ك ف ل
К-ф-л
كَفَالَة кафолат — кафиллик бериш, зомин бўлишдир. Бу маънода تَكََفَّلْتُ بِكَذَا фалон нарсага кафил бўлдим ва كَفَّلْتُهُ فُلاَنًا фалон кишини унга кафил қилдим иборалари ишлатилади.
وَكَفَّلَهَا زَكَرِيَّا ва уни Закариё ҳимоясига берди (3/Оли Имрон 37).
Баъзилар وَكَفََّلَهَا زَكَرَيَّا ибарасини шаддали ўқиган. Яъни, Аллоҳ таоло унинг кафили бўлди. Бу ибарани шаддасиз وَكَفَلَهَا زَكَرِيَّا шаклида ўқиганлар эса, бу ишни Закариё алайҳиссалом қилганини ва унинг кафили бўлганини айтганлар. Аллоҳ буюради: وَقَدْ جَعَلْتُمُ اللَّهَ عَلَيْكُمْ كَفِيلاً …. Аллоҳни устингизга кафил қилганингиз ҳолда (16/Наҳл 91).
كَفِيل (кафил) эса, кафолат ёзиб қўйилган ҳужжатдир. Гўё бу ҳужжат тегишли кишининг ишига кафил бўлган. Бу худди Аллоҳ таолонинг қуйидаги сўзига ўхшайди:
فَقَالَ أَكْفِلْنِيهَا وَعَزَّنِي فِي الْخِطَابِ Шундай бўла туриб: Уни ҳам менга топшир, деди ва баҳсда мени енгди (38/Сод 23), яъни мени унга кафил қил, унинг тирикчилигини таъминлаш вазифасини менга топшир.
كِفْلُ сўзи эса, كَفِيل кафил маъносидадир. Аллоҳ таоло буюради:
يُؤْتِكُمْ كِفْلَيْنِ مِنْ رَحْمَتِهِ сизларга раҳматидан икки баробар ато этсин (57/Ҳадид 28), яъни, дунё ва охиратдаги неъматларидан икки кафил беради. Бу, Аллоҳ таолонинг: وَمِنْهُمْ مَنْ يَقُولُ رَبَّنَا آَتِنَا فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً وَفِي اْلأَخِرَةِ حَسَنَةً Улардан яна: Эй Роббимиз! Бизга дунёда бир яхшилик ва охиратда ҳам бир яхшилик ато эт (2/Бақара 201) сўзидаги икки неъматдир. -- сўзига ўхшайди. ибораси ҳам шу тушунчага ишора қилади. Бу маънога шоир ҳам қуйидаги шеърида ишора қилган: . Бунга кўра оятнинг маъноси шундай бўлади: Ким яхши бир ишни қилаётганда бошқасига қўшилиб, унга ёрдамчи бўлса, ўзи ҳам ундан бир насиба олади. Ким ёмон бир ишни қилаётганда бошқасига қўшилиб, унга ёрдамчи бўлса, ўзи ҳам ундан бир жазо олади. , дейилган. Бу сўз, золим кишининг қилган зулми жазосидан қутулиши мумкин эмаслигини баён қилади.
وَكَفَّلَهَا زَكَرِيَّا ва уни Закариё ҳимоясига берди (3/Оли Имрон 37).
Баъзилар وَكَفََّلَهَا زَكَرَيَّا ибарасини шаддали ўқиган. Яъни, Аллоҳ таоло унинг кафили бўлди. Бу ибарани шаддасиз وَكَفَلَهَا زَكَرِيَّا шаклида ўқиганлар эса, бу ишни Закариё алайҳиссалом қилганини ва унинг кафили бўлганини айтганлар. Аллоҳ буюради: وَقَدْ جَعَلْتُمُ اللَّهَ عَلَيْكُمْ كَفِيلاً …. Аллоҳни устингизга кафил қилганингиз ҳолда (16/Наҳл 91).
كَفِيل (кафил) эса, кафолат ёзиб қўйилган ҳужжатдир. Гўё бу ҳужжат тегишли кишининг ишига кафил бўлган. Бу худди Аллоҳ таолонинг қуйидаги сўзига ўхшайди:
فَقَالَ أَكْفِلْنِيهَا وَعَزَّنِي فِي الْخِطَابِ Шундай бўла туриб: Уни ҳам менга топшир, деди ва баҳсда мени енгди (38/Сод 23), яъни мени унга кафил қил, унинг тирикчилигини таъминлаш вазифасини менга топшир.
كِفْلُ сўзи эса, كَفِيل кафил маъносидадир. Аллоҳ таоло буюради:
يُؤْتِكُمْ كِفْلَيْنِ مِنْ رَحْمَتِهِ сизларга раҳматидан икки баробар ато этсин (57/Ҳадид 28), яъни, дунё ва охиратдаги неъматларидан икки кафил беради. Бу, Аллоҳ таолонинг: وَمِنْهُمْ مَنْ يَقُولُ رَبَّنَا آَتِنَا فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً وَفِي اْلأَخِرَةِ حَسَنَةً Улардан яна: Эй Роббимиз! Бизга дунёда бир яхшилик ва охиратда ҳам бир яхшилик ато эт (2/Бақара 201) сўзидаги икки неъматдир. -- сўзига ўхшайди. ибораси ҳам шу тушунчага ишора қилади. Бу маънога шоир ҳам қуйидаги шеърида ишора қилган: . Бунга кўра оятнинг маъноси шундай бўлади: Ким яхши бир ишни қилаётганда бошқасига қўшилиб, унга ёрдамчи бўлса, ўзи ҳам ундан бир насиба олади. Ким ёмон бир ишни қилаётганда бошқасига қўшилиб, унга ёрдамчи бўлса, ўзи ҳам ундан бир жазо олади. , дейилган. Бу сўз, золим кишининг қилган зулми жазосидан қутулиши мумкин эмаслигини баён қилади.