د ه ن

تَنْبُتُ بِالدُّهْنِ : Ўша дарахт ёғ чиқаради (23/Муъминун 20). دُهْن сўзининг кўплиги أَدْهَان шаклида келади. فَكَانَتْ وَرْدَةً كَالدِّهَانِ : Осмон ёрилиб, эриб қизарган ёғ каби бир гул ҳолига келганида (55/Ар-Роҳман 37). Баъзиларга кўра, оятда келган الدِّهَانِ сўзи ёғ қуйқаси маъносидадир. مُدْهُن : Ёғ солинадиган идишдир. Бу сўз, مُفْعُل вазнида келган асбоб исмларидан биридир. Яна шунга ўхшатилиб, оз сув турадиган жойга ҳам مُدْهُن дейилади. دُهْن лафзидан دَهِين сўзи, оз сут берадиган туя учун истиора қилинган. Бу сўз фаъийл вазнида бўлиб, фоъил маъносидадир. Яъни туя ёғланган миқдорда сут беради. Баъзиларга кўра, бу сўз мафъул маъносида бўлиб, مَدْهُونٌ بِاللَّبَنِ таъвилидадир. Яъни, гўё туя оз бўлгани учун сут билан ёғланган.
Бу сўзнинг иккинчи маънода бўлиши муносиброқдир, чунки унга ҳо ҳарфи кирмаган. دَهَنَ اْلمَطَرُ الأَرْضَ : Ёмғир ерни ёғлади: Яъни, ёмғир ерни енгил ҳўллади; худди бошга суртиладиган ёғ каби. دَهَنَهُ بِالْعَصَا : Уни таёқ билан ёғлади ибораси, хорлаш учун бўлган уришдан киноядир. Худди, مَسَحْتُهُ بِالسَّيْفِ : Уни қилич билан артдим; حَيَّيْتُهُ بِالرُّمْحِ : Уни найза билан саломладим иборалари каби.
إِدْهَان сўзи ҳам аслида تَدْهِين кабидир. Лекин у; лаганбардорлик, хушомадгўйлик ва жиддий бўлмаслик маъносига хос қилинган; худди, канани туядан суғуриб олиш маъносидаги تَقْرِيد сўзининг бунга хос қилиниши каби. Аллоҳ буюради: أَفَبِهَذَا الْحَدِيثِ أَنْتُمْ مُدْهِنُونَ : Энди сизлар шу сўзга ? (56/Воқеа 81). Шоир эса шундай дейди: : (68/Қалам 9).