ك س ب
К-с-б
[Мол, пул, уруш, даъво, дўстлик, илм ва шунга ўхшаш нарсалар] касб қилмоқ, касб ва фойда маъносини билдирувчи كَسْب , инсоннинг мол касб қилиши каби, бирор фойда қўлга киритишини, бирор улуш олишини ўйлаган нарсаларини қўлга киритиши маъносини билдиради. Бу сўз, инсон бирор фойда таъминлашини, бирор манфаат қўлга киритишини ўйлаб турганида, шу билан ўзига зарар етказадиган бирор нарсага сабаб бўлиши ҳолати учун ҳам ишлатилади.
كَسْب сўзи инсоннинг ҳам ўз касби учун, ҳам бошқаси учун касб қилган нарсалари учун ишлатилади. Шунинг учун бу ўзакдан бўлган феълнинг баъзан икки мафъул олиши кузатилади. كَسَبْتُ فُلاَنًا كَذَا Фалончига мана шуни касб қилдирдим дейилиши шу маънодандир.
Худди шу ўзакдан келган اِكْتِسَاب феъли эса, фақат инсоннинг ўзи учун касб қилган нарсалари учун ишлатилади. Шунга кўра, ҳар бир كَسْب айни вақтда бир اِكْتِسَاب саналиши мумкин, лекин ҳар бир اِكْتِسَاب бир كَسْب саналмайди. Бу феъл худди خَبَزَ ، اِخْتَبَزَ (нон ёпди, нон еди) ва شَوَى ، اِشْتَوَى (қовурди, қоврилди) ҳамда طَبَخَ ، اِطَّبَخَ (қайнатди, қайнади) феъллари каби ишлатилади.
Аллоҳ таолонинг: يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آَمَنُوا أَنْفِقُوا مِنْ طَيِّبَاتِ مَا كَسَبْتُمْ Эй иймон келтирганлар! Инфоқни ҳам касб қилганларингизнинг, ҳам сизлар учун Ердан ундириб чиқарганларимизнинг сифати яхшиларидан қилинглар. (2/Бақара 267) сўзига келсак, бу ҳақда Пайғамбар (сав)дан: Касбнинг қайси бири тозароқ (ҳалолроқ)дир? деб сўралди, у эса жавобида шундай деб қайтарди: عَمَلُ الرَّجُلِ بِيَدِهِ кишининг ўз қўл меҳнатидир. Яна буюрди: إِنَّ أَطْيَبَ مَا يَأْكُلُ الرَّجُلُ مِنْ كَسْبِهِ وَإِنَّ وَلَدَهُ مِنْ كَسْبِهِ
Кишининг еган нарсаларининг энг тозаси ўз қўли билан касб қилганидир; кишининг боласи ҳам касб қилганлари жумласидандир.
Кишининг еган энг тоза/ҳалол нарсаси, ўз касб қилганидан ейишидир. Унинг ўғли ҳам касбидандир. Аллоҳ таоло ҳам шу маънода: 2/Бақара 264) деб буюради. . 2/Бақара 201-202). (6/Анъом 164). 3/Оли Имрон 161) ояти эса, ҳар икки маънода (ҳам яхшиликлар, ҳам ёмонликлар учун) ишлатилган. (4/Нисо 32). (64/Тағобун 15) сўзи ҳам шу маънодадир.
كَسْب сўзи инсоннинг ҳам ўз касби учун, ҳам бошқаси учун касб қилган нарсалари учун ишлатилади. Шунинг учун бу ўзакдан бўлган феълнинг баъзан икки мафъул олиши кузатилади. كَسَبْتُ فُلاَنًا كَذَا Фалончига мана шуни касб қилдирдим дейилиши шу маънодандир.
Худди шу ўзакдан келган اِكْتِسَاب феъли эса, фақат инсоннинг ўзи учун касб қилган нарсалари учун ишлатилади. Шунга кўра, ҳар бир كَسْب айни вақтда бир اِكْتِسَاب саналиши мумкин, лекин ҳар бир اِكْتِسَاب бир كَسْب саналмайди. Бу феъл худди خَبَزَ ، اِخْتَبَزَ (нон ёпди, нон еди) ва شَوَى ، اِشْتَوَى (қовурди, қоврилди) ҳамда طَبَخَ ، اِطَّبَخَ (қайнатди, қайнади) феъллари каби ишлатилади.
Аллоҳ таолонинг: يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آَمَنُوا أَنْفِقُوا مِنْ طَيِّبَاتِ مَا كَسَبْتُمْ Эй иймон келтирганлар! Инфоқни ҳам касб қилганларингизнинг, ҳам сизлар учун Ердан ундириб чиқарганларимизнинг сифати яхшиларидан қилинглар. (2/Бақара 267) сўзига келсак, бу ҳақда Пайғамбар (сав)дан: Касбнинг қайси бири тозароқ (ҳалолроқ)дир? деб сўралди, у эса жавобида шундай деб қайтарди: عَمَلُ الرَّجُلِ بِيَدِهِ кишининг ўз қўл меҳнатидир. Яна буюрди: إِنَّ أَطْيَبَ مَا يَأْكُلُ الرَّجُلُ مِنْ كَسْبِهِ وَإِنَّ وَلَدَهُ مِنْ كَسْبِهِ
Кишининг еган нарсаларининг энг тозаси ўз қўли билан касб қилганидир; кишининг боласи ҳам касб қилганлари жумласидандир.
Кишининг еган энг тоза/ҳалол нарсаси, ўз касб қилганидан ейишидир. Унинг ўғли ҳам касбидандир. Аллоҳ таоло ҳам шу маънода: 2/Бақара 264) деб буюради. . 2/Бақара 201-202). (6/Анъом 164). 3/Оли Имрон 161) ояти эса, ҳар икки маънода (ҳам яхшиликлар, ҳам ёмонликлар учун) ишлатилган. (4/Нисо 32). (64/Тағобун 15) сўзи ҳам шу маънодадир.