م ك ر

مَكْر — ҳийла билан ўзи нимани назарда тутаётганини бошқа бировдан яширишдир. Бу икки хилдир: Бири маҳмуд (мақталган, гўзал саналган) нарсадир. Бу — бирон гўзалликни кўзлаш учун мақсадини яширишдир. Бу маънода Аллоҳ буюради: وَاللّهُ خَيْرُ الْمَاكِرِين Аллоҳ, макр қилувчиларнинг энг яхшисидир (3/Оли Имрон 54).
Бири эса мазмум (қораланган, ёмон саналган) нарсадир. Бу эса — ёмонлик қилиш учун мақсадини яширишдир. Аллоҳ буюради: وَلاَ يَحِيقُ الْمَكْرُ السَّيِّئُ إِلاَّ بِأَهْلِهِ Ҳолбуки ёмон макр фақат ўз эгаларини қуршаб олади (35/Фотир 43); وَإِذْ يَمْكُرُ بِكَ الَّذِينَ كَفَرُوا куфр келтирганлар, сиз учун макр қилар эдилар (8/Энфол 30); فَانظُرْ كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ مَكْرِهِمْ макрларининг оқибати қандай бўлганига назар солинг (27/Намл 51).
مَكْر сўзининг ҳар икки маъноси ҳақида эса Аллоҳ буюради: وَمَكَرُوا مَكْراً وَمَكَرْنَا مَكْراً Улар бир макр қилдилар; биз ҳам бир макр қилдик (27/Намл 50).
Баъзилар: Аллоҳ таолонинг бандасига муҳлат бериши ва унга дунё неъматларини тақдим этиши ҳам Унинг макрларидан биридир, дейишади.
Шунинг учун ҳам Мўминлар Амири шундай деган: مَنْ وُسِّعَ عَلَيْهِ دُنْيَاهُ وَلَمْ يَعْلَمْ أَنَّهُ مُكِرَ بِهِ فَهُوَ مَخْدُوعٌ عَنْ عَقْلِهِ Кимнинг дунё имкониятлари кенгайиб, лекин буни ўзи учун бир макр эканини билмаса, у — ақлидан алданган кишидир.