و ث ق
В-с-қ
Ишончли, мустаҳкам, чидамли маъноларини англатувчи وَثِقْتُ به أَثِقُ ثِقَةً феъли — унга кўнглим таскин топди, унга ишондим, деганидир. أَوْثَقْتُه шакли эса — уни маҳкам боғладим, деганидир. وَثاَق ва وِثَاق сўзлари эса — бирон нарсани боғлашга ярайдиган боғ/арқонга берилган исмдир. وُثْقَى сўзи эса — «янада мустаҳкам» маъносини англатувчи أَوْثَق сўзининг муаннас шаклидир.
Аллоҳ буюради: وَلاَ يُوثِقُ وَثَاقَهُ أَحَدٌ Унинг боғлагани каби ҳеч ким боғлай олмас (89/Фажр 26); حَتَّى إِذَا أَثْخَنْتُمُوهُمْ فَشُدُّوا الْوَثَاقَ Уларни яхшилаб тор-мор қилгач, арқонни маҳкам боғланг (47/Муҳаммад 4).
مِيثَاق қасам ичиш ва ваъда бериш билан мустаҳкамланган аҳддир. Аллоҳ буюради: وَإِذْ أَخَذَ اللَّهُ مِيثَاقَ النَّبِيِّينَ Эсланг, Аллоҳ пайғамбарлардан қатъий аҳд олган эди (3/Оли Имрон 81); وَإِذْ أَخَذْنَا مِنَ النَّبِيِّينَ مِيثَاقَهُمْ Эсланг, Биз пайғамбарлардан қатъий аҳд олган эдик (33/Аҳзоб 7); وَأَخَذْنَا مِنْهُمْ مِيثَاقًا غَلِيظًا Улардан мустаҳкам бир аҳд олдик (4/Нисо 154).
مَوْثِق эса — وَثَق сўзидан ясалган исмдир. Аллоҳ буюради: حَتَّى تُؤْتُونِ مَوْثِقًا مِنَ اللَّهِ لَتَأْتُنَّنِي بِهِ إِلاَّ أَنْ يُحَاطَ بِكُمْ فَلَمَّا آَتَوْهُ مَوْثِقَهُمْ قَالَ اللَّهُ عَلَى مَا نَقُولُ وَكِيلٌ Уни менга албатта келтиришингизга доир Аллоҳ номидан менга мустаҳкам бир васиқа бермагунингизча, уни сизлар билан бирга юбормайман. Улар унга васиқаларини берганларида, у: «Айтаётганларимизга Аллоҳ гувоҳдир», деди (12/Юсуф 66).
وُثْقَى сўзи ҳам маъно жиҳатидан مَوْثِق сўзига яқин маъно ташийди. Аллоҳ буюради: فَقَدِ اسْتَمْسَكَ بِالْعُرْوَةِ الْوُثْقَى Узилмайдиган мустаҳкам бир ҳалқани маҳкам тутибди (2/Бақара 256).
رَجُلٌ ثِقَةٌ وقَوْمٌ ثِقَةٌ — «ишончли одам», «ишончли жамоа» иборалари ишлатилгани каби, ўзи туфайли ишонч ҳосил қилинадиган одам учун ҳам бу сўз истиора йўли билан ишлатилади. نَاقَةٌ مُوَثَّقَةُ الْخَلْقِ ибораси эса — тузилиши мустаҳкам/мукаммал бўлган урғочи туя маъносини англатади.
Аллоҳ буюради: وَلاَ يُوثِقُ وَثَاقَهُ أَحَدٌ Унинг боғлагани каби ҳеч ким боғлай олмас (89/Фажр 26); حَتَّى إِذَا أَثْخَنْتُمُوهُمْ فَشُدُّوا الْوَثَاقَ Уларни яхшилаб тор-мор қилгач, арқонни маҳкам боғланг (47/Муҳаммад 4).
مِيثَاق қасам ичиш ва ваъда бериш билан мустаҳкамланган аҳддир. Аллоҳ буюради: وَإِذْ أَخَذَ اللَّهُ مِيثَاقَ النَّبِيِّينَ Эсланг, Аллоҳ пайғамбарлардан қатъий аҳд олган эди (3/Оли Имрон 81); وَإِذْ أَخَذْنَا مِنَ النَّبِيِّينَ مِيثَاقَهُمْ Эсланг, Биз пайғамбарлардан қатъий аҳд олган эдик (33/Аҳзоб 7); وَأَخَذْنَا مِنْهُمْ مِيثَاقًا غَلِيظًا Улардан мустаҳкам бир аҳд олдик (4/Нисо 154).
مَوْثِق эса — وَثَق сўзидан ясалган исмдир. Аллоҳ буюради: حَتَّى تُؤْتُونِ مَوْثِقًا مِنَ اللَّهِ لَتَأْتُنَّنِي بِهِ إِلاَّ أَنْ يُحَاطَ بِكُمْ فَلَمَّا آَتَوْهُ مَوْثِقَهُمْ قَالَ اللَّهُ عَلَى مَا نَقُولُ وَكِيلٌ Уни менга албатта келтиришингизга доир Аллоҳ номидан менга мустаҳкам бир васиқа бермагунингизча, уни сизлар билан бирга юбормайман. Улар унга васиқаларини берганларида, у: «Айтаётганларимизга Аллоҳ гувоҳдир», деди (12/Юсуф 66).
وُثْقَى сўзи ҳам маъно жиҳатидан مَوْثِق сўзига яқин маъно ташийди. Аллоҳ буюради: فَقَدِ اسْتَمْسَكَ بِالْعُرْوَةِ الْوُثْقَى Узилмайдиган мустаҳкам бир ҳалқани маҳкам тутибди (2/Бақара 256).
رَجُلٌ ثِقَةٌ وقَوْمٌ ثِقَةٌ — «ишончли одам», «ишончли жамоа» иборалари ишлатилгани каби, ўзи туфайли ишонч ҳосил қилинадиган одам учун ҳам бу сўз истиора йўли билан ишлатилади. نَاقَةٌ مُوَثَّقَةُ الْخَلْقِ ибораси эса — тузилиши мустаҳкам/мукаммал бўлган урғочи туя маъносини англатади.