафлатда), (21/Анбиё 3), яъни: Қалблари доимо беҳуда ишлар билан, ўзига фойда бермайдиган нарсалар билан машғул бўлганлардир.
لَهْوَة эса, тегирмонга оқиб тушадиган донларнинг оқимини тартибга солиб турадиган ва кўп оқиб кетишига тўсқинлик қиладиган асбобдир. Унинг кўплиги لُهَي шаклидадир. Ҳадя (инъом) маъносини англатувчи عَطِيَّة сўзи ҳам шунга ўхшатилиб لُهْوَة деб номланган.
لَهَاة эса, томоқ устида тўпланадиган кичик гўштдир. Баъзилар эса, бу оғизнинг энг ичкари (туб) томонидир, деган.