أ ر ض
А-р-з
أَرْض : Бу сўз маъно жиҳатидан самонинг қаршисида турган жисмдир. Кўплиги أَرَضُونَ шаклида келади. Қуръонда кўплик шакли ишлатилмаган. Баъзан бир нарсанинг паст қисми ҳам ер деб ифодаланади, худди унинг юқори томонига само дейилгани каби. Шоир отини таърифлаб шундай дейди:
12- وَأَحْمَرُ كَالدِّيبَاجِ أمَا سَمَاؤُه *** فَريًا، وَأَمَّا أَرْضُهُ فَمحُولُ
12- Ипакдек қизилдир; самосига келсак
Усти ялтироқ, ери (паст томони) эса, чанг-тупроқдир.
Аллоҳ буюради: اعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ يُحْيِي اْلأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَا Билингларки, албатта, Аллоҳ ерни, ўлимидан кейин тирилтиради (57/Ҳадид 17). Бу ҳар бир бузилишдан кейинги барча қайта яратишларни ва илк яратилишдан кейинги қайта яратишларни ифодалайди. Шунинг учун баъзи муфассирлар: Бу оят қалблар қотиб қолганидан сўнг уларнинг юмшатилишини ифодалайди, деганлар.
أَرْضٌ أَرِيضَة ибораси ўсимлиги гўзал бўлган тупроқни билдиради. تَأَرَّضَ النَّبْتُ ибораси ўсимлик ерда яхши илдиз отиб, кўпайганини; تَأَرَّضَ اْلجَدْيُ ибораси эса улоқ ердаги ўсимликларни ўтлай бошлаганини ифодалайди. أَرَضَة эса ердан ўтинларга кирадиган қуртча маъносини англатади. أُرِضَتِ اْلخَشَبَةُ فَهِيَ مَأْرُوضَة ибораси эса ўтинни қурт еди, қурт еган ўтин, деганидир.
12- وَأَحْمَرُ كَالدِّيبَاجِ أمَا سَمَاؤُه *** فَريًا، وَأَمَّا أَرْضُهُ فَمحُولُ
12- Ипакдек қизилдир; самосига келсак
Усти ялтироқ, ери (паст томони) эса, чанг-тупроқдир.
Аллоҳ буюради: اعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ يُحْيِي اْلأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَا Билингларки, албатта, Аллоҳ ерни, ўлимидан кейин тирилтиради (57/Ҳадид 17). Бу ҳар бир бузилишдан кейинги барча қайта яратишларни ва илк яратилишдан кейинги қайта яратишларни ифодалайди. Шунинг учун баъзи муфассирлар: Бу оят қалблар қотиб қолганидан сўнг уларнинг юмшатилишини ифодалайди, деганлар.
أَرْضٌ أَرِيضَة ибораси ўсимлиги гўзал бўлган тупроқни билдиради. تَأَرَّضَ النَّبْتُ ибораси ўсимлик ерда яхши илдиз отиб, кўпайганини; تَأَرَّضَ اْلجَدْيُ ибораси эса улоқ ердаги ўсимликларни ўтлай бошлаганини ифодалайди. أَرَضَة эса ердан ўтинларга кирадиган қуртча маъносини англатади. أُرِضَتِ اْلخَشَبَةُ فَهِيَ مَأْرُوضَة ибораси эса ўтинни қурт еди, қурт еган ўтин, деганидир.

