ق ت ر

قَتْر : Нафақани камайтиришдир. Бу сўз إِسْرَاف /исрофнинг зиддидир. Уларнинг ҳар иккиси ҳам қораланган. Аллоҳ буюради: وَالَّذِينَ إِذَا أَنْفَقُوا لَمْ يُسْرِفُوا وَلَمْ يَقْتُرُوا وَكَانَ بَيْنَ ذَلِكَ قَوَامًا : Улар инфоқ қилганларида на исроф қиладилар, на зиқналик қиладилар; (сарф-харажатлари) шу иккисининг ўртасида мўтадил йўл бўлади (25/Фурқон 67).
رَجُلٌ قَتُورٌ وَمُقْتِرٌ : Бахил одам. وَكَانَ الْإِنْسَانُ قَتُورًا : Инсон жуда бахилдир (17/Исро 100) ояти, инсоннинг табиатан бахил яратилганига ишора қилади. Худди мана бу оятдек: وَأُحْضِرَتِ الْأَنْفُسُ الشُّحَّ : Нафслар бахилликка, худбинликка ҳозир/мойил қилиб қўйилгандир (4/Нисо 128).
قَتَرْتُ الشَّيْءَ وَأَقْتَرْتُهُ وَقَتَّرْتُهُ : Бир нарсани камайтирдим. مُقْتِر : Камбағал: وَعَلَى الْمُقْتِرِ قَدَرُهُ : Танг аҳволда бўлган ўз кучи баробарида (2/Бақара 236). Бу сўзнинг асли, қовуриш, ўтин ва шунга ўхшашлардан кўтарилган тутун маъносидаги قُتَار ва قَتَر ўзагидан келиб чиққан. Гўё камбағал ва бахил киши бирор нарсанинг тутунини олаётгандек. تَرْهَقُهَا قَتَرَةٌ : Уларни бир қоронғулик/чанг қоплайди (80/Абаса 41) ояти, худди; وَوُجُوهٌ يَوْمَئِذٍ عَلَيْهَا غَبَرَةٌ : У кунда шундай юзлар бўладики, уларнинг устини ғубор босгандир (80/Абаса 40) оятига ўхшайди. Бу ҳам ёлғон гапиргани сабабли юзни қоплаган тутунга ўхшаш нарсадир.
قُتْرَة : Инсоннинг кутарасини; яъни ҳидини сақлайдиган/тутиб турадиган овчи пистирмасидир. Чунки овчи, ов ҳуркмаслиги учун ўз ҳидини ундан яширишга ҳаракат қилади. رَجُلٌ قَاتِرٌ : Заиф одам; гўё енгиллик жиҳатидан худди тутундек. Бу; сўзига ўхшайди. : Кичик ва енгил бўлган бир илоннинг номидир. : Совутга қоқиладиган михларнинг бошларига айтилади.