ك س ف

Ўз ҳолида сарғайиш, қизариш ва қорайиш маъносини билдирувчи كُسُوفُ сўзи, Қуёш ва Ойнинг вақтинчалик махсус бир сабаб туфайли яширинишлари/беркинишларини ифодаловчи كُسُوفُ الشَّمْسِ وَالْقَمَرِ деган иборада келтирилган. Шундан келиб чиқиб, юзнинг қизариши/қорайиши ҳам, ғамгинлик/тундлик ҳолати ҳам ўхшатиш йўли билан шу ўзакдан олинган бир сўз билан таърифланиб, كَاسِفُ الْوَجْهِ ва كَاسِفُ الْحَالِ дейилган.
كِسْفَة эса, булут, пахта каби юмшоқ тузилишли ўзгарувчан жисмларнинг бир бўлагига айтилади. Унинг кўплиги كِسَفٌ шаклида келади. Аллоҳ буюради: وَيَجْعَلُهُ كِسَفًا бўлак бўлак ҳам қилади (30/Рум 48); فَأَسْقِطْ عَلَيْنَا كِسَفًا مِنَ السَّمَاءِ إِنْ كُنْتَ مِنَ الصَّادِقِينَ …Агар ҳақиқатан рост сўзлаётган бўлсанг, осмондан бизнинг устимизга осмондан бир бўлак тушир (26/Шуъаро 187); أَوْ تُسْقِطَ السَّمَاءَ كَمَا زَعَمْتَ عَلَيْنَا كِسَفًا ёки, даъво қилганингдек, устимизга осмонни бўлаклар ҳолида қулатасан (17/Исро 92). Бу оятдаги كِسَفًا сўзи сукун (жазм) билан كِسْفًا шаклида ҳам ўқилган. Зеро, كِسَف сўзи كِسْفَة сўзининг кўплигидир. Бу худди سِدَرٌ ва سِدْرَةٌ сўзи кабидир.
Аллоҳ таолонинг: وَإِنْ يَرَوْا كِسْفًا مِنَ السَّمَاءِ سَاقِطًا يَقُولُوا سَحَابٌ مَرْكُومٌ Осмондан бир бўлакнинг тушаётганини кўрсалар, устма-уст уюлган булутдир, дейдилар (52/Тур 44) деган сўзига келсак, Абу Зайд шундай дейди: Бу ердаги ибора худди كَسَفْتُ الثَّوْبَ أَكْسِفُهُ كِسْفًا сўзидаги маънода бўлиб, бу эса бир кийимни бўлаклар ҳолида кесмоқ деганидир. Баъзилар эса, бу иборадаги феъл супурмоқ, тозаламоқ, бўшатмоқ маъносини билдирувчи كَسَحْتُ шаклидадир; бошқаси эмас, дейишади.