ن ك س

نَكْس: Бу сўзнинг маъноси — бирон нарсанинг ағдарилиб, боши билан пастга айланиб қолишидир. Шу маънода نَكَسَ اْلوَلَدُ дейилади, яъни туғилишда боланинг бошидан аввал оёғи чиқишидир. Аллоҳ буюради: ثُمَّ نُكِسُوا عَلَى رُءُوسِهِمْ لَقَدْ عَلِمْتَ مَا هَؤُلَاءِ يَنْطِقُونَ Сўнгра, яна бошлари айланиб: «Ахир, (эй Иброҳим!) сен уларнинг гапирмасликларини яхши биласанку!» – дейишди (21/Анбиё 65).
Касалликда نُكْس — тузалгандан сўнг касалликнинг яна қайта келишидир. Умрдаги накс ҳақида Аллоҳ буюради: وَمَنْ نُعَمِّرْهُ نُنَكِّسْهُ فِي الْخَلْقِ أَفَلاَ يَعْقِلُونَ Биз кимга узоқ умр берсак, унинг вужудини эгик қилиб қўямиз; ҳали ҳам ақл ишлатмайдиларми? (36/Ёсин 68). Бу қуйидаги оятдагига ўхшашдир: وَمِنْكُمْ مَنْ يُرَدُّ إِلَى أَرْذَلِ الْعُمُرِ لِكَيْ لاَ يَعْلَمَ بَعْدَ عِلْمٍ شَيْئًا Сизлардан баъзиларингиз эса, билгандан сўнг ҳеч нарсани билмай қолиши учун, умрнинг энг тубан чоғига қайтарилади (16/Наҳл 70).
Аввалги оятда келган نُنَكِّسْهُ феъли نَنْكُسُه шаклида ҳам ўқилган.
ал-Ахфаш шундай дейди: Бу феълнинг шаддали ҳолдаги نَكَّسْتُهُ шакли, бирон нарсанинг боши пастга айланишидан бошқа маънода қўлланилгани учрамайди.
نَكْس эса — боши синиб, юқори томони пастки томонига айлантирилган ўқ бўлиб, шунинг учун у қийматсиз саналган; шу боис қийматсиз/тубан одам ҳам ушбу ўққа ўхшатилган.