ل م م
Л-м-м
Бирор нарсага даъват этиш, чақириш учун ишлатиладиган هَلُمَّ сўзининг келиб чиқиши ҳақида икки қараш бор:
Биринчиси: Унинг асли هَا لُمَّ феълидан олингандир. Бу ўринда: لَمَمْتُ الشَّيْءَ дейилади, яъни бирор нарсани ислоҳ қилиш, тузатиш маъносини англатади. Бу феълнинг алифи ҳазф қилиниб, هَلُمَّ дейилган.
Иккинчиси: Унинг асли هَلْ أَمَّ шаклидадир. Гўё кишига: هَلْ لَكَ فِي كَذَا أُمَّه дейилиб, бу ишда бир қасдинг борми, деб сўралгандек бўлади. Иккиси бирлаштирилиб, هَلُمَّ дейилган. Аллоҳ буюради: قَدْ يَعْلَمُ اللَّهُ الْمُعَوِّقِينَ مِنْكُمْ وَالْقَائِلِينَ ِلإِِخْوَانِهِمْ هَلُمَّ إِلَيْنَا Албатта, Аллоҳ сизларнинг орангиздаги тўсқинлик қиладиган ва ўз дўстларига: “Биз томонга келинглар”, – дейдиган кимсаларни билади. (33/Аҳзоб 18).
Грамматикачиларнинг бир қисми уни ҳар ҳолда бир хил тарзда ишлатиб, тасния ва кўплик ҳолатларида ўзгаришсиз қолдирганлар. Қуръон ҳам уни шу тарзда ишлатган. Айримлари эса тасния, кўплик ва муаннас шаклларини هَلُمَّا، هَلُمُّوا، هَلُمِّي، هَلْمُمْنَ тарзида ўзгарган кўринишда ишлатганлар.
Биринчиси: Унинг асли هَا لُمَّ феълидан олингандир. Бу ўринда: لَمَمْتُ الشَّيْءَ дейилади, яъни бирор нарсани ислоҳ қилиш, тузатиш маъносини англатади. Бу феълнинг алифи ҳазф қилиниб, هَلُمَّ дейилган.
Иккинчиси: Унинг асли هَلْ أَمَّ шаклидадир. Гўё кишига: هَلْ لَكَ فِي كَذَا أُمَّه дейилиб, бу ишда бир қасдинг борми, деб сўралгандек бўлади. Иккиси бирлаштирилиб, هَلُمَّ дейилган. Аллоҳ буюради: قَدْ يَعْلَمُ اللَّهُ الْمُعَوِّقِينَ مِنْكُمْ وَالْقَائِلِينَ ِلإِِخْوَانِهِمْ هَلُمَّ إِلَيْنَا Албатта, Аллоҳ сизларнинг орангиздаги тўсқинлик қиладиган ва ўз дўстларига: “Биз томонга келинглар”, – дейдиган кимсаларни билади. (33/Аҳзоб 18).
Грамматикачиларнинг бир қисми уни ҳар ҳолда бир хил тарзда ишлатиб, тасния ва кўплик ҳолатларида ўзгаришсиз қолдирганлар. Қуръон ҳам уни шу тарзда ишлатган. Айримлари эса тасния, кўплик ва муаннас шаклларини هَلُمَّا، هَلُمُّوا، هَلُمِّي، هَلْمُمْنَ тарзида ўзгарган кўринишда ишлатганлар.

