ص غ ر

صِغَر /кичик ва كِبَر /катта — бир-бирига нисбатан баҳоланадиган зид исмлардандир. Зеро бир нарса бошқа бир нарсага нисбатан кичик, яна бошқа бир нарсага нисбатан катта бўлиши мумкин. Баъзан бу сўзлар вақт эътибори билан ишлатилади. Бирининг ёши бошқасидан кичикроқ бўлса, шундай дейилади: فُلاَنٌ صَغِيرٌ : фалон киши кичикдир. فُلاَنٌ كَبِيرٌ : фалон киши каттадир. Баъзан жусса (ҳажм) жиҳатидан, баъзан эса қиймат ва мавқе жиҳатидан ишлатилади: وَكُلُّ صَغِيرٍ وَكَبِيرٍ مُسْتَطَرٌ : кичик ва катта ҳар бир нарса сатрма-сатр битилгандир (54/Қамар 53); مَالِ هَذَا الْكِتَابِ لَا يُغَادِرُ صَغِيرَةً وَلَا كَبِيرَةً إِلَّا أَحْصَاهَا : Бу қандай китобдир! Кичик катта ҳеч бир нарсани қолдирмай, (қилган ишларимизнинг) барчасини ҳисоблаб қўйибди! (18/Каҳф 49); وَلَا أَصْغَرَ مِنْ ذَلِكَ وَلَا أَكْبَرَ إِلَّا فِي كِتَابٍ مُبِينٍ : Бундан кичикроғи ҳам, каттароғи ҳам шубҳасиз аниқ китобдадир (10/Юнус 61). Буларнинг барчаси яхшилик ва ёмонликнинг бир-бирига нисбатан бўлган қиймати ва мавқеи жиҳатидандир.
كََبِِير /катта тушунчасининг зид маъносида صَغُرَ صِغَرًا /кичик бўлди, дейилади. Зиллат (хорлик) маъносида эса صَغِرَ صَغَرًا و صَغَارًا /хор бўлди/тубанлашди, дейилади. صَاغِر : ёмон мавқега рози бўлган киши. Аллоҳ буюради: قَاتِلُوا الَّذِينَ لَا يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَلَا بِالْيَوْمِ الْآَخِرِ وَلَا يُحَرِّمُونَ مَا حَرَّمَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَلَا يَدِينُونَ دِينَ الْحَقِّ مِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ حَتَّى يُعْطُوا الْجِزْيَةَ عَنْ يَدٍ وَهُمْ صَاغِرُونَ : Ўзларига китоб берилганлардан Аллоҳга ва охират кунига иймон келтирмайдиган, Аллоҳ ва Расули ҳаром қилган нарсаларни ҳаром деб билмайдиган ҳамда ҳақ динни дин деб қабул қилмайдиган кимсалар билан, улар бўйсунган ҳолларида ўз қўллари билан жизя бермагунларича, жанг қилинглар (9/Тавба 29).