Сура Moida

Ey iymon keltirganlar, Allohning hajga doir belgilarini, jang qilish harom qilingan oylarni, qurbonlik uchun keltirilgan hadyalarni, qurbonlikka atalganini bildirish maqsadida ularga ilib qoʻyilgan taqinchoqlarni hamda Robbilaridan fazlu karam va rozilik istab Bayt ul-Haromga niyat qilib keluvchilar haqini poymol qilishni oʻzingizga halol deb hisoblamanglar. Ehromdan chiqib halol boʻlgach, bemalol ov qilaveringlar. Sizlarni Masjid ul-Haromga borishga qarshilik koʻrsatgan qavmning xusumati ularga dushmanlik qilishingizga jalb qilmasin. Sizlar, faqat ezgulik va taqvo yoʻlida koʻmaklashinglar, gunoh va dushmanlik yoʻlida esa hamkorlik qilmanglar. Allohdan qoʻrqinglar va Alloh azobi qattiq boʻlgan Zotdir.

Ey Rasulim, sizdan oʻzlariga nimalar halol qilinganini soʻraydilar. Siz ularga: “Sizlarga pokiza narsalar halol qilindi. Allohning sizlarga taʼlim bergan ilmidan foydalanib, qoʻlga oʻrgatgan va ularni ovchi qilib parvarishlaganingiz yirtqich hayvonlarning sizlar uchun tutib kelganlarini ham yeyaveringlar. Ularni ovga qoʻyib yuborayotganingizda Allohning nomini zikr qilib, “Bismilloh” denglar”, – deb ayting. Allohdan qoʻrqinglar, shubhasiz, Alloh hisob kitobni tez qiluvchi Zotdir.

Mana bugun sizlarga pokiza narsalar halol qilindi. Shuningdek, kitob berilgan yahudiy va nasroniy dinidagilarning taomi sizlar uchun halol hamda sizlarning taomingiz ham ular uchun haloldir. Zino va yashirincha oʻynash qilib olish maqsadida boʻlmay, aksincha, mahrlarini berib, or-nomusli moʻmina ayollardan va sizlardan oldin kitob berilganlardan iffatli ayollarni topib nikohingizga olishingiz halol qilindi.

Allohning sizlarga bergan neʼmatlarini hamda “Eshitdik va itoat qildik”, – deganingizda sizlardan olgan ahdini yodga olinglar. Allohdan qoʻrqinglar, albatta, Alloh koʻngillardagi sirlarni biluvchi Zotdir.

Ey iymon keltirganlar, Alloh uchun haqda sobit turib, guvohlik qilishda adolatli boʻlinglar. Biror bir qavmga boʻlgan xusumatingiz sizlarni ularga qarshi adolatsiz boʻlishga chorlamasin. Adolat qilinglar, mana shu taqvoga eng yaqin jihatdir. Hamda Allohdan qoʻrqinglar, shubhasiz, Alloh barcha qilayotgan ishlaringizdan xabardor Zotdir.

Alloh iymon keltirgan va ezgu amallarni qilgan kimsalar uchun mag‘firat va ulkan ajr-mukofotlar vaʼda qildi.

Ey iymon keltirganlar, Allohning sizlarga bergan neʼmatini eslanglar. Bir guruh sizga qoʻl uzatib, hamla qilmoqchi boʻlgan paytda, Alloh qoʻllarini sizdan qaytargan edi. Allohdan qoʻrqinglar, moʻminlar, faqat Allohga tavakkul qilib suyansinlar.

Haqiqatan, Alloh bani Isroil avlodlarining qatʼiy ahdu paymonini oldi. Biz ularning orasidan oʻn ikki boshliqni tanlab yubordik. Shunda Alloh ularga: “Shubhasiz, Men sizlar bilan birgaman. Agarda namozlarni toʻla toʻkis ado etsangiz, zakot bersangiz, Rasullarimga iymon keltirsangiz, ularga yordam bersangiz, Alloh yoʻliga chiroyli qarz bersangiz, shunda sizlarning gunohlaringizdan oʻtaman va tagidan anhorlar oqib turuvchi jannatlarga kirgizaman. Shundan keyin ham kimki kufr keltirsa, shubhasiz, toʻg‘ri yoʻldan adashgan boʻladi.

Shundan keyin bergan ahdlarini buzganliklari tufayli ularni laʼnatladik va qalblarini qattiq qilib qoʻydik. Ular Tavrotdagi soʻzlarning joyini oʻzgartirardilar hamda oʻzlariga eslatilgan hukmlarning bir hissasini unutdilar. Ichlaridan ozgina toifadan boshqalarini doimo xiyonat qilayotgan holda ustidan chiqaverasiz. Shunday boʻlsa ham, ularni afv etib, kechirib turavering. Chunki, albatta, Alloh yaxshilik qiluvchi muhsinlarni sevadi.

Ey ahli kitob boʻlgan yahudiy va nasroniylar! Sizlarga yuborgan Rasulimiz qoʻlingizdagi kitobda berkitganlaringizning koʻpini bayon qilish uchun keldi. Shu bilan birga, baʼzi xatolaringizni koʻpini kechirmoqda. Haqiqatan, sizlarga Allohdan Islom nuri va ochiq-oydin Qurʼon kitobi kelgan.

U tufayli Oʻzining rizosiga ergashgan kishilarni omonlik yoʻliga yetaklaydi. Hamda Oʻz izni irodasi bilan ularni zulmatlardan nurga chiqaradi va toʻg‘ri yoʻlga boshlaydi.

Maryam oʻg‘li Masih Allohdir, – deb aytgan kimsalar aniq kofir boʻldilar. Ey Rasulim, ularga: “Agar Alloh Maryam oʻg‘li Masihni, uning onasini hamda Yer yuzidagi barchani halok etishni xohlasa, kim Undan biror narsani qaytarib qolishga qodir boʻla oladi”, – deb ayting. Axir osmonlaru Yer va ular orasidagi barcha borliqning hukmronligi, shubhasiz, Allohga oiddir. U nimani qanday xohlasa, yaratadi. Albatta, Alloh har narsaga kuchi yetadigan Zotdir.

Ey ahli kitob boʻlgan yahudiy va nasroniylar! Payg‘ambarlar kelishi kamaygan vaqtdan keyin: “Bizga hech qanday jannat bilan xushxabar beruvchi ham, oxirat azobidan ogohlantiruvchi ham kelmagan”, – deb bahona aytmasligingiz uchun sizlarga elchimiz Muhammad haqiqatni bayon qiluvchi boʻlib keldi. Darhaqiqat, u sizlarga jannatdan xushxabar beruvchi va jahannamdan ogohlantiruvchi boʻlib kelgan. Albatta, Alloh har narsaga kuchi yetadigan Zotdir.

Bir vaqtlar Muso oʻz qavmiga qarata: “Ey qavmim, Allohning sizlarga ato etgan neʼmatlarini eslanglar. U sizning orangizdan payg‘ambarlar chiqardi va sizlarni podshohlar qildi. Shuningdek, olamlardan hech bir kimsaga bermaganini sizlarga berdi”, – deganini xotirlang.

Muso oʻz qavmiga: “Ey qavmim, Alloh sizlarga bitib qoʻygan muqaddas zaminga kiringlar. Itoatsizlik qilib ortlaringizga oʻgirilib ketmanglar, aks holda, ziyon koʻruvchilarga aylanib qolasiz”, – deb aytgan.

Qavmi unga: “Ey Muso, u yerda juda bahaybat odamlar bor. Ular u yerdan chiqib ketmagunlaricha biz u yerga aslo kirib bormaymiz. Agar u yerdan chiqsalar shunda biz, albatta, unga kirib boruvchimiz”, – dedilar.

Shunda itoatsizlikdan qoʻrqadigan hamda Alloh ularga inʼom qilgan ikki kishi: “Ularning ustiga shahar darvozasidan toʻg‘ri bostirib kiringlar. Unga kirib olgach, albatta, g‘olib keluvchi boʻlasizlar. Agarda chin moʻmin boʻlsangiz, u holda yolg‘iz Allohga suyaninglar”, – deb aytdi.

Shunda Muso: “Ey Robbim, men faqat oʻzim va birodarim Horundan boshqaga soʻz uqtirishga qodir emasman. Oʻzing biz bilan bu fosiq qavmlarning orasini ayirgin”, – dedi.

Alloh ularga: “Shubhasiz, endi ular muqaddas zaminga kirishdan qirq yilga mahrum boʻldilar. Shuningdek, ular u yerdagi choʻllarda sarsonu sargardon boʻlib adashib yuradilar. Sen bu fosiq qavmlarning holi uchun g‘am yemagin”, – dedi.

Ey Muhammad, Ularga Odamning ikki oʻg‘li boʻlgan Qobil va Hobil toʻg‘risidagi xabarni haqiqati bilan tilovat qilib bering. Oʻshanda ikkalasi Alloh uchun qurbonlik qildilar. Ulardan birining qurbonligi qabul qilindi, boshqasiniki esa qabul qilinmadi. Qurbonligi qabul qilinmagani hasad qilib: “Seni, albatta, oʻldiraman”, – dedi. Qurbonligi qabul qilingani esa: “Shubhasiz, Alloh taqvodor kimsalardan qurbonlikni qabul qiladi”, – deb aytdi.

Agar meni oʻldirish uchun qoʻlingni menga uzatsang ham, men seni oʻldirish uchun senga qoʻl uzatuvchi emasman. Men gunoh qilishga olamlar Robbisidan qoʻrqaman.

Albatta, men gunohimni va gunohingni ustingga olib, oqibatda jahannam ahlidan boʻlib ketishingni xohlayman. Ha, zolimlarning jazosi shudir.

Nihoyat nafsi unga birodarini oʻldirishga undadi va uni oʻldirdi. Shu sababdan ikki dunyoda ham ziyon koʻruvchilardan boʻlib qoldi.

Shundan keyin nima qilishni bilmay turganda, Alloh unga birodarining murdasini qanday koʻmishni koʻrsatish uchun yerni titayotgan bir qarg‘ani yubordi. Bu holni koʻrib: “Holimga voy boʻlsin, shu qarg‘achalik boʻlishdan ham ojiz qolib, birodarimning murdasini koʻma olmadim-a?!” – deb, qilgan ishiga nadomat qiluvchilardan boʻldi.

Allohga va Uning Rasuliga qarshi urush qiladiganlarning va Yer yuzida buzg‘unchilik qilish harakatida yuradigan kimsalarning jazosi – ularni qatl qilinishlari, dorga osilishlari, qoʻl-oyoqlarining qarama-qarshi tomonga kesilishlari va oʻz yerlaridan surgun qilinishlaridan iboratdir. Mana shu jazolar ularga bu dunyoda sharmandalikdir. Shuningdek, oxiratda esa ularga ulkan azob bordir.

Biroq qoʻlga olishingizdan oldin qilmishlariga tavba qilgan kimsalargina jazolanmaydi. Bilib qoʻyinglar, shubhasiz, Alloh gunohlarni kechiruvchi – G‘ofur va bandalariga marhamatli boʻlgan – Rahim Zotdir.

Ey iymon keltirganlar, Allohdan qoʻrqinglar va Unga yaqinlashish uchun yoʻl axtaringlar. Hamda Uning yoʻlida jihod qilinglar. Shoyad, shunda najot topsangizlar.

Darhaqiqat, kufr keltirgan kimsalar bordi-yu Yer yuzidagi barcha narsaga hatto yana shunchasiga ega boʻlib, uni qiyomat kunining azobidan qutulish uchun toʻlab bersalar ham, ulardan qabul qilinmaydi. Ularga oxiratda alamli azob bordir.

Oʻg‘rilik qilgan erkakni ham ayolni ham qilgan ishlariga yarasha bir jazo va Allohdan bir ibrat boʻlishi uchun qoʻllarini kesinglar. Alloh izzati ulug‘ – Aziz va hikmat egasi boʻlgan – Hakim Zotdir.

Kimki, qilgan bu zulmidan keyin tavba qilsa va oʻzini oʻnglab tuzatib olsa, albatta, Alloh uning tavbasini qabul qiladi. Shubhasiz, Alloh gunohlarni kechiruvchi – G‘ofur va marhamati keng boʻlgan – Rahim Zotdir.

Osmonlar va Yerning boshqaruvi, shubhasiz, Allohga oid ekanini, Oʻzi istagan kishini azoblashi hamda istagan kishini kechirishini bilmadingizmi?! Alloh har narsaga kuchi yetadigan Zotdir.

Ey Rasul, og‘izlarida “Iymon keltirdik”, – deydigan, lekin qalblari iymon keltirmagan munofiqlar va yahudiy boʻlgan kimsalardan kufr sari harakat qilayotganlari sizni xafa qilmasin. Ular doimo yolg‘onga quloq osuvchilardir, sizning oldingizga kelmagan boshqa bir yahudiy qavm nomidan josuslik qilib quloq tutib turuvchidirlar. Ular kalimalarni Alloh tarafidan qoʻyilganidan keyin joylarini oʻzgartiradilar. Yahudiylar: “Agar Muhammad tomonidan sizlarga mana bu oʻzgartirilgan hukm berilsa, uni olinglar. Bordi-yu unday hukm berilmasa, uni tark qilinglar”, – deydilar. Alloh kimni fitnaga mubtalo boʻlishini xohlasa, Allohning irodasiga qarshi siz u uchun hech narsa qilishga qodir emassiz. Alloh ana shunday kimsalarning qalblarini tozalashni istamagan. Ular uchun bu dunyoda sharmisorlik, oxiratda esa alamli azob bordir.

Ichida Allohning hukmlari boʻlgan Tavrot oʻzlarining oldilarida boʻla turib, qanday qilib sizdan hukm soʻraydilar? Haqiqatni eshitganlaridan keyin esa sizdan yuz oʻgirib ketadilar. Ular hech ham iymon keltirgan emaslar.

Haqiqatan, Biz ichida hidoyat va nur boʻlgan Tavrotni nozil qildik. Allohga taslim boʻlgan payg‘ambarlar u kitob bilan yahudiylarga hukm qilar edilar. Allohning kitobini muhofaza etishga masʼul qilingan ilohiy bilim egalari boʻlgan Robboniylar va yahudiy ulamolar ham shunday hukm qilib, oʻzlari unga guvoh boʻlganlar. Shunday ekan, hukm chiqarishda odamlardan qoʻrqmanglar. Faqat Mendan qoʻrqinglar hamda oyatlarimni oʻtkinchi dunyo manfaati uchun arzimas bahoga sotib yubormanglar. Kimki Alloh nozil qilgan oyatlar bilan hukm qilmas ekan, ana oʻshalar aynan kofir kimsalardir.

Biz ularga Tavrotda jonga jon, koʻzga koʻz, burunga burun, quloqqa quloq, tishga tish va boshqa jarohatlar uchun qasos olinadi, deb, yozib qoʻydik. Kimki u qasosni sadaqa qilib kechib yuborsa, u oʻz gunohlarini oʻchiruvchi kafforatdir. Kimki Alloh nozil qilgan oyatlar bilan hukm qilmas ekan, ana oʻshalar aynan zolim kimsalardir.

Injil egalari boʻlgan nasroniylar undagi Alloh nozil qilgan oyatlar bilan hukm qilsinlar. Kimki Alloh nozil qilgan oyatlar bilan hukm qilmas ekan, ana oʻshalar aynan fosiq kimsalardir.

Ey Rasulim, sizga esa oʻzidan oldingi kitoblarni tasdiq qiluvchi va ular ustiga guvoh boʻluvchi Qurʼon kitobni barhaq nozil qildik. Shunday ekan, ular orasida Alloh nozil qilgan oyatlar bilan hukm qiling. Sizga kelgan haqiqatdan ayrilib, ularning havoyi nafslariga ergashmang. Sizlardan har biringiz uchun alohida shariat va yoʻl qilib qoʻyganmiz. Agar Alloh xohlaganda edi sizlarni bir ummat qilib qoʻyar edi. Lekin sizlarga berganlari bilan imtihon qilishi uchun har bir ummatga alohida yoʻl qilib qoʻydi. Shunday ekan, yaxshi amallarni qilishga shoshilinglar. Barchangizning qaytar joyingiz Allohning huzurigadir. Ana oʻshanda sizlarga tortishayotgan narsalaringiz haqida xabar beradi.

Ey Rasulim, ular orasida Alloh nozil qilganiga koʻra hukm qiling. Hamda ularning havoyi nafslariga ergashmang va Alloh sizga nozil qilgan hukmlarning ayrimlaridan sizni chalg‘itib, fitnaga solib qoʻyishlaridan ehtiyot boʻling. Agar chaqirig‘ingizdan yuz oʻgirsalar, bilingki, Alloh ularga baʼzi gunohlari sababidan musibatga mubtalo qilishni istamoqda.

Yoki johiliyat davrining hukmlarini xohlaydilarmi? Chindan ham ishongan qavmlar uchun Allohdan koʻra kimning hukmi yaxshiroqdir?!

Ey Rasulim, qalblarida munofiqlik kasali bor kimsalarning ular tomonga oshiqayotganlarini koʻrasiz. Munofiqlar: “Davr kelib bizlarga ulardan bir balo yetib qolishidan qoʻrqamiz”, – deydilar. Shoyad, Alloh musulmonlarga g‘alaba yoki Oʻz huzuridan xayrli bir ish berib qolsa, ana oʻshanda ichlarida saqlab yurganlari uchun pushaymon qiluvchi boʻlib qoladilar.

Keyin iymon keltirganlar: “Jon-jahdlari bilan, albatta, sizlar bilan birgamiz deb, qasam ichganlar manavilarmi?” – deydilar. U munofiqlarning qilgan amallari behuda ketdi va ziyon koʻrganlardan boʻlib qoldilar.

Ey iymon keltirganlar, sizlardan kim dinidan qaytsa, uning oʻrniga Alloh ularni sevadigan va ular ham Allohni sevadigan bir qavmni keltiradi. Ular moʻminlarga yumshoq koʻngilli, kofirlarga esa viqorlidirlar hamda Allohning yoʻlida molu jonlari bilan jihod qiladilar, malomatgoʻyning malomatidan qoʻrqmaydilar. Mana bu Allohning Oʻzi xohlaganiga beradigan fazlu karamidir. Alloh fazlu karami keng – Vosiʼ va barcha narsani bilib turuvchi – Aʼlim Zotdir.

Shubhasiz, sizlarning doʻstingiz Alloh va uning Rasulidir. Hamda Robbilariga boʻyinlarini egib namozlarini toʻliq ado qiladigan va zakot beradigan moʻminlardir.

Kim Allohni, Uning Rasulini va iymon keltirganlarni oʻziga doʻst deb tutsa, shubhasiz, Allohning lashkarlari jamoasi doimo g‘olib keluvchilardir.

Ey iymon keltirganlar, sizlardan oldingi kitob berilganlar ichidan diningizni masxara va oʻyin qilib olgan kimsalarni va kofirlarni doʻst qilib olmanglar. Agar haqiqiy moʻmin boʻlsangiz, yolg‘iz Allohdan qoʻrqinglar.

Ey Rasulim, ularga: “Ey ahli kitob boʻlgan yahudiy va nasroniylar! Bizlar Allohga, oʻzimizga nozil qilingan Qurʼonga, bundan oldin nozil qilingan kitoblarga iymon keltirganimiz hamda sizlarning aksariyatingiz esa buzg‘unchilardan boʻlganingiz uchun bizni yoqtirmaysizlar”, – deb ayting.

Ey Rasulim, ularga: “Sizlarga Allohning nazdida bundan ham yomonroq jazosi boʻlgan kimsaning xabarini beraymi? Ular Alloh laʼnatlagan, ularga g‘azab qilgan, ulardan baʼzilarini maymun va choʻchqalarga aylantirib qoʻygan va shaytonga sig‘ingan kimsalardir”, – deb ayting. Ana oʻshalar eng yomon makonda boʻlgan va toʻg‘ri yoʻldan tamoman adashgan kimsalardir.

Qachonki, yahudiy va munofiqlar oldingizga kelganlarida: “Iymon keltirdik”, – deydilar. Lekin aslida ular kufr bilan kirib, yana u kufr bilan chiqib ketadilar. Alloh ularning pinhon tutib yurgan nifoqlarini juda yaxshi biluvchidir.

Ulardan koʻpchiligini gunoh ishlarda, dushmanlik qilishda va harom yeyishga oshiqayotganlarni koʻrasiz. Qilayotgan bu ishlari naqadar yomon ishdir.

Ahli kitob boʻlgan ruhoniylar va ulamolar ularni gunoh gaplarni aytishlaridan va harom topib yeyishlaridan man qilsalar edi?! Ularning bu qilayotgan xatti-harakatlari naqadar yomondir.

Yahudiylar: “Allohning qoʻli bog‘langandir”, – dedilar. Baxillik qilganlari tufayli oʻzlarining qoʻllari bog‘liq boʻlib qolar va bu aytgan soʻzlari sababli laʼnatlanadilar. Aksincha, Allohning ikki qoʻli ochiqdir. Oʻzi qanday istasa shunday beraveradi. Robbingizdan sizga nozil qilingan Qurʼon ulardan koʻpchiligining tug‘yon va kufrini yanada orttiradi. Ularning oralariga qiyomat kunigacha adovat va nafrat oʻtini solib qoʻyganmiz. Qachonki ular sizlarga qarshi urush olovini yoqsalar, Alloh uni darhol soʻndirib qoʻyadi. Yer yuzida buzg‘unchilik qilishga harakat qiladilar. Alloh fasod tarqatuvchilarni sevmaydi.

Agar ular Tavrotga, Injilga va Robbilari tomonidan ularga nozil qilingan Qurʼon hukmlariga toʻg‘ri amal qilganlarida edi, tepalaridan ham, oyoq ostilaridan ham rizq yegan boʻlar edilar. Shu bilan birga, ularning orasida haddan oshmagan adolatli toifa ham bor. Lekin ulardan aksariyatining qilayotgan ishlari juda yomondir.

Ey Rasul, Robbingizdan sizga nozil qilingan oyatlarni odamlarga toʻliq yetkazing. Agar shunday qilmasangiz, unda Allohning risolatini yetkazmagan boʻlasiz. Alloh sizni odamlarning zararidan himoya qiladi. Albatta, Alloh kofir qavmlarni toʻg‘ri yoʻlga boshlamaydi.

Ey Rasulim, ularga: “Ey ahli kitob boʻlgan yahudiy va nasroniylar! Tavrotga, Injilga va Robbingiz tomonidan sizlarga nozil qilingan Qurʼon hukmlariga toʻg‘ri amal qilmaguningizgacha aniq bir din ustida emassizlar”, – deb ayting. Robbingizdan sizga nozil qilingan Qurʼon ulardan koʻpchiligining tug‘yon va kufrini yanada orttiradi. Shunday ekan, kofir qavmlar uchun qayg‘urmang.

Shubhasiz, iymon keltirgan kimsalar, yahudiy dinida boʻlganlar, sobiiylar, nasroniy dinida boʻlganlardan kim Allohga va oxirat kuniga iymon keltirgan va yaxshi amallar qilgan boʻlsalar, unday zotlar uchun oxiratda hech qanday xavfu xatar yoʻq va ular g‘am-tashvish ham chekmaydilar.

Darhaqiqat, bani Isroil avlodlarining ahd-paymonini oldik hamda ularga Rasullar yubordik. Har gal ularga bir payg‘ambar nafslari istamagan amrlarni olib kelsa, bir qismini yolg‘onchiga chiqardilar va bir qismini esa oʻldirardilar.

Alloh bu Maryam oʻg‘li Masihdir, degan kimsalar aniq kofir boʻldilar. Vaholanki, Masih ularga: “Ey bani Isroil avlodlari, mening ham Robbim sizlarning ham Robbingiz boʻlgan Allohga ibodat qilinglar”, – degan edi. Kimki Allohga shirk keltirsa, albatta, Alloh unga jannatni harom qilgandir va joyi doʻzaxdir. Zolimlar uchun azobdan qutqaruvchi yordamchilar yoʻqdir.

Alloh uch ilohning biridir, deb aytgan kimsalar aniq kofir boʻldilar. Yolg‘iz Ilohdan boshqa iloh yoʻqdir. Agar bu aytayotgan gaplaridan tiyilmasalar, ulardan kofir boʻlgan kimsalarni qiyomatda alamli azob tutishi shubhasizdir.

Axir, Allohga tavba qilib, Undan mag‘firat soʻramaydilarmi?! Zero, Alloh gunohlarni kechiruvchi – G‘ofur va marhamati keng boʻlgan – Rahim Zotdir.

Maryam oʻg‘li Iso Masih faqat bir payg‘ambardir. Undan oldin ham qanchadan-qancha Rasullar oʻtgan. Shuningdek, uning onasi Maryam esa iymonda sodiq ayoldir. U ikkovi ham boshqalar kabi taom yer edilar. Ey Rasulim, ularga oyatlarimizni qay yoʻsinda aniq bayon qilib berayotganimizga nazar soling. Shundan keyin ham ularning haqdan qay tomonga yuz oʻgirib ketayotganlarni koʻring.

Ey Rasulim, ularga: “Allohni qoʻyib, sizlarga zarar ham, foyda ham berishga qodir boʻlmaganga ibodat qilasizlarmi?” – deb ayting. Alloh hamma narsani eshitib turuvchi – Samiʼ va bilib turuvchi – Aʼlim Zotdir.

Ey Rasulim, ularga: “Ey ahli kitob boʻlgan yahudiy va nasroniylar! Haqsiz ravishda diningiz xususida haddingizdan oshmanglar. Hamda avvalari haq yoʻldan adashgan va koʻplab insonlarni adashtirgan hamda toʻg‘ri yoʻldan toygan qavmning havoyi nafslariga ergashmanglar”, – deb ayting.

Ular bir-birlarini qilgan nomaqbul ishlaridan qaytarmas edilar. Ularning qilib yurgan ishlari naqadar yomon edi.

Ulardan aksariyatini kufr keltirgan kimsalar bilan doʻst boʻlganlarini koʻrasiz. Nafslari oʻzlari uchun taqdim qilgan narsa naqadar yomondir. Alloh ularga g‘azab qilgan va ular jahannam azobida mangu qoluvchidirlar.

Agar ular Allohga, payg‘ambarga va unga nozil qilingan kitobga iymon keltirganlarida edi, ularni oʻzlariga doʻst qilib olmas edilar. Lekin ularning orasidan koʻpchiligi fosiq kimsalardir.

Ey Muhammad, insonlar orasida moʻminlarga eng qattiq dushman deb, yahudiylar va mushriklarni koʻrasiz. Moʻminlarga doʻstlikda yaqinrog‘i esa “Biz nasroniylarmiz”, – deganlarni koʻrasiz. Buning sababi esa ular orasida ruhoniy va rohiblarning borligi hamda ularning kibr qilmasliklaridir.

Ular Elchimiz Muhammadga nozil qilingan Qurʼonni eshitgan paytlarida, uning haq ekanini bilganlari uchun koʻzlaridan yosh toʻlib oqayotganini koʻrasiz. Hamda ular: “Ey Robbimiz, iymon keltirdik va bizlarni haqiqatga guvohlik beruvchilardan qilib yozgin”, – deydilar.