أ س و

أُسْوَة ва إِسْوَة сўзлари, худди قُدْوَة ва قِدْوَة кабидир. Уларнинг ҳар бири кишининг бошқаларга намуна бўлиб турган ҳолатини англатади. Бу ҳолат яхшиликда ҳам, ёмонликда ҳам, кенгчиликда ҳам, тангликда ҳам ишлатилади. Аллоҳ буюради: لَقَدْ كَانَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ Расулуллоҳда сизлар учун гўзал бир намуна бордир (33/Аҳзоб 33). Оятда пайғамбарнинг намуналиги حَسَنَة яъни гўзаллик сифати билан сифатланган. Бировни намуна қилиб олишга تَأَسَّيْتُ بِهِ дейилади. أَسَى эса қайғу деганидир. Унинг ҳақиқати эса қўлдан кетган нарсанинг ортидан қайғу билан қарашдир. Шунинг учун أَسَيْتُ عَلَيْهِ ва أَسَيْتُ لَهُ иборалари ишлатилади. Аллоҳ буюради: فَلاَ تَأْسَ عَلَى الْقَوْمِ الْكَافِرِينَ Кофир бўлган қавм учун қайғурма (5/Моида 68).
Шоир шундай дейди:
16- أَسَيْتُ ِلأَخْوَالِي رَبِيعَةَ
16- Тоғаларим Рабиа учун қайғурдим.
أسَا феълининг асли вовлидир; чунки: رَجُلٌ أَسْوَانٌ дейилади, бу қайғули киши деганидир. أَسْوٌ эса яранинг даволанишидир. Бунинг асли ҳам оғриқ келтирувчи нарсани бартараф этишдир. Худди كَرِبْتُ النَّخْلَ ибораси каби, бу ибора кишининг қийинчилигини кетказиш маъносини англатади. قَدْ أَسَوْتُهُ آسُوهُ أَسْوًا иборалари ҳам шу маънодадир. آسِى яранинг табибига дейилади. Унинг кўплиги إِسَاة ва أُسَاة шаклида келади маъносида ишлатилади. Шоир шундай дейди: 17- 17- Бошқа бир шоир эса: 18- 18- . Шоир шундай дейди: 19- қолипидир.