ح ض ر

حَضَر , Кўчманчилик маъносини англатувчи بَدْو нинг зиддидир. حَضَارَة ва حِضَارَة : Шаҳарлик (ўтроқ ҳаёт) маъносини англатади. بَدَاوَة ва بدَاوَة каби бу сўз бирор жойни, бирор инсонни ёки бошқа бир нарсани кўриш учун исм сифатида ҳам ишлатилади. Аллоҳ буюради: كُتِبَ عَلَيْكُمْ إِذَا حَضَرَ أحَدَكُمُ الْمَوْتُ Ичингиздан бири ўлим яқинлашганда қилишингиз сизга фарз қилинди (2/Бақара 180) ояти, حَتَّىَ إِذَا جَاءَ أحَدَكُمُ الْمَوْتُ Ниҳоят, бирингизга ўлим келганда.. (6/Анъом 61) кабидир.
وَإِذَا حَضَرَ الْقِسْمَةَ Агар мерос тақсимланиши вақтида ҳозир бўлса (4/Нисо 8); وَأُحْضِرَتِ اْلأنْفُسُ الشُّحَّ Нафслар бахилликка, худбинликка мойилдирлар (4/Нисо 128); عَلِمَتْ نَفْسٌ مَا أحْضَرَتْ Ҳар бир нафс нима келтирганини билиб олади (Таквир 14); وَأعُوذُ بِكَ رَبِّ أنْ يَحْضُرُونِ Уларнинг ёнимда бўлишларидан ҳам Сендан паноҳ сўрайман, эй Роббим (Муъминун 98); бу киноя турларидандир. Яъни: Менга жин келишидан деганидир.
Телбалар учун ҳам, ўлими яқинлашган инсон учун ҳам киноя йўли билан مُحْتَضَر дейилади. Бу эса Аллоҳ таолонинг: وَنَحْنُ أقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْ حَبْلِ الْوَرِيدِ Биз унга жон томиридан ҳам яқинроқмиз (50/Қоф 16) ва: يَوْمَ يَأْتِي بَعْضُ آيَاتِ رَبِّكَ Роббингнинг баъзи аломатлари келган кун (6/Анъом 158) оятларида диққатни жалб этган нарсадир.
Аллоҳ буюради: مَا عَمِلَتْ مِنْ خَيْرٍ (2/Бақара 282) Яъни: Нақд пул билан, нақдина. (54/Қамар 28); Яъни: Навбати келган киши бу сувни шериклари бошига тўпланган бир пайтда беради.