ص ل ح
С-л-ҳ
صَلاَح : Фасоднинг зиддидир. Бу икки тушунчанинг аксар қўлланилиши феъллар билан боғлиқдир. Қуръонда صَلاَح сўзи баъзан فَسَاد нинг, баъзан эса سَيِّئَة нинг зидди сифатида ишлатилади: خَلَطُوا عَمَلًا صَالِحًا وَآَخَرَ سَيِّئًا : солиҳ амални бошқа ёмон амал билан аралаштирдилар (9/Тавба 102); وَلَا تُفْسِدُوا فِي الْأَرْضِ بَعْدَ إِصْلَاحِهَا : Ислоҳ қилинганидан кейин ер юзида бузғунчилик қилманглар (7/Аъроф 56); وَالَّذِينَ آَمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ أُولَئِكَ أَصْحَابُ الْجَنَّةِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ : Иймон келтириб, солиҳ амалларни қилганлар, айнан ўшалар жаннат эгаларидир, улар у ерда абадий қолувчилардир (2/Бақара 82). Бу тушунча яна бошқа кўплаб оятларда ҳам учрайди.
صُلْح : Одамлар ўртасидаги адоватни бартараф этиш маъносидадир. Бу маънодан келиб чиқиб шундай дейилади: اِصْطَلَحوُا وَتَصَالَحُوا : Ўзаро адоватни бартараф этдилар/Ярашдилар. Аллоҳ буюради: وَإِنِ امْرَأَةٌ خَافَتْ مِنْ بَعْلِهَا نُشُوزًا أَوْ إِعْرَاضًا فَلَا جُنَاحَ عَلَيْهِمَا أَنْ يُصْلِحَا بَيْنَهُمَا صُلْحًا وَالصُّلْحُ خَيْرٌ : Агар хотин эрининг хушкўрмаслигидан ёки воз кечишидан қўрқса, иккови ўзаро келишувга уринишларида уларга гуноҳ йўқдир. Келишув яхшироқдир (4/Нисо 128); وَلَنْ تَسْتَطِيعُوا أَنْ تَعْدِلُوا بَيْنَ النِّسَاءِ وَلَوْ حَرَصْتُمْ فَلَا تَمِيلُوا كُلَّ الْمَيْلِ فَتَذَرُوهَا كَالْمُعَلَّقَةِ وَإِنْ تُصْلِحُوا وَتَتَّقُوا فَإِنَّ اللَّهَ كَانَ غَفُورًا رَحِيمًا : (49/Ҳужурот 10). Аллоҳ таолонинг инсонни ислоҳ қилиши баъзан уни солиҳ қилиб яратиш билан; баъзан вужудга келганидан сўнг ундаги фасодни бартараф этиш билан; баъзан эса унинг солиҳ бўлишига қарор қилиш билан бўлади. Аллоҳ буюради: (47/Муҳаммад 2); (33/Аҳзоб 71); (10/Юнус 81); яъни бузғунчи ўз феълларида Аллоҳга хилоф иш тутади. Чунки у бузғунчилик (ифсод) қилади, Аллоҳ таоло эса барча феълларида салоҳни/яхшиликни кўзлайди. Шунинг учун Аллоҳ унинг ишини ислоҳ қилмайди. (11/Ҳуд 62).
صُلْح : Одамлар ўртасидаги адоватни бартараф этиш маъносидадир. Бу маънодан келиб чиқиб шундай дейилади: اِصْطَلَحوُا وَتَصَالَحُوا : Ўзаро адоватни бартараф этдилар/Ярашдилар. Аллоҳ буюради: وَإِنِ امْرَأَةٌ خَافَتْ مِنْ بَعْلِهَا نُشُوزًا أَوْ إِعْرَاضًا فَلَا جُنَاحَ عَلَيْهِمَا أَنْ يُصْلِحَا بَيْنَهُمَا صُلْحًا وَالصُّلْحُ خَيْرٌ : Агар хотин эрининг хушкўрмаслигидан ёки воз кечишидан қўрқса, иккови ўзаро келишувга уринишларида уларга гуноҳ йўқдир. Келишув яхшироқдир (4/Нисо 128); وَلَنْ تَسْتَطِيعُوا أَنْ تَعْدِلُوا بَيْنَ النِّسَاءِ وَلَوْ حَرَصْتُمْ فَلَا تَمِيلُوا كُلَّ الْمَيْلِ فَتَذَرُوهَا كَالْمُعَلَّقَةِ وَإِنْ تُصْلِحُوا وَتَتَّقُوا فَإِنَّ اللَّهَ كَانَ غَفُورًا رَحِيمًا : (49/Ҳужурот 10). Аллоҳ таолонинг инсонни ислоҳ қилиши баъзан уни солиҳ қилиб яратиш билан; баъзан вужудга келганидан сўнг ундаги фасодни бартараф этиш билан; баъзан эса унинг солиҳ бўлишига қарор қилиш билан бўлади. Аллоҳ буюради: (47/Муҳаммад 2); (33/Аҳзоб 71); (10/Юнус 81); яъни бузғунчи ўз феълларида Аллоҳга хилоф иш тутади. Чунки у бузғунчилик (ифсод) қилади, Аллоҳ таоло эса барча феълларида салоҳни/яхшиликни кўзлайди. Шунинг учун Аллоҳ унинг ишини ислоҳ қилмайди. (11/Ҳуд 62).