ҚАМАР СУРАСИ

Қамар сураси 55 оятдан иборат бўлиб, Маккада нозил бўлган. “Қамар сўзининг маъноси “ой” демакдир. Сурада пайғамбар алайҳиссаломга ато этилган мўъжизалардан бири – ойнинг бўлиниши ҳақидаги оят билан бошланади. Суранинг “Қамар – Ой”, деб номланишининг боиси ҳам шудир.

بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّح۪يمِ

РАҲМОН ВА РАҲИМ БЎЛГАН АЛЛОҲ НОМИ БИЛАН

اِقْتَرَبَتِ السَّاعَةُ وَانْشَقَّ الْقَمَرُ (١)

1. Қиёмат соати яқинлашиб қолди. Мана ой ҳам бўлинди.

وَاِنْ يَرَوْا اٰيَةً يُعْرِضُوا وَيَقُولُوا سِحْرٌ مُسْتَمِرٌّ (٢)

2. Агар Қурайш кофирлари яна бирор мўъжиза кўрсалар, юз ўгирадилар ва: “Бу давом этаётган сеҳр-ку!” дейдилар.

وَكَذَّبُوا وَاتَّبَعُٓوا اَهْوَٓاءَهُمْ وَكُلُّ اَمْرٍ مُسْتَقِرٌّ (٣)

3. Улар пайғамбарни инкор қилдилар ва ҳавойи-нафсларига эргашдилар. Ҳар бир иш ўз қарорини топувчидир.

Изоҳ: Саҳобалар томонидан ривоят қилинишича, Макка кофирлари Пайғамбар соллоллоҳу алайҳи васалламга: “Агар сен ҳақиқатан пайғамбар бўлсанг, бизларга анави ойни иккига бўлиб бер-чи”, – дедилар. Агар у зот шу ишни қила олсалар, иймон келтиришларини айтишди. Ўшанда ой тўлган кеча эди. Шундан сўнг расулуллоҳ соллоллоҳу алайҳи васаллам Аллоҳга илтижо қилиб, фазлу марҳаматини дариғ тутмаслигини ёлвориб сўраган эдилар, баногоҳ тўлин ой қоқ ўртасидан бўлиниб, ярми Сафо тоғи устида, ярми эса унинг рўбарўсидаги Қайқаон тоғи устида пайдо бўлди. Бу мўъжизани кўриб турган мушриклар: “Муҳаммад бизларни сеҳрлаб қўйди. Майли, у ҳамма одамларни сеҳрлай олмайди-ку, бу ерда бўлмаган кишилардан сўраймиз”, – дедилар. Мана шу пайтда Маккага кириб келган карвон аҳлидан сўраган эдилар, улар ҳам йўлда келишаётганида ойнинг иккига бўлинганини кўрганларини таъкидладилар. Лекин Абу Жаҳл лақабли бир мушрик: “Бу ҳар доимги сеҳрлардан бири”, – деган гапдан нарига ўтмади. Шунда юқоридаги оятлар нозил бўлди.

وَلَقَدْ جَٓاءَهُمْ مِنَ الْاَنْبَٓاءِ مَا ف۪يهِ مُزْدَجَرٌۙ (٤)

4. Уларга илгари ўтган кофирларнинг хабарлари келган ва уларда ёмонликдан тақиқ бор эди.

حِكْمَةٌ بَالِغَةٌ فَمَا تُغْنِ النُّذُرُۙ (٥)

5. У етук ҳикмат бўлса-да, уларга ҳеч қандай огоҳлантиришлар фойда бермади.

فَتَوَلَّ عَنْهُمْۢ يَوْمَ يَدْعُ الدَّاعِ اِلٰى شَيْءٍ نُكُرٍۙ (٦)

6. Эй Муҳаммад, энди сиз улардан юз ўгиринг! Чақирувчи фаришта нотаниш бир нарсага чақирадиган кунда…

خُشَّعًا اَبْصَارُهُمْ يَخْرُجُونَ مِنَ الْاَجْدَاثِ كَاَنَّهُمْ جَرَادٌ مُنْتَشِرٌۙ (٧)

7. Улар кўзлари қўрқинчга тўлган ҳолларида, гўё тўзиган чигирткалар каби қабрларидан чиқиб келадилар.

مُهْطِع۪ينَ اِلَى الدَّاعِۜ يَقُولُ الْكَافِرُونَ هٰذَا يَوْمٌ عَسِرٌ (٨)

8. Кофирлар чақирувчи томонига қараб бўйинларини чўзиб, шошганларича борар эканлар,: “Бу оғир кундир”, – дейдилар.

كَذَّبَتْ قَبْلَهُمْ قَوْمُ نُوحٍ فَكَذَّبُوا عَبْدَنَا وَقَالُوا مَجْنُونٌ وَازْدُجِرَ (٩)

9. Макка кофирларидан олдин Нуҳ қавми ҳам уни инкор этган эди. Улар бандамиз Нуҳни ёлғончига чиқариб: “У бир мажнун”, – дедилар ва у пайғамбарлик ижросидан тўсиб қўйилди.

فَدَعَا رَبَّهُٓ اَنّ۪ي مَغْلُوبٌ فَانْتَصِرْ (١٠)

10. Шунда Нуҳ Роббисига: “Мен мағлубдирман, ёрдам қилгин!” – деб дуо қилди.

فَفَتَحْنَٓا اَبْوَابَ السَّمَٓاءِ بِمَٓاءٍ مُنْهَمِرٍۘ (١١)

11. Биз осмон дарвозаларини шаррос қуйилувчи сув билан очиб юбордик.

وَفَجَّرْنَا الْاَرْضَ عُيُونًا فَالْتَقَى الْمَٓاءُ عَلٰٓى اَمْرٍ قَدْ قُدِرَۚ (١٢)

12. Яна ердан булоқлар отилтириб чиқардик. Бас, осмон ва Ер суви тақдир қилиб қўйилган бир иш устида учрашдилар.

وَحَمَلْنَاهُ عَلٰى ذَاتِ اَلْوَاحٍ وَدُسُرٍۙ (١٣)

13. Нуҳни эса тахталар ва михлар билан ясалган кемада кўтардик.

تَجْر۪ي بِاَعْيُنِنَاۚ جَزَٓاءً لِمَنْ كَانَ كُفِرَ (١٤)

14. У кема Бизнинг “кўзларимиз” ўнгида сузиб борар эди. Бу инкор қилинган киши учун мукофотдир.

وَلَقَدْ تَرَكْنَاهَٓا اٰيَةً فَهَلْ مِنْ مُدَّكِرٍ (١٥)

15. Биз тўфон асоратини бир белги қилиб қолдирдик. Бас, булардан эслатма олувчи борми?!

فَكَيْفَ كَانَ عَذَاب۪ي وَنُذُرِ (١٦)

16. Бас, Менинг азобим ва огоҳлантиришларим қандай бўлди?!

وَلَقَدْ يَسَّرْنَا الْقُرْاٰنَ لِلذِّكْرِ فَهَلْ مِنْ مُدَّكِرٍ (١٧)

17. Ҳақиқатан, Биз Қуръонни эслатма учун осон қилиб қўйдик. Бас, эслатма олувчи борми?!

كَذَّبَتْ عَادٌ فَكَيْفَ كَانَ عَذَاب۪ي وَنُذُرِ (١٨)

18. Од қабиласи ҳам пайғамбарни инкор қилди. Бас, Менинг пайғамбарларимни ёлғончи қилган кимсаларга кўрсатган азобим ва огоҳлантиришларим қандай бўлди?!

اِنَّٓا اَرْسَلْنَا عَلَيْهِمْ ر۪يحًا صَرْصَرًا ف۪ي يَوْمِ نَحْسٍ مُسْتَمِرٍّۙ (١٩)

19. Биз уларнинг устига давомли наҳс кунида бир даҳшатли бўронни юбордик.

Изоҳ: Наҳс, яъни машъум куни Шаввол ойининг охирги чоршанбасидан бошлаб бир ҳафта давом этган.

تَنْزِعُ النَّاسَۙ كَاَنَّهُمْ اَعْجَازُ نَخْلٍ مُنْقَعِرٍ (٢٠)

20. Бўрон одамларни худди қўпорилган хурмо дарахти таналаридек суғуриб кетар эди.

فَكَيْفَ كَانَ عَذَاب۪ي وَنُذُرِ (٢١)

21. Бас, Менинг кофирларга азобим ва огоҳлантиришларим қандай экан?!

وَلَقَدْ يَسَّرْنَا الْقُرْاٰنَ لِلذِّكْرِ فَهَلْ مِنْ مُدَّكِرٍ۟ (٢٢)

22. Биз Қуръонни эслатма олишлари учун осон қилиб қўйдик. Бас, эслатма олувчи борми?!

كَذَّبَتْ ثَمُودُ بِالنُّذُرِ (٢٣)

23. Самуд қабиласи ҳам огоҳлантиришларни ёлғонга чиқарган эдилар.

فَقَالُٓوا اَبَشَرًا مِنَّا وَاحِدًا نَتَّبِعُهُٓۙ اِنَّٓا اِذًا لَف۪ي ضَلَالٍ وَسُعُرٍ (٢٤)

24. Шунда улар: “Бизлар ўзимизнинг орамиздаги бир одамга эргашамизми?! У ҳолда бизлар ҳақиқатан ҳам гумроҳлик ва нодонликда бўламиз-ку!, – дедилар.

ءَاُلْقِيَ الذِّكْرُ عَلَيْهِ مِنْ بَيْنِنَا بَلْ هُوَ كَذَّابٌ اَشِرٌ (٢٥)

25. Бизларнинг орамиздан ўшанга эслатма туширилибдими?! Йўқ, у каззоб ва кибрлидир.

سَيَعْلَمُونَ غَدًا مَنِ الْكَذَّابُ الْاَشِرُ (٢٦)

26. Кофирлар тонгда ким каззоб ва кибрли эканини билиб оладилар.

اِنَّا مُرْسِلُوا النَّاقَةِ فِتْنَةً لَهُمْ فَارْتَقِبْهُمْ وَاصْطَبِرْۘ (٢٧)

27. Биз уларни синаш учун бир туя юборувчимиз. Бас, эй Солиҳ, сен уларни кузат ва озорларига сабр қилиб тур.

وَنَبِّئْهُمْ اَنَّ الْمَٓاءَ قِسْمَةٌ بَيْنَهُمْۚ كُلُّ شِرْبٍ مُحْتَضَرٌ (٢٨)

28. Сувнинг улар билан туя ўртасида тақсимлаб қўйилгани ва ҳар бир ичишга навбат билан ҳозир бўлиш кераклиги ҳақида уларга хабар бергин.

Изоҳ: Белгиланган тақсимга кўра, сувдан бир кун одамлар ичсалар, бир кун туя ичишлиги керак эди.

فَنَادَوْا صَاحِبَهُمْ فَتَعَاطٰى فَعَقَرَ (٢٩)

29. Сўнгра Самуд қабиласи ўзларининг бир шерикларини туяни сўйишга чақирган эдилар, у қиличини олди-да, туяни сўйиб юборди.

فَكَيْفَ كَانَ عَذَاب۪ي وَنُذُرِ (٣٠)

30. Бас, кейин уларга Менинг азобим ва огоҳлантиришларим қандай бўлди?!

اِنَّٓا اَرْسَلْنَا عَلَيْهِمْ صَيْحَةً وَاحِدَةً فَكَانُوا كَهَش۪يمِ الْمُحْتَظِرِ (٣١)

31. Биз уларнинг устига бир қичқириқ юборган эдик, улар худди қўй учун қўра ясовчининг қўрасидан тўкилган хас-хашак каби яксон бўлиб қолдилар.

وَلَقَدْ يَسَّرْنَا الْقُرْاٰنَ لِلذِّكْرِ فَهَلْ مِنْ مُدَّكِرٍ (٣٢)

32. Биз Қуръонни эслатма олиш учун осон қилиб қўйдик. Бас, эслатма олувчи борми?

كَذَّبَتْ قَوْمُ لُوطٍ بِالنُّذُرِ (٣٣)

33. Лут қавми у келтирган огоҳлантиришларни ёлғонга чиқарди.

اِنَّٓا اَرْسَلْنَا عَلَيْهِمْ حَاصِبًا اِلَّٓا اٰلَ لُوطٍۜ نَجَّيْنَاهُمْ بِسَحَرٍۙ (٣٤)

34. Дарвоқе, Биз уларнинг устига тошли бўрон юбордик. Фақат, Лутнинг оиласига тонг саҳарда нажот бердик.

نِعْمَةً مِنْ عِنْدِنَاۜ كَذٰلِكَ نَجْز۪ي مَنْ شَكَرَ (٣٥)

35. Бу Бизнинг ҳузуримиздан бўлган неъматдир. Шукр қилганларни мана шундай мукофотлаймиз.

وَلَقَدْ اَنْذَرَهُمْ بَطْشَتَنَا فَتَمَارَوْا بِالنُّذُرِ (٣٦)

36. Лут Бизнинг азоб билан ушлашимиздан уларни огоҳлантирган эди, аммо улар огоҳлантиришларга шубҳа қилдилар.

وَلَقَدْ رَاوَدُوهُ عَنْ ضَيْفِه۪ فَطَمَسْنَٓا اَعْيُنَهُمْ فَذُوقُوا عَذَاب۪ي وَنُذُرِ (٣٧)

37. Улар Лутнинг меҳмонларини йўлдан урмоқчи бўлдилар. Бас, Биз уларнинг кўзларини кўр қилиб қўйдик. Бас, азобимни ва огоҳлантиришларимни тотиб кўринглар.

وَلَقَدْ صَبَّحَهُمْ بُكْرَةً عَذَابٌ مُسْتَقِرٌّۚ (٣٨)

38. Ҳақиқатан, эрта тонгда уларни давомли азоб тутди.

فَذُوقُوا عَذَاب۪ي وَنُذُرِ (٣٩)

39. Бас, Менинг азобимни ва огоҳлантиришларимни тотиб кўринглар.

وَلَقَدْ يَسَّرْنَا الْقُرْاٰنَ لِلذِّكْرِ فَهَلْ مِنْ مُدَّكِرٍ۟ (٤٠)

40. Биз Қуръонни эслатма қилиш учун осон қилиб қўйдик. Бас, ундан эслатма олувчи борми?!

وَلَقَدْ جَٓاءَ اٰلَ فِرْعَوْنَ النُّذُرُۚ (٤١)

41. Фиръавн хонадонига ҳам огоҳлантиришлар келган эди.

كَذَّبُوا بِاٰيَاتِنَا كُلِّهَا فَاَخَذْنَاهُمْ اَخْذَ عَز۪يزٍ مُقْتَدِرٍ (٤٢)

42. Улар мўъжизаларимизни инкор қилганларидан сўнг, Биз уларни кучли ва қудратли Зотнинг ушлаши билан ушлаб денгизга ғарқ қилдик.

اَكُفَّارُكُمْ خَيْرٌ مِنْ اُو۬لٰٓئِكُمْ اَمْ لَكُمْ بَرَٓاءَةٌ فِي الزُّبُرِۚ (٤٣)

43. Эй Макка аҳли, сизларнинг кофирларингиз ана улардан яхшироқми ёки сизлар учун самовий китобларда оқлов васиқаси борми?!

اَمْ يَقُولُونَ نَحْنُ جَم۪يعٌ مُنْتَصِرٌ (٤٤)

44. Балки, улар: “Биз ғолиб келувчи жамоатдирмиз”, – деб айтарлар?!

سَيُهْزَمُ الْجَمْعُ وَيُوَلُّونَ الدُّبُرَ (٤٥)

45. Яқинда ўша жамоат енгилиб, ортларига қараб қочиб қоладилар.

Изоҳ: Бу мусулмонларнинг Бадр жангида эришадиган ғалабалари ҳақида башорат эди.

بَلِ السَّاعَةُ مَوْعِدُهُمْ وَالسَّاعَةُ اَدْهٰى وَاَمَرُّ (٤٦)

46. Фақат бу эмас, балки уларга ваъда қилинган вақт, қиёмат соати ҳам бордир. Қиёмат соати эса, янада ҳалокатли ва аччиқроқдир.

اِنَّ الْمُجْرِم۪ينَ ف۪ي ضَلَالٍ وَسُعُرٍۢ (٤٧)

47. Албатта, жиноятчилар адашув ва ловуллаган оловдадирлар.

يَوْمَ يُسْحَبُونَ فِي النَّارِ عَلٰى وُجُوهِهِمْۜ ذُوقُوا مَسَّ سَقَرَ (٤٨)

48. Улар юзтубан ҳолларида дўзах томон судраладиган кунда уларга: “Дўзах таъсирини тотиб кўринглар!” – дейилади.

اِنَّا كُلَّ شَيْءٍ خَلَقْنَاهُ بِقَدَرٍ (٤٩)

49. Албатта, Биз ҳар бир нарсани ўлчов билан яратдик.

وَمَٓا اَمْرُنَٓا اِلَّا وَاحِدَةٌ كَلَمْحٍ بِالْبَصَرِ (٥٠)

50. Бизнинг фармонимиз фақат биргина “Бўл”, – деган сўздир. Унинг муддати кўз юмиб очгунчадир.

وَلَقَدْ اَهْلَكْنَٓا اَشْيَاعَكُمْ فَهَلْ مِنْ مُدَّكِرٍ (٥١)

51. Биз сизларнинг ўхшашларингизни аввал ҳалок қилган эдик. Бас, улардан эслатма олувчи борми?

وَكُلُّ شَيْءٍ فَعَلُوهُ فِي الزُّبُرِ (٥٢)

52. Улар қилган ҳар бир нарса номаи аъмоллардаги китоблардадир.

وَكُلُّ صَغ۪يرٍ وَكَب۪يرٍ مُسْتَطَرٌ (٥٣)

53. Ҳар бир кичик ва катта иш Лавҳ ул-Маҳфузда битилгандир.

اِنَّ الْمُتَّق۪ينَ ف۪ي جَنَّاتٍ وَنَهَرٍۙ (٥٤)

54. Албатта, тақводорлар жаннатларда ва дарёлар ичида бўладилар.

ف۪ي مَقْعَدِ صِدْقٍ عِنْدَ مَل۪يكٍ مُقْتَدِرٍ (٥٥)

55. Қудратли Подшоҳ ҳузуридаги садоқат мақомида бўладилар.