غ م م

غَمّ : бирор нарсани яширмоқдир. Шу маънодан, қуёшнинг нурини тўсгани сабабли булутга غَمَام дейилади. Аллоҳ буюради: هَلْ يَنْظُرُونَ إِلَّا أَنْ يَأْتِيَهُمُ اللَّهُ فِي ظُلَلٍ مِنَ الْغَمَامِ وَالْمَلَائِكَةُ وَقُضِيَ الْأَمْرُ : Улар Аллоҳ булутдан соялар ичида фаришталар билан бирга уларга келишини ва ишни битиришини кутмоқдаларми? (2/Бақара 210). غَمَّى шакли ҳам худди غَمَام кабидир. Қуйидаги иборалар ҳам шу маънодадир: غُمَّ الْهِلاَلُ : ой булут билан тўсилди; يَوْمٌ غَمٌّ : булутли кун; لَيْلَةٌ غَمَّةٌ وَغَمَّاءُ وَغُمًّى : булутли кеча. Шоир шундай дейди:
لَيْلَةٌ غُمًّى طَامِسٌ هِلاَلُهَا -341
341- Булутли ва ойи хира бир кеча.
غُمَّةُ اْلأَمْرِ : чигал/муаммоли иш. ثُمَّ لَا يَكُنْ أَمْرُكُمْ عَلَيْكُمْ غُمَّةً : Сўнгра ишингиз бошингизга ғумма бўлмасин (10/Юнус 71); яъни ишингиз бошингизга дард бўлмасин.
غَمٌّ ва غُمَّةٌ худди كَرْبٌ ва كُرْبَةٌ /дард сўзлари кабидир. غِمَامَة : туянинг бурни ва кўзлари устига боғланадиган мато. نَاصِيَةٌ غَمَّاءُ : юзни тўсадиган мато.
غَمْر сўзининг асл маъноси — бирор нарсанинг изини ўчиришдир. Шу маънодан, селнинг изини кетказадиган кўп сувга غُمْر ва غَامِر дейилади. Шоир шундай дейди:
وَالْمَاءُ غَامِرُ جُدَّادِهَا -342
342- . (6/Анъом 93). ва шунга ўхшаш сўзлар билан сифатлаш кабидир.