ب أ س
Б-ъ-с
بُؤْس ва بَأْس ва بَأْسَاء қийинчилик ва машаққат деганидир. Лекин بُؤْس кўпроқ камбағаллик ва уруш ҳақида, بَأْس ва بَأْساَء эса жароҳатланиш ва шунга ўхшашлар ҳақида ишлатилади. Аллоҳ буюради: وَاللّهُ أَشَدُّ بَأْساً وَأَشَدُّ تَنْكِيلاً Ҳеч шубҳасиз, Аллоҳнинг кучи жуда ортиқ ва оламга ибрат бўлгувчи жазоси ўта шиддатлидир (4/Нисо 84); فَأَخَذْنَاهُمْ بِالْبَأْسَاء وَالضَّرَّاء Уларни қийинчилик ва мусибатлар билан тутдик (6/Анъом 42); وَالصَّابِرِينَ فِي الْبَأْسَاء والضَّرَّاء وَحِينَ الْبَأْسِ Дардли ҳолларда, зарарга учраганларида ва жанг пайтида сабр қилувчилар (2/Бақара 177); بَأْسُهُمْ بَيْنَهُمْ شَدِيدٌ ўз ораларида бир-бирларига етказадиган азиятлари қаттиқдир; (59/Ҳашр 14).
قَدْ بَؤُسَ يَبْؤُسُ феъли ҳам шундандир. Аллоҳ буюради: بِعَذَابٍ بَئِيسٍ ёмон азоб билан (7/Аъроф 165) бу оятда келган بَئيِِس фоил қолипида бўлиб, بَأْس ёки بُؤْس дан ясалгандир; فَلاَ تَبْتَئِسْ Уларнинг қилаётган ишлари туфайли ташвиш чекма (11/Ҳуд 36) яъни доимо бадбин назар билан қарама ва хафа бўлма.
Хабарда Пайғамбарнинг (сав): البُؤْس والتَبَاؤُس والتَبَؤُس ни ёқтирмагани баён қилинган. Яъни: камбағалликка бўйсуниш ёки ўзини хор қилиш ва буларнинг барчасини зўрма-зўраки қилиш.
بِئْسَ ҳар турли ёмонланадиган нарса учун ишлатиладиган сўздир. Худди نِعْمَ ҳам ҳар турли мақтов учун ишлатилгани каби. Иккиси ҳам алиф-лом билан ёки алиф-ломли сўзга музоф бўлиш орқали аниқлик касб этган исмларни марфуъ қилади. بِئْسَ الرَّجُلُ زَيْدٌ Зайд қандай ёмон одам! بِئْسَ غُلاَمُ الرَّجُلِ زَيْدٌ Зайд қандай ёмон одамнинг ўғли, каби. Иккиси ҳам накира бўлган исмни насб қилади. بِئْسَ رَجُلاً каби. Аллоҳ буюради: لَبِئْسَ مَا كَانُوا يَفْعَلُونَ Қилиб юрган ишлари нақадар ёмон эди! (5/Моида 79); яъни: улар қилган ўша иш.
Аллоҳ буюради: وَبِئْسَ الْقَرَارُ у қандай ҳам ёмон қароргоҳдир (14/Иброҳим 29); فَلَبِئْسَ مَثْوَى الْمُتَكَبِّرِينَ кибр қилувчиларнинг жойи нақадар ёмондир (16/Наҳл 29); بِئْسَ لِلظَّالِمِينَ بَدَلاً золимларнинг бу дўст алмаштириши қандай ёмон танловдир! (18/Каҳф 50); لَبِئْسَ مَا كَانُوا يَصْنَعُونَ Қилаётган ишлари нақадар ёмондир (5/Моида 63).
بِئْسَ нинг асли بَئِسَ бўлиб, у эса بؤْس дан олингандир.
قَدْ بَؤُسَ يَبْؤُسُ феъли ҳам шундандир. Аллоҳ буюради: بِعَذَابٍ بَئِيسٍ ёмон азоб билан (7/Аъроф 165) бу оятда келган بَئيِِس фоил қолипида бўлиб, بَأْس ёки بُؤْس дан ясалгандир; فَلاَ تَبْتَئِسْ Уларнинг қилаётган ишлари туфайли ташвиш чекма (11/Ҳуд 36) яъни доимо бадбин назар билан қарама ва хафа бўлма.
Хабарда Пайғамбарнинг (сав): البُؤْس والتَبَاؤُس والتَبَؤُس ни ёқтирмагани баён қилинган. Яъни: камбағалликка бўйсуниш ёки ўзини хор қилиш ва буларнинг барчасини зўрма-зўраки қилиш.
بِئْسَ ҳар турли ёмонланадиган нарса учун ишлатиладиган сўздир. Худди نِعْمَ ҳам ҳар турли мақтов учун ишлатилгани каби. Иккиси ҳам алиф-лом билан ёки алиф-ломли сўзга музоф бўлиш орқали аниқлик касб этган исмларни марфуъ қилади. بِئْسَ الرَّجُلُ زَيْدٌ Зайд қандай ёмон одам! بِئْسَ غُلاَمُ الرَّجُلِ زَيْدٌ Зайд қандай ёмон одамнинг ўғли, каби. Иккиси ҳам накира бўлган исмни насб қилади. بِئْسَ رَجُلاً каби. Аллоҳ буюради: لَبِئْسَ مَا كَانُوا يَفْعَلُونَ Қилиб юрган ишлари нақадар ёмон эди! (5/Моида 79); яъни: улар қилган ўша иш.
Аллоҳ буюради: وَبِئْسَ الْقَرَارُ у қандай ҳам ёмон қароргоҳдир (14/Иброҳим 29); فَلَبِئْسَ مَثْوَى الْمُتَكَبِّرِينَ кибр қилувчиларнинг жойи нақадар ёмондир (16/Наҳл 29); بِئْسَ لِلظَّالِمِينَ بَدَلاً золимларнинг бу дўст алмаштириши қандай ёмон танловдир! (18/Каҳф 50); لَبِئْسَ مَا كَانُوا يَصْنَعُونَ Қилаётган ишлари нақадар ёмондир (5/Моида 63).
بِئْسَ нинг асли بَئِسَ бўлиб, у эса بؤْس дан олингандир.