ب ي ن

Икки нарса орасидаги бўшлиқни ва уларнинг ўртасини кўрсатиш учун ишлатиладиган сўздир. Аллоҳ таоло буюради: وَجَعَلْنَا بَيْنَهُمَا زَرْعاً икки боғнинг ўртасига экинзор қилган эдик (18/Каҳф 32). بَانَ كَذَا ибораси — ажралди, яширин нарса ҳам, унда яширинган нарса ҳам ошкор бўлди, деганидир. Сўзда ажралиш ҳамда ошкор бўлиш, кўриниш маъноси асос қилиб олингани учун, у ҳар бир якка нарсага нисбатан ҳам алоҳида ишлатилаверади. Туби чуқур қудуққа шу жиҳатдан بَيوُن деб ном берилган. Чунки қудуқнинг оғзи билан туби орасидаги масофа узоқдир ва унинг арқони эгасининг қўлидан ажралиб кетади.
بَانَ الصُّبْحُ сўзи тонг отганини билдиради. Аллоҳ буюради: لَقَدْ تَقََطَّعَ بَيْنَكُمْ ўрталарингиздаги барча алоқалар узилиб қолди (6/Анъом 194); бу оятдаги بَيْنَكُمْ сизнинг алоқангиз деганидир. Ишнинг ҳақиқати эса, яъни ўзингиз суянган мол-мулкларингиз, қариндошларингиз ва амалларингиз йўқ бўлиб кетди, деганидир. У билан Аллоҳ таолонинг: يَوْمَ لا يَنْفَعُ مَالٌ وَلاَ بَنُونَ У кунда инсонга на моли, на фарзандлари фойда бермайди! (26/Шуъаро 88) оятига ишора қилинган. وَلَقَدْ جِئْتُمُونَا فُرَادَى Бизнинг ҳузуримизга ёлғиз ҳолда келдингиз (6/Анъом 94) ояти ҳам шу маънога келади.
بَيْنَ сўзи баъзан исм, баъзан эса зарф сифатида ишлатилади. (6/Анъом 94) оятида келган بَيْنَكُمْ сўзини исм деб қабул қилганлар بَيْنُكُمْ деб ўқиганлар. Зарф деб қабул қилганлар эса, уни بَيْنَكُمْ шаклида ўқиганлар.
Зарф бўлганига мисоллар: Аллоҳ буюради:لا تُقَدِّمُوا بَيْنَ يَدَيِ اللَّهِ وَرَسُولِهِ Аллоҳ ва Унинг Пайғамбаридан олдин ўтманглар (49/Ҳужурот 1); فَقَدِّمُوا بَيْنَ يَدَيْ نَجْوَاكُمْ صَدَقَةً (18/Каҳф 61) бу сўнгги оятдаги 4/Нисо 92). (20/Тоҳо 58) оятлари каби. (38/Сод 8). Яъни ҳаммамиз турганда, унгами ваҳий келибди. (8/Анфол 1); яъни: сизни бирлаштирувчи қариндошлик, иттифоқ ва муҳаббат ҳолатларини сақланглар. 76- 76-