مَعَ

مَعَ сўзи бир жойда бўлишни, учрашишни, бирлашишни ифодалайди. هُمَا مَعًا فِي الدَّارِ у иккиси уйда биргадир. Замонда бирга бўлиш ҳам шу сўз билан ифодаланади: وَلِدَا مَعًا бирга, айни бир вақтда туғилдилар каби. Маънода бирга бўлиш ҳам шунинг ичидадир; масалан, биродар ва ота фақат ўзаро бир киши билан рўёбга чиқади. Чунки бир инсоннинг кимгадир биродар бўлиши, фақат унинг ҳам ўзига биродар бўлиши билан мумкин бўлади.
Устунлик ва мақомда бирга бўлишни ифодалашда ҳам ишлатилиши мумкин: هُمَا مَعًا فِي اْلعُلُوِّ у иккиси устунлик жиҳатидан бир хил даражададирлар.
مَعَ калимаси ёрдам маъносини ҳам ўз ичига олади. Бу ҳолда مَعَ сўзининг музофун илайҳи ўрнидаги исм — ёрдам берилаётган зотдир.
Аллоҳ буюради: لاَ تَحْزَنْ إِنَّ اللّهَ مَعَنَا Ташвишланма, Аллоҳ биз билан биргадир (9/Тавба 40); اللّهَ مَعَنَا иборасида ёрдам берилаётган зот مَعَ сўзининг музофун илайҳидир. Яъни, бизнинг ёрдамчимиз — Аллоҳдир.
Қуйидаги оятлар ҳам шунга ўхшашдир: إِنَّ اللّهَ مَعَ الَّذِينَ اتَّقَوْا Аллоҳ, шубҳасиз, тақво қилганлар билан биргадир (16/Наҳл 128); وَهُوَ مَعَكُمْ أَيْنَ مَا كُنْتُمْ У, қаерда бўлсангизлар ҳам, сизлар билан биргадир (57/Ҳадид 4), إِنَّ اللّهَ مَعَ الصَّابِرِينَ Шубҳасиз, Аллоҳ сабр қилувчилар билан биргадир (2/Бақара 153); أَنَّ اللّهَ مَعَ الْمُتَّقِينَ Шубҳасиз, Аллоҳ тақводорлар билан биргадир (2/Бақара 194).
Аллоҳ таоло Мусо алайҳиссаломнинг сўзларини баён қилар экан, шундай буюради: إِنَّ مَعِيَ رَبِّي Роббим мен билан биргадир (26/Шуъаро 62).
رَجُلٌ إِمَّعَةٌ ҳар кимга: Мен сен биланман, деб айтишни одат қилиб олган одам, деганидир.
مَعْمَعَة оловнинг овози ва қаҳрамонларнинг урушда чиқарган товушларидир.
مَعْمَعَان урушнинг қизғин палласидир.