ج د د

جَدّ : Текис ер бўлакларидир. جَدَّ فِي سَيْرِهِ يَجِدُّ جَدًّا юришдаги жиддийлик ва тезликни билдиради. جَدَّ فِي أَمْرِهِ وأَجَدَّ эса ишида жиддий бўлди, деганидир. جَدَدْتُ اْلأَرْض ерни бўлакларга ажратдим иборасидан келиб чиқиб, мутлақ маънода кесиш учун ҳам ишлатилади. Шу маънода, جَدَدْتُ الثَّوْب дейиладики, у кийимни тўғрилаш учун кесиш деганидир. ثَوْبٌ جَدِيد эса; асл эътибори билан янги кесилган кийим деганидир. Бу маъно янгидан бунёд этилган ҳар бир нарса учун ишлатилади; Аллоҳ буюради: بَلْ هُمْ فِي لَبْسٍ مِنْ خَلْقٍ جَدِيدٍ Йўқ, улар янги яралишдан шубҳададирлар (50/Қоф 15); бу — иккинчи тирилишга ишорадир.
Ишора қилинган нарса эса: أَئِذَا مِتْنَا وَكُنَّا تُرَاباً ذَلِكَ رَجْعٌ بَعِيدٌ Бизлар ўлиб, тупроққа айланганимизда яна қайта тириламизми?! Бу жуда ақлдан узоқ қайтишдир (50/Қоф 3) оятидир. جَدِيد нинг қаршисига خَلَق қўйилган; зеро جَدِيد билан ҳали янги кесилган кийим маъноси кўзда тутилган. Шунинг учун кеча ва кундузга جَدِيدَان ва أَجَدَّان дейилган.
Аллоҳ буюради: وَمِنَ الْجِبَالِ جُدَدٌ بِيضٌ Ва тоғлардан оқ йўллар пайдо қилдик (35/Фотир 27); оятда келган جُدَد - جُدَّة нинг кўплиги бўлиб, аниқ, чиройли йўл деганидир; кўп қатналадиган, ишлатиладиган йўл маъносидаги طَرِيقٌ مَجْدُودٌ иборасидан олинган.
جَادَّةُ الطَّرِيقِ йўлнинг ўртаси ибораси ҳам шундандир. Қўйнинг جَدُود ва جِدَّاء си эса сути кесилган қўйдир. جُدَّ ثَدْيُ أُمِّهِ онасининг эмчаги қурисин ибораси қоралаш мақсадида ишлатилади. Илоҳий файз ҳам الجَدّ деб номланади; Аллоҳ буюради: (дунёвий)26/Шуъаро 88) оятида ишора қилинган нарса ҳам бундан бошқаси эмас. (26/Шуъаро 88) оятида ҳеч кимга фарзандлари фойда бера олмаслиги хабар берилгани каби, юқорида келтирилган ҳадисда ҳам боболикнинг фойда бермаслиги ифодаланган.