ف ر ض
Ф-р-з
فَرْض : Қаттиқ нарсани кесиб, унда из қолдириш. Масалан: فَرْضُ الْحَدِيدِ : Темирнинг ўйилиши; فَرْضُ الزَّنْدِ وَالْقَوْسِ : Чақмоқ ёғочи ва ёйнинг ўйилиши. مِفْرَاض ва مِفْرَض : Темир унинг ёрдамида кесиладиган нарсадир. فُرْضَةُ الْمَاءِ : Сувдан тегадиган улуш/Сув улуши. Аллоҳ буюради: وَقَالَ لَأَتَّخِذَنَّ مِنْ عِبَادِكَ نَصِيباً مَفْرُوضاً : Шайтон эса: “Албатта, қулларингдан тегишли бир бўлакни ўз тарафимга оламан”, деди (4/Нисо 118). Оятдаги مَفْرُوضاً ; сўзи مَعْلُومًا /маълум маъносидадир. Баъзиларга кўра эса مَقْطُوعًا عَنْهُمْ /улардан кесилган/ажратилган, маъносидадир.
فَرْض , худди إِيجَاب кабидир. Аммо إِيجَاب , бир нарсанинг вужудга келиши ва қарор топиши нуқтаи назаридан; فَرْض эса, сўз юритилаётган нарсада ҳукмнинг қатъийлашиши нуқтаи назаридан айтилади. Аллоҳ буюради: سُورَةٌ أَنْزَلْنَاهَا وَفَرَضْنَاهَا : Бу Биз нозил қилиб, (ҳукмларини) фарз қилган бир сурадир (24/Нур 1); яъни унга амал қилишни сенга вожиб/зарур қилган бир сурадир. إِنَّ الَّذِي فَرَضَ عَلَيْكَ الْقُرْآَنَ لَرَادُّكَ إِلَى مَعَادٍ : Қуръонни сенинг устингга фарз қилган Аллоҳ; албатта, сени қайтиб борадиган жойингга қайтарувчидир (28/Қосос 85); яъни унга амал қилишни сенга вожиб/зарур қилган. Шу маънодан келиб чиқиб, қозининг берилишига ҳукм қилган нафақасига فَرْض дейилади.
فَرَضَ اللهُ عَليْهِ сўзи келган ҳар бир жой Аллоҳ кишини бажаришга мажбур қилган нарса билан боғлиқдир. فَرَضَ اللهُ لَهُ сўзи келган ҳар бир жой эса, киши сўз юритилаётган нарсани ўзига тақиқламаслиги билан боғлиқдир: : (2/Бақара 197); яъни, ким ҳаж қилишни ўзига тайин/лозим қилса. Ҳажни тайин қилишнинг инсонга изофа қилиниши, вақтни белгиловчи инсоннинг ўзи эканлигига далолат қилади. (2/Бақара 68). [бир ёшдаги новвос] ва
فَرْض , худди إِيجَاب кабидир. Аммо إِيجَاب , бир нарсанинг вужудга келиши ва қарор топиши нуқтаи назаридан; فَرْض эса, сўз юритилаётган нарсада ҳукмнинг қатъийлашиши нуқтаи назаридан айтилади. Аллоҳ буюради: سُورَةٌ أَنْزَلْنَاهَا وَفَرَضْنَاهَا : Бу Биз нозил қилиб, (ҳукмларини) фарз қилган бир сурадир (24/Нур 1); яъни унга амал қилишни сенга вожиб/зарур қилган бир сурадир. إِنَّ الَّذِي فَرَضَ عَلَيْكَ الْقُرْآَنَ لَرَادُّكَ إِلَى مَعَادٍ : Қуръонни сенинг устингга фарз қилган Аллоҳ; албатта, сени қайтиб борадиган жойингга қайтарувчидир (28/Қосос 85); яъни унга амал қилишни сенга вожиб/зарур қилган. Шу маънодан келиб чиқиб, қозининг берилишига ҳукм қилган нафақасига فَرْض дейилади.
فَرَضَ اللهُ عَليْهِ сўзи келган ҳар бир жой Аллоҳ кишини бажаришга мажбур қилган нарса билан боғлиқдир. فَرَضَ اللهُ لَهُ сўзи келган ҳар бир жой эса, киши сўз юритилаётган нарсани ўзига тақиқламаслиги билан боғлиқдир: : (2/Бақара 197); яъни, ким ҳаж қилишни ўзига тайин/лозим қилса. Ҳажни тайин қилишнинг инсонга изофа қилиниши, вақтни белгиловчи инсоннинг ўзи эканлигига далолат қилади. (2/Бақара 68). [бир ёшдаги новвос] ва