و ز ر
В-з-р
وَزَر : сўзи тик тоғ ва тоғдаги бошпана жой маъносини англатади. Аллоҳ буюради: كَلاَّ لاَ وَزَرَ Йўқ, йўқ, ҳеч қандай бошпана йўқдир (75/Қиёмат 11).
وِزْر эса, оғирлик деганидир ва тоғнинг оғирлиги назарда тутилиб, ташбиҳ йўли билан шу тарзда номланган. Гуноҳ ҳам баъзан وِزْر деб ифодаланган. Худди баъзан ثِقْل оғирлик деб ифодаланганидек.
Аллоҳ буюради: لِيَحْمِلُوا أَوْزَارَهُمْ كَامِلَةً يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَمِنْ أَوْزَارِ الَّذِينَ يُضِلُّونَهُمْ بِغَيْرِ عِلْمٍ أَلاَ سَاءَ مَا يَزِرُونَ Қиёмат куни ўзларининг гуноҳларини тўла ҳолда кўтариш билан бирга, илмсизликлари туфайли йўлдан оздираётган кимсаларнинг гуноҳларидан бир қисмини ҳам кўтарадилар. Огоҳ бўлинг, улар кўтарган гуноҳ нақадар ёмондир! (16/Наҳл 25). Худди мана бу оятдек: وَلَيَحْمِلُنَّ أَثْقَالَهُمْ وَأَثْقَالاً مَعَ أَثْقَالِهِمْ Албатта, улар ўзларининг юкларини, ўз юклари билан бирга яна нечадан-неча юкларни кўтарадилар ва тўқиб олган нарсалари тўғрисида қиёмат кунида, албатта, сўроққа тутиладилар (29/Анкабут 13).
Бошқа кишининг гуноҳини кўтаришнинг ҳақиқий моҳияти эса, Пайғамбар (сав)нинг қуйидаги сўзларида баён қилганларидек: مَنْ سَنَّ سُنَّةً حَسَنَةً كَانَ لَهُ أَجْرُهَا وَأَجْرُ مَنْ عَمِلَ بِهَا مِنْ غَيْرِ أَنْ يَنْقُصَ مِنْ أَجْرِهِ شَيْءٌ، وَمَنْ سَنَّ سُنَّةً سَيِّئَةً كَانَ لَهُ وِزْرُهَا وَوِزْرُ مَنْ عَمِلَ بِهَا Ким бир гўзал йўл бошласа, ўзи унинг мукофотини олгани каби, ўша йўлга эргашганлар қилган ишларнинг ҳам бир баробар мукофоти унга ёзилади, лекин уни қилганларнинг мукофотларидан ҳеч нарса камаймайди. Ким ёмон йўл бошласа, ўзи унинг ваболини тортади, яна ўша йўлдан юрганлар қилган гуноҳларнинг бир баробарини тортади. Лекин уларнинг гуноҳлари камаймайди.
Яъни, эргашганларнинг савоб ёки гуноҳларининг бир баробари ўша йўлни биринчи бўлиб бошлаган кишига ҳам ёзилади.
Аллоҳ таолонинг: وَلاَ تَزِرُ وَازِرَةٌ وِزْرَ أُخْرَى Ҳеч ким бошқанинг гуноҳини кўтармайди (6/Анъом 164) сўзига келсак, бу, унинг гуноҳи олиниб бошқасига юкланмайди, деганидир.
Аллоҳ таолонинг: وَوَضَعْنَا عَنْكَ وِزْرَكَ الَّذِي أَنْقَضَ ظَهْرَكَ Биз сендан юкингни туширмадикми? У сенинг белингни букган юкни (94/Шарҳ 2-3) сўзи эса, Пайғамбар (сав)нинг жоҳилият давридаги ҳаётига ишорадир. Аллоҳ у ерда уни махсус равишда сақлаган ва уларнинг одатланиб қолган, инсон шаънига номуносиб эътиқод, фикр ва хатти-ҳаракат қолипларидан узоқ тутган.
وَزِير эса, амирининг оғирликлари ва ишларини ўз зиммасига олган кишидир.
Айни ўзакдан келган وِزَارَة вазирлик/нозирлик эса, ўша феълнинг صِنَاعَة касб маъносини ташувчи шаклига кирган кўринишидир.
Уруш анжом-ускуналари маъносини англатувчи أَوْزَارُ اْلحَرْبِ сўзининг бирлиги эса, وِزْر шаклидадир.
مُوَازَرَة эса, ёрдамлашиш деганидир. Шу маънода وَازَرْتُ فُلاَنًا مُوَازَرَةً дейиладики: Фалончига ишида ёрдам бердим, деган маънодадир.
Шу боис Аллоҳ буюради: وَاجْعَلْ لِي وَزِيرًا مِنْ أَهْلِي Менга ўз аҳлимдан бир вазир қилгин; (20/Тоҳо 29); وَلَكِنَّا حُمِّلْنَا أَوْزَارًا مِنْ زِينَةِ الْقَوْمِ лекин биз у қавмнинг зеб-зийнатларидан бир қанча гуноҳларни кўтарган эдик (20/Тоҳо 87).
وِزْر эса, оғирлик деганидир ва тоғнинг оғирлиги назарда тутилиб, ташбиҳ йўли билан шу тарзда номланган. Гуноҳ ҳам баъзан وِزْر деб ифодаланган. Худди баъзан ثِقْل оғирлик деб ифодаланганидек.
Аллоҳ буюради: لِيَحْمِلُوا أَوْزَارَهُمْ كَامِلَةً يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَمِنْ أَوْزَارِ الَّذِينَ يُضِلُّونَهُمْ بِغَيْرِ عِلْمٍ أَلاَ سَاءَ مَا يَزِرُونَ Қиёмат куни ўзларининг гуноҳларини тўла ҳолда кўтариш билан бирга, илмсизликлари туфайли йўлдан оздираётган кимсаларнинг гуноҳларидан бир қисмини ҳам кўтарадилар. Огоҳ бўлинг, улар кўтарган гуноҳ нақадар ёмондир! (16/Наҳл 25). Худди мана бу оятдек: وَلَيَحْمِلُنَّ أَثْقَالَهُمْ وَأَثْقَالاً مَعَ أَثْقَالِهِمْ Албатта, улар ўзларининг юкларини, ўз юклари билан бирга яна нечадан-неча юкларни кўтарадилар ва тўқиб олган нарсалари тўғрисида қиёмат кунида, албатта, сўроққа тутиладилар (29/Анкабут 13).
Бошқа кишининг гуноҳини кўтаришнинг ҳақиқий моҳияти эса, Пайғамбар (сав)нинг қуйидаги сўзларида баён қилганларидек: مَنْ سَنَّ سُنَّةً حَسَنَةً كَانَ لَهُ أَجْرُهَا وَأَجْرُ مَنْ عَمِلَ بِهَا مِنْ غَيْرِ أَنْ يَنْقُصَ مِنْ أَجْرِهِ شَيْءٌ، وَمَنْ سَنَّ سُنَّةً سَيِّئَةً كَانَ لَهُ وِزْرُهَا وَوِزْرُ مَنْ عَمِلَ بِهَا Ким бир гўзал йўл бошласа, ўзи унинг мукофотини олгани каби, ўша йўлга эргашганлар қилган ишларнинг ҳам бир баробар мукофоти унга ёзилади, лекин уни қилганларнинг мукофотларидан ҳеч нарса камаймайди. Ким ёмон йўл бошласа, ўзи унинг ваболини тортади, яна ўша йўлдан юрганлар қилган гуноҳларнинг бир баробарини тортади. Лекин уларнинг гуноҳлари камаймайди.
Яъни, эргашганларнинг савоб ёки гуноҳларининг бир баробари ўша йўлни биринчи бўлиб бошлаган кишига ҳам ёзилади.
Аллоҳ таолонинг: وَلاَ تَزِرُ وَازِرَةٌ وِزْرَ أُخْرَى Ҳеч ким бошқанинг гуноҳини кўтармайди (6/Анъом 164) сўзига келсак, бу, унинг гуноҳи олиниб бошқасига юкланмайди, деганидир.
Аллоҳ таолонинг: وَوَضَعْنَا عَنْكَ وِزْرَكَ الَّذِي أَنْقَضَ ظَهْرَكَ Биз сендан юкингни туширмадикми? У сенинг белингни букган юкни (94/Шарҳ 2-3) сўзи эса, Пайғамбар (сав)нинг жоҳилият давридаги ҳаётига ишорадир. Аллоҳ у ерда уни махсус равишда сақлаган ва уларнинг одатланиб қолган, инсон шаънига номуносиб эътиқод, фикр ва хатти-ҳаракат қолипларидан узоқ тутган.
وَزِير эса, амирининг оғирликлари ва ишларини ўз зиммасига олган кишидир.
Айни ўзакдан келган وِزَارَة вазирлик/нозирлик эса, ўша феълнинг صِنَاعَة касб маъносини ташувчи шаклига кирган кўринишидир.
Уруш анжом-ускуналари маъносини англатувчи أَوْزَارُ اْلحَرْبِ сўзининг бирлиги эса, وِزْر шаклидадир.
مُوَازَرَة эса, ёрдамлашиш деганидир. Шу маънода وَازَرْتُ فُلاَنًا مُوَازَرَةً дейиладики: Фалончига ишида ёрдам бердим, деган маънодадир.
Шу боис Аллоҳ буюради: وَاجْعَلْ لِي وَزِيرًا مِنْ أَهْلِي Менга ўз аҳлимдан бир вазир қилгин; (20/Тоҳо 29); وَلَكِنَّا حُمِّلْنَا أَوْزَارًا مِنْ زِينَةِ الْقَوْمِ лекин биз у қавмнинг зеб-зийнатларидан бир қанча гуноҳларни кўтарган эдик (20/Тоҳо 87).