و ح د
В-ҳ-д
وَحْدَة : Бу калима тенгсизлик, ёлғизлик, яккалик маъноларини англатади. وَاحِد сўзининг ҳақиқий маъноси — асло парчаланиш ва бўлинишни қабул қилмайдиган нарсадир. Айни пайтда у барча мавжудотлар учун ҳам ишлатилади. Ҳатто وَاحِد сўзи билан сифатланмайдиган бирорта ҳам сон йўқ. Шу маънода қуйидагича дейилади: عَشَرَةٌ وَاحِدَةٌ бир дона ўнлик, مِائَةٌ وَاحِدَةٌ бир дона юзлик, أَلْفٌ وَاحِدٌ бир дона минглик.
وَاحِد сўзи олти хил кўринишда ишлатилиши мумкин бўлган مُشْتَرَك кўп маъноли калимадир.
Биринчиси: жинс ёки турда бир бўлганлар. اَلإِنْسَانُ وَالْفَرَسُ وَاحِدٌ فِي اْلجِنْسِ وَزَيْدٌ وَعَمْرٌو وَاحِدٌ فِي النَّوْعِ Инсон ва от бир жинсдандир; Зайд ва Амр бир турдандир, дейилгани каби.
Иккинчиси: боғланиш, туташлик ва яхлитлик жиҳатидан бир бўлганлар. Бу бирлик яратилиш жиҳатидан бўлиши мумкин: شَخْصٌ وَاحِدٌ ягона бир одам, сўзи каби. Худди шунингдек, санъат/касб жиҳатидан ҳам бўлиши мумкин:حِرْفَةٌ وَاحِدَةٌ ягона бир касб, дейилгани каби.
Учинчиси: тенги, ўхшаши, назири бўлмагани учун бир бўлганлар. Бу эса ё яратилиш жиҳатидан тенгсиздир. Масалан: اَلشَّمْسُ وَاحِدَةٌ Қуёш ягонадир, сўзи каби. Ёки устунлик даъвосида тенги, ўхшаши бўлмайди. Масалан: فُلاَنٌ وَاحِدُ دَهْرِهِ Фалончи ўз замонасининг ягона одамидир. Қуйидаги сўз ҳам шунга мисолдир: نَسِيجُ وَحْدِهِ фалончининг тўқимаси тенгсиздир.
Тўртинчиси: бўлинишни қабул қилмагани учун бир бўлганлар. Булар эса ё ҳаво каби жуда кичик бўлгани учун, ё олмос каби жуда қаттиқ бўлгани учун бўлинмайдиган нарсалардир.
Бешинчиси: бошида турганлиги учун бир бўлганлар. Бу эса ё сонларнинг бошида туради. Масалан, , дейилгани каби. (39/Зумар 45) буюради. 466.
وَاحِد сўзи олти хил кўринишда ишлатилиши мумкин бўлган مُشْتَرَك кўп маъноли калимадир.
Биринчиси: жинс ёки турда бир бўлганлар. اَلإِنْسَانُ وَالْفَرَسُ وَاحِدٌ فِي اْلجِنْسِ وَزَيْدٌ وَعَمْرٌو وَاحِدٌ فِي النَّوْعِ Инсон ва от бир жинсдандир; Зайд ва Амр бир турдандир, дейилгани каби.
Иккинчиси: боғланиш, туташлик ва яхлитлик жиҳатидан бир бўлганлар. Бу бирлик яратилиш жиҳатидан бўлиши мумкин: شَخْصٌ وَاحِدٌ ягона бир одам, сўзи каби. Худди шунингдек, санъат/касб жиҳатидан ҳам бўлиши мумкин:حِرْفَةٌ وَاحِدَةٌ ягона бир касб, дейилгани каби.
Учинчиси: тенги, ўхшаши, назири бўлмагани учун бир бўлганлар. Бу эса ё яратилиш жиҳатидан тенгсиздир. Масалан: اَلشَّمْسُ وَاحِدَةٌ Қуёш ягонадир, сўзи каби. Ёки устунлик даъвосида тенги, ўхшаши бўлмайди. Масалан: فُلاَنٌ وَاحِدُ دَهْرِهِ Фалончи ўз замонасининг ягона одамидир. Қуйидаги сўз ҳам шунга мисолдир: نَسِيجُ وَحْدِهِ фалончининг тўқимаси тенгсиздир.
Тўртинчиси: бўлинишни қабул қилмагани учун бир бўлганлар. Булар эса ё ҳаво каби жуда кичик бўлгани учун, ё олмос каби жуда қаттиқ бўлгани учун бўлинмайдиган нарсалардир.
Бешинчиси: бошида турганлиги учун бир бўлганлар. Бу эса ё сонларнинг бошида туради. Масалан, , дейилгани каби. (39/Зумар 45) буюради. 466.

