Rahmon va Rahim boʻlgan Allohnomibilan boshlayman.
2:1
Alif, Lom, Mim.
2:2
Haq ekanligida unda hech qanday shubhaboʻlmaganushbukitob, Allohdan qoʻrquvchi taqvodor kimsalaruchun toʻg‘ri yoʻlga boshlovchi hidoyat manbaidir.
2:3
2:4
2:5
Anaoʻsha iymonli kimsalarRobbilari tarafidan berilgan hidoyat yoʻlidalarvaaynanulargina oxiratda najottopuvchilardir.
Page 3
2:6
2:7
2:8
2:9
2:10
2:11
2:12
Ogohboʻling, ey moʻminlar, aynan ularningoʻzlarifasodtarqatuvchi kimsalardir. Lekin oʻzlari buzg‘unchi ekanliklarini sezmaydilar.
2:13
2:14
2:15
Aksincha, Allohularning bu qilmishlari tufayli istehzoqiladi. Hamda bu dunyoda ularni haddan oshishlari va tug‘yonlaridatentirabyurishlariga bir muddat qoʻyib beradi.
2:16
Page 4
2:17
2:18
Ular maʼnaviy jihatdan kardirlar haqni eshitmaydilar, soqovdirlar haqiqatni gapira olmaydilar va koʻrdirlar ochiq dalillarni koʻrmaydilar. Endi ular hidoyat yoʻliga qaytmaydilar.
2:19
2:20
2:21
2:22
2:23
2:24
Page 5
2:25
2:26
2:27
2:28
2:29
Page 6
2:30
2:31
2:32
2:33
2:34
2:35
2:36
2:37
Page 7
2:38
2:39
2:40
2:41
2:42
Haqnibotilgaaralashtirmanglarvaoʻzingiz uni Allohdan ekanligini bilibturganholdahaqiqatni odamlardan yashirmanglar.
2:43
Namozni toʻliq adoqilinglar, zakotberinglarvarukuqiluvchi moʻminlarbilan birga Allohga rukuqilinglar.
2:44
2:45
2:46
2:47
2:48
Page 8
2:49
2:50
2:51
2:52
Soʻngraoʻsha yomon ishlardankeyin ham, balki, Menga shukrqilarsizlardeb, sizlarniafvetganedik.
2:53
Keyin shoyad, hidoyattopasizlardeb, Musoga Tavrot kitobiniva haq bilan botilni ayiruvchi Furqonni ham berganimiznieslanglar.
2:54
2:55
2:56
Balki, endi shukrqilasizlardeb, yashin taʼsiridan oʻlganingizdankeyin ham sizlarni yana qayta tiriltirdik.
2:57
Page 9
2:58
2:59
2:60
2:61
Page 10
2:62
2:63
2:64
2:65
2:66
Biz bu maymunga aylanish hodisasinioʻshavaqtdagi zamondoshlarigavakelajakdagi keluvchi ummatlarga ibratomuz birjazohamda Allohdan qoʻrquvchi kimsalaruchunvaʼz-nasihat manbai qildik.
2:67
2:68
2:69
Page 11
2:70
2:71
2:72
2:73
2:74
2:75
2:76
Page 12
2:77
Axir Allohularningpinhona va oshkoraqilgan ishlarini aniq biluvchi Zot ekaninibilmaydilarmi?
2:78
2:79
2:80
2:81
2:82
2:83
Page 13
2:84
2:85
2:86
2:87
2:88
Page 14
2:89
2:90
2:91
2:92
2:93
Page 15
2:94
2:95
2:96
2:97
2:98
2:99
2:100
2:101
Page 16
2:102
2:103
2:104
2:105
Page 17
2:106
2:107
2:108
2:109
2:110
2:111
2:112
Page 18
2:113
2:114
2:115
2:116
2:117
2:118
2:119
Page 19
2:120
2:121
2:122
2:123
2:124
2:125
2:126
Page 20
2:127
2:128
2:129
2:130
2:131
2:132
2:133
2:134
Page 21
2:135
2:136
2:137
2:138
2:139
2:140
2:141
Page 22
2:142
2:143
2:144
2:145
Page 23
2:146
2:147
Ey Rasulim, eng toʻg‘ri haqiqatRobbingdankelgan Qurʼondir. Shunday ekan, asloshubhaqiluvchilardanboʻlmang.
2:148
2:149
2:150
2:151
2:152
Shunday ekan, Meni koʻp zikrqilinglar, shunda sizlarni rahmatim va mag‘firatim bilan yodgaolaman. HamdaMengashukrqilinglarva aslo kufrkeltirmanglar.
2:153
Page 24
2:154
2:155
2:156
2:157
2:158
2:159
2:160
2:161
2:162
Kofirlar laʼnat va doʻzax ichidamanguqoladilar. Ulardanazobyengillatilmaydivaularning yuzlariganazar ham qilinmaydi.
2:163
Sizlarni yaratgan IlohingizyagonaIlohdir. Undanoʻzgailohyoʻqdir. U oʻta mehribon boʻlgan Rahmon va marhamatli boʻlgan – Rahim Zotdir.
Page 25
2:164
2:165
2:166
2:167
2:168
2:169
Page 26
2:170
2:171
2:172
2:173
2:174
2:175
2:176
Page 27
2:177
2:178
2:179
Eyaqlegalari, sizlaruchunqasos olish hukmidahayotni saqlab qolish bordir. Shoyad, bu hukm sababli qotillik qilishdan qoʻrqsangizlar.
2:180
2:181
Page 28
2:182
2:183
2:184
2:185
2:186
Page 29
2:187
2:188
2:189
2:190
Page 30
2:191
2:192
Agar kufrdan kechib, Islomga kirsalar va urushdan tiyilsalar, shubhasiz, Alloh gunohlarni kechiruvchi – G‘ofur va marhamati keng boʻlgan – Rahim Zotdir.
2:193
2:194
2:195
2:196
Page 31
2:197
2:198
2:199
2:200
2:201
2:202
Anaoʻshalargaqilgan solih ishlari sababidan ikki dunyoda ham nasibabordir. Allohtezhisob-kitob qiluvchidir.
Page 32
2:203
2:204
2:205
2:206
2:207
2:208
2:209
2:210
Page 33
2:211
2:212
2:213
2:214
2:215
Page 34
2:216
2:217
2:218
2:219
Page 35
2:220
2:221
2:222
2:223
2:224
Page 36
2:225
2:226
2:227
Agarda ular taloqqilishgaqarorqilganboʻlsalar, u holda Alloh, albatta, hamma narsani eshitib turuvchi – Samiʼ va bilib turuvchi – Aʼlim Zotdir.
2:228
2:229
2:230
Page 37
2:231
2:232
2:233
Page 38
2:234
2:235
2:236
2:237
Page 39
2:238
2:239
2:240
2:241
Talog‘iberilib iddasini kutib oʻtirgan ayollarga yaxshilikbilan maʼlum bir miqdorda moddiy taʼminot berib turish esa, taqvodor erlarzimmasidagiburchdir.
Allohyoʻlidajangqilinglarvaalbatta, Alloh hamma narsani eshitib turuvchi – Samiʼ va hamma narsani bilib turuvchi – Aʼlim Zot ekanini bilinglar.
2:245
Page 40
2:246
2:247
2:248
Page 41
2:249
2:250
2:251
2:252
Page 42
2:253
2:254
2:255
2:256
Page 43
2:257
2:258
2:259
Page 44
2:260
2:261
2:262
2:263
2:264
Page 45
2:265
2:266
2:267
2:268
2:269
Page 46
2:270
2:271
2:272
2:273
2:274
Page 47
2:275
2:276
2:277
2:278
2:279
2:280
2:281
Page 48
2:282
Page 49
2:283
2:284
2:285
2:286
U taqvodor kimsalarg‘oyibdan kelgan xabarlargaiymonkeltiradiganva barcha namozlarni toʻliq adoetadiganhamda Biz ulargarizqqilibbergan narsalarimizdan muhtoj odamlarga nafaqa, ehson va sadaqa qiladigan kimsalardir.
Hamdau iymonli kimsalarsiz Muhammadgatushirilgan Qurʼonga va sizdanoldingi payg‘ambarlar uchun nozilqilingan kitoblarga ham iymonkeltiradilar. Shuningdek, ularoxirat kuniga ham aniqishonadilar.
ogohlantirmasang ham
Ey Rasulim, albatta, kufrkeltirgankimsalarni Allohning azobidan ogohlantirsangiz ham yokiogohlantirmasangiz ham ulargabaribir foydasi yoʻq, ular shunda ham iymonkeltirmaydilar.
Alloh kofirlarning qalblarivaquloqlariga inkor qilganlari tufayli muhruribqoʻygan. Hamdakoʻzlariga g‘aflat pardasi tortilgan boʻlib, haqiqatni koʻra olmaydilar. Qiyomatda ularuchunulkanazob tayyorlab qoʻyilgandir.
وَمَا هُمْ
va ular emaslar
Insonlarorasidaoʻzlarimoʻminboʻlmaganlari holda yolg‘ondan, “Biz Allohgavaoxiratkunigaiymonkeltirdik”, – deydigankimsalar ham bor.
Munofiqlar bu soʻzlari bilan Allohnivaiymonkeltirganlarnialdamoqchiboʻladilar. Lekin sezmagan hollaridafaqatginaoʻzlarinialdaydilar.
اَليمٌ
alamli
Ularningqalblarida munofiqlik illati boʻlgan maʼnaviy kasallik bordir. Alloh esa munofiqlarning qilmishlariga yarasha bu kasallikni yanada orttirdi. Iymon keltirdik deb, yolg‘onaytayotganlaritufayli oxiratda ulargaalamliazob tayyorlab qoʻyilgandir.
Agardau munofiqlarga: “Yer yuzidabuzg‘unchilikqilmanglar!” – debaytilsa, munofiqlar: “Bizlar, faqat odamlar orasini tuzatuvchi kimsalarmiz”, – deydilar.
اَنُؤْمِنُ
iymon keltiramizmi?
Qachonkiularga: “Odamlariymonkeltirganidek sizlar ham iymonkeltiringlar”, – debaytilsa, ular: “Biz aqlipast kimsalariymonkeltirganigaoʻxshabiymonkeltiramizmi?” – debaytadilar. Yana bir bor ogohboʻlingizki, aynan ularningoʻzlarikaltafahm kimsalardir. Lekin ahmoq ekanliklarini oʻzlari bilmaydilar.
اِلٰى شَيَاطينِهِمْ
shaytonlari bilan
Ular qachonkiiymonkeltirgankimsalargaduchkelsalar: “Biz ham iymonkeltirdik”, – deydilar. Bordi-yushaytonlari boʻlgan munofiq yoʻlboshchilari bilan birga xoliqolgan chog‘larida: “Bizsizlarbilan birgamiz, iymon masalasiga kelsak, faqatginabiz moʻminlarning ustidan kulib, mazaxqiluvchilarmiz”, – deydilar.
Anau munofiqlarhidoyat oʻrnigazalolat yoʻlinisotibolgankimsalardir. Shunday ekan, ularning bu behuda oldi-berdilarifoydakeltirmadiva ular toʻg‘riyoʻlnitopuvchi ham boʻlmadilar.
atrofidagini
U munofiqlarningmisolixuddi tunda olovyoqqan odamgaoʻxshaydi. Olov endi uning atrofiniyoritaboshlagach, Alloh birdan oʻtni oʻchirib, yorug‘liginiketkazadi. Shundan soʻng ularnizulmatlarda hech narsani koʻrolmaydigan holatgatashlabqoʻyadi.
يَجْعَلُونَ
qiladilar
Yoki ularning holati bamisoli dahshatli chaqmoq, momaqaldiroqvaqorong‘iliklarichraosmondansharros yoqqan yomg‘irga duch kelib qolgan odamga oʻxshaydi. Oʻlimqoʻrquvi sababli yashinning gulduros ovozini eshitmaslik uchun barmoqlariniquloqlarigatiqiboladilar. Alloh esa Oʻz ilmi bilan kofirlarni har tomondan oʻraboluvchidir.
مَشَوْا
yurdilar
Chaqmoq goʻyo munofiqlarning koʻzlariniolibqoʻygudekedi. Qachonki chaqmoq ularga bir dam atrofni yoritsa, uyerda biroz ildamlanishar, takror ularningtepalarinizulmatqoplasa, joylarida toʻxtab turishardi. Agar Allohxohlasaediularningquloqvakoʻzlarini chaqmoq tufayli yoʻqqilibketkazibqoʻyaredi. Albatta, Allohharnarsaga kuchi yetadigan – Qodir Zotdir.
Eyodamlar, sizlarni ham sizlardanoldingi qavmlarni ham yaratganRobbingizgaibodatqilinglar. Shoyad,shunda Allohdan qoʻrqib, taqvoqilsangizlar.
وَاَنْزَلَ
va tushirdi
Usizlarga hayot kechirishingiz uchun Yernitoʻshak, osmonni tom kabi binoqilganhamdaosmondansuvyog‘dirgan, keyinu suv tufaylisizlargarizq boʻlsin deb turli mevalar undirib chiqargan Zotdir. Shunday ekan, bas, sizlarbilibturib boshqa soxta maʼbudlarni Allohgatengqilmanglar.
Agar qulimiz Muhammadga Biz nozilqilgan Qurʼondangumondaboʻlsangiz, qani,unda siz ham ungaoʻxshash biror birsurakeltiribkoʻring. Buning uchun Allohdanoʻzgashohidlaringizni ham yordamga chaqiraveringlar. Agar chindan ham rostgoʻylardanboʻlsangiz,shunday qilib koʻringlar-chi?!
Bordi-yuqilolmasangiz, shundoq ham hechqachonqilolmaysizlar-da, uholda doʻzax olovidanqoʻrqinglar. Doʻzaxning yoqilg‘isiodamlarvatoshlardan yasalgan butlar bilan toʻla boʻlib, kofirlaruchuntayyorlabqoʻyilgandir.
jannatlar
Ey Muhammad, iymonkeltirgan, yaxshiamallarqilgankimsalaruchunhaqiqatan, tagidananhorlaroqibturuvchijannatlar muhayyo ekani haqida xushxabarbering. Hargaluyerdanbirmevaulargarizqqilibberilsa: “Axir dunyoda bundayrizqbizgaoldin ham berilganedi-ku?” – deydilar. Ularga, faqatgina u mevaning koʻrinishi oʻxshashqilibberilgan xolos. Hamdau jannat ahllari uchunuyerdapokizajuftlarbordirvaular jannatda manguqoladilar.
فَاَمَّا
bas ammo
Allohchivinyokiyaratilishjihatdanundan-daustunroqnarsalarnimisoltariqasidakeltirishdanuyalib,tortiniboʻtirmaydi.Albatta,iymon keltirgankimsalarbuoyatlarniRobbilaridan haqboʻlibkelgandebbiladilar.Ammokufr keltirgan kimsalaresagumrohlikqilib:“Allohbumisolbilannimadeyishnixohlaydi?”– deydilar.Allohbumasallarnikeltirishbilaniymonkeltirmaganlariuchunkoʻpchilikniadashtiribzalolatgaketkazadihamdakoʻpchilikni shu sabab bilan toʻg‘riyoʻlga yetaklaydi.LekinAllohbumisollarbilanfaqatfosiqkishilarniyoʻldanadashtiradi.
اللّٰهُ
Alloh
U fosiqlarshundaykimsalarki, Allohga bergan ahdini qatʼiy iqrordankeyinbuzadilar, Allohbog‘lanishigabuyurgan islomiy-axloqiy, qarindosh-urug‘chilik, doʻstlik kabi rishtalarniuzadilarvaYer yuzidafasodtarqatibyuradilar. Anashunday kimsalarziyonkoʻruvchilardir.
يُميتُكُمْ
sizlarni o’ldiradi
Sizlar oldin yoʻq boʻlib, oʻlikekanligingizda sizga hayotatoetgan, soʻngra yana joningizniolib, vafotingizdan keyin qayta tiriltiradigan, soʻngra yana UninghuzurigaqaytariladiganAllohniqanday qilib inkorqilasizlar?!
Ey Rasulim, Robbingizfarishtalarga qarata: “MenYer yuzida Odamni xalifaqilmoqchiman”, – deganida, farishtalar: “Uyerdabuzg‘unchilikqiladigan, nohaq qontoʻkadigankimsalarni xalifa qilib yaratasanmi? Shundoq hambiz Senga hamd va sanoingbilantasbehaytibvaSenimuqaddasdebbilamizku”, – debaytganlar. Shunda Alloh: “Albatta, Mensizlarbilmagannarsalarnibilaman”, – dedi.
فَقَالَ
bas dedi
Alloh Odamni yaratgach, ungabarcha narsa nomlarini va xususiyatlarini oʻrgatdi. Soʻngrau narsalarnifarishtalargakoʻrsatib: “Modomiki, rostgoʻyboʻlsangiz,qani, manabu narsalarningismlari va xususiyatlarinimengaaytibberinglar-chi?” – dedi.
الْعَليمُ
biluvchi
Farishtalar: “Ey barcha nuqsonlardan pokZot, biz farishtalardaSenoʻrgatgandanboshqailmyoʻqdir”, – debaytdilar. Albatta, Sen hamma narsani biluvchi – Aʼlim va hikmat sohibi boʻlgan – Hakim Zotsan.
قَالَ
dedi
Shundan keyin Alloh: “EyOdam, qani, farishtalarga u narsalarningnomlarini birma-bir aytibber-chi!” – dedi. Odam farishtalarga ularningismlarihaqidaxabarbergach, Alloh farishtalarga qarata: “Albatta, MenosmonlaruYerning barcha sir-asrorinibilamanhamdasizlaroshkoraqilganva ichingizda yashirgan narsalaringizni ham bilaman, demaganmidim?” – dedi.
اِبْليسَ
iblis
Ey Muhammad, Biz farishtalarga qarata: “Odamgasajdaqilinglar”, – deganimizda farishtalar darhol sajdaqilganlarinieslang. Faqatiblis sajda qilmay boshtortib, takabburlikqildivakofirlardanboʻldi.
مِنْهَا
undan
Shundan keyin: “EyOdam, endi senvajufting Havvo bilan jannatgajoylashinglarvau neʼmatlardanxohlaganjoyingizdanbemaloltanovulqilaveringlar. Faqat manabudaraxtgayaqinlasha koʻrmang va uning mevasidan yeb qoʻymanglar, aks holda, nafsingizga zulmqilganlardanboʻlibqolasizlar”, – dedik.
اهْبِطُوا
tushinglar
Biroq shayton Odam va Havvo ikkovini vasvasa qilib, undantoydirdihamdaboʻlibturgan joylari jannatdanchiqardi. Shunda Biz: “Endi bir-biringizgadushman boʻlgan holda jannatdan pastga tushinglar. Yer yuzidasizuchun ajalingiz kelguncha maʼlumbirvaqtgachaqarorgoh, hayot vamanfaatbordir”, – debaytdik.
Shundan soʻng, OdamRobbidan tavba va itoatga doir soʻzlarni va buyruqlarni qabulqiliboldi. Alloh esa unikechirdi. Darhaqiqat, U tavbalarni qabul qiluvchi – Tavvob va bandalariga marhamatli boʻlgan – Rahim Zotdir.
hidoyat
Biz: “Endi hammangiz jannatdan tushinglar. QachonkisizlargaMen tarafdanhidoyat boʻlmish din, kitob yoki payg‘ambar kelgach, kim yuborgan hidoyatimgaergashsa, demak, qiyomat kunida ularga hech qanday xavfu xatar boʻlmaydi va ularg‘am-tashvish ham chekmaydilar”, – dedik.
Biroq kufrkeltirganhamdaoyatlarimizni inkor qilib, yolg‘ongachiqargankimsalar esa, doʻzaxegalari boʻlib, ularuyerdamanguqoluvchilardir.
بِعَهْديٓ
ahdimga
EybaniIsroil avlodlari, sizlarga avvallari inʼometganneʼmatimniesgaolinglar. Menga bergan ahdgavafoqilinglar, shunda Men hamsizga bergan ahdgavafoqilaman. Hamda yolg‘iz Mendanginaqoʻrqinglar.
Sizlarningoldingizdagi Tavrot va Injilnitasdiqlovchiqilibtushirganim Qurʼongaiymonkeltiringlar. Engbirinchilardan boʻlib, unga ishonmasdan kufrkeltiruvchiboʻlmanglar. Hamdaoyatlarimni oʻtkinchi dunyo manfaati deb, arzimasbahoga almashtirib sotmanglarvafaqatMendanginaqoʻrqinglar.nibotilgaaralashtirmanglarvaoʻzingiz uni Allohdan ekanligini bilibturganholdahaqiqatni odamlardan yashirmanglar.
Sizlarga nozil qilingan Tavrot va Injil kitobini oʻqibturib, odamlarniyaxshilikkachorlaysizlar-u, oʻzingizniesdanchiqarasizlarmi?! Nahotki aqlni ishlatmaysizlar?!
Allohdan har qandoq holda ham sabr qilib vanamoz oʻqish bilanyordamsoʻranglar. Albatta, u namozni toʻliq ado etish qiyin bir amaldir. Biroq namoz oʻqish yolg‘iz Allohdan qoʻrquvchikimsalargagina mashaqqatli ish emasdir.
رَاجِعُونَ
qaytuvchilar
Sabr va namozda bardavom kimsalar, albatta, bir kun Robbilarigayuzma-yuzkelishnivashubhasiz, yana Uninghuzurigaqaytibboruvchi ekanliklarinibiladilar.
فَضَّلْتُكُمْ
sizlarni afzal qildim
EybaniIsroil avlodlari, sizlargainʼometganneʼmatlarimniva bir paytlar sizlarni boshqa qavmlarga koʻra olamlargaustunqilibqoʻyganimniyodgaolinglar!
مِنْهَا
undan
Birnafs egasi boshqasiuchun hech narsatoʻlabberolmaydigan, hech kimdan shafoatqabulqilinmaydigan, qilgan gunohlari uchun badal olinib, evaziga ozod qilinmaydigan, birov tomonidan ular uchun yordamberilmaydigan qiyomat kunidanqoʻrqinglar.
azobni
Ey bani Isroil avlodlari, sizlarga bir paytlar yomonazoblarniravokoʻrgan, oʻg‘ilbolalaringiznisoʻyib, ayol-qizlaringizni buzuq niyatda foydalanish uchun oʻldirmay tirikqoʻyibyuborgan zolim firʼavnxonadonidanqutqarganimiznieslanglar. Anaoʻsha paytdagi boʻlib oʻtgan hodisalarda sizlarga Robbingiz tomonidankatta bir imtihonboʻlgan edi.
فِرْعَوْنَ
Fir’avn
Sizlaruchundengizni ikkiga ayirib, g‘arq boʻlishdan qutqarganimiznihamdafirʼavnningxonadoni va izdoshlarini koʻzingiz bilan koʻribturganingizda suvga choʻktiribyuborganimizni ham esgaolinglar.
الْعِجْلَ
buzoqni (iloh qilib)
Tavrot kitobini berish uchun Muso payg‘ambar bilan Tur deb atalgan tog‘da qirqkecha uchun vaʼdalashganimiznieslanglar. Undankeyinoʻzingizgazulmqilganholda bir buzoqni ibodat qilish uchun ilohqilibolganedingizlar.
اَنْفُسَكُمْ
o’zlaringizga
Shundan soʻng Musooʻzqavmiga qarata: “Sizlar bir buzoqni iloh qilib olib, unga sig‘inish bilan oʻzingizgaoʻzingiz qattiq zulmqildingizlar. Endi Yaratganingizgatavbaqilib, oʻz-oʻzingiznioʻldiringlar. Bu ishni amalga oshirishingiz sizlarni yoʻqdan bor qiluvchi Boriy Zot nazdidayaxshiroq boʻlar edi”, – deganini ham yodgaolinglar. Shundan soʻng, Alloh yana tavbangizni qabul qilib sizlarnikechirdi. Albatta, U kechiruvchi – Tavvob va marhamati keng boʻlgan – Rahim Zotdir.
جَهْرَةً
oshkora
Boʻlib oʻtgan hodisalarga qaramay yana: “EyMuso, bizAllohniaynan koʻz bilan koʻrmagunimizchasengaasloishonmaymiz”, – deganingizniyodgaolinglar. Bu gapni aytishingiz bilan koʻzoʻngingizdasizlarni halok qiluvchi yashinurganedi.
كُلُوا
yenglar
Sizlar jazirama issiqdan saqlanishingiz uchun bulutniustingizgasoyabonqildik. Osmondan sizlargashirinlikvabedanalartushirib: “Rizqqilibbergantozanarsalarimizdanyenglar”, – dedik. Bani Isroil avlodlari Bizgazulmqilmadilar, balki, oʻzlarigazulmqilganedilar.
undan
Oʻshanda Biz: “Bayt ul-Maqdisdagi shuqishloqqakiribboringlarvauyerdagixohlagannarsalardanbemaloltanovulqilaveringlar. Darvozadan esa sajdaqilganholdakiringlarva kirib borishda “Hitta – Robbim bizni afv et”, – debaytinglar, shunda xatolaringiznikechiramizva yaxshilik qiluvchi muhsin kimsalarga neʼmatlarimizni ziyodaqilibberamiz”, – deganimizni ham eslanglar.
فَاَنْزَلْنَا
bas tushirdik
Ammo nafslariga zulmqilgankimsalarulargaaytilgansoʻzniboshqachasigaalmashtiribaytdilar. Shundan soʻng zolimkimsalarustigafosiqlikqilganlaritufayliosmondan dahshatli baloyog‘dirdik.
الْحَجَرَ
toshga
Ey bani Isroil avlodlari, Musooʻzqavmiuchunsuvtalabidaboʻlganida, “asongbilantoshgaurgin”, – deganimizniesgaolinglar. Oʻshanda undanoʻnikkitabuloqotilibchiqqanedi. Shundan soʻng oʻn ikki qabilaning har bir odamlari oʻzlarining suvichadiganjoylarinibiliboldilar. Alloh ato etgan rizqidanyeb-ichinglarvaYer yuzidafasodtarqatuvchilardanboʻlib, buzg‘unchilikqilmanglar.
لَنَا
biz uchun
Shuncha moʻʼjizalarga qaramay Musoga qarata: “EyMuso, faqat bir xil taomgasabr qilib, toqat qilolmaymiz. BizuchunRobbinggaduoqilib soʻra, endi U bizgaYerundiribchiqaradigannarsalardan ham, yaʼni sabzavot, bodring, sarimsoq, mosh, piyoz kabilarni chiqaribbersin”, – deganlaringiznieslanglar. Shunda Muso qavmiga qarab: “Xayrliboʻlgan narsanipastnarsagaalmashtirishnixohlaysizlarmi?! Unda, har qanday birshahargatushing u yerda shundoq ham sizsoʻragannarsalaringizbor!” – deganedi. Bani Isrol avlodlarining bu qilmishlari uchun ulargaxorlikvazorlik tamg‘asi urildi hamda Allohningg‘azabigaduchorboʻldilar. Bunga esa, Allohningoyatlariniinkorqilganlarivapayg‘ambarlarninohaqoʻldirganlari sabab boʻldi. Yana bir sababi esa, ularningisyonqilganlarivahaddanoshganlariedi.
iymon keltirdi
Shubhasiz, iymonkeltirgankimsalar, yahudiy dinida boʻlganlar, nasroniy dinida boʻlganlarhamdasobiiylar deb atalgan eʼtiqodda boʻlganlardan, kimkiAllohgavaoxiratkunigaiymonkeltirganvayaxshiamallarqilgan boʻlsalar, ularuchunRobbilaritarafidanajrlaribordir. Unday zotlaruchun oxiratda hech qanday xavfu xatar yoʻqvaularg‘am-tashvish ham chekmaydilar.
مَآ اٰتَيْنَاكُمْ
nimaiki sizlarga berdik
Ey bani Isroil avlodlari, Biz sizdan ahdupaymoningizniolganvaustingizdaTur tog‘ini muallaq koʻtaribturib: “Keltirgan Tavrot kitobimizni amal qilgan holda qattiqushlanglarvaundagi bor hukmlarniyodingizdatutinglar, shoyad,shunda Allohdanqoʻrqsangizlar”, – deganimizni eslanglar.
وَرَحْمَتُهُ
va rahmati
Sizlar esa shundankeyin ham ahdingizdan yuzoʻgiribketdingiz. Agarda sizlargaAllohningfazlivamarhamatiboʻlmagandaedi, shubhasiz, ziyonkoʻruvchilardanboʻlibqolaredingiz.
لَهُمْ
ularga
Ey bani Isroil avlodlari, darhaqiqat, sizlardanshanbakunida imtihon tariqasida berilgan sinovlarga qarshi chiqib haddanoshganlar ahvolini ham yaxshi bilgansizlar. Shunda Biz ularga: “Xoru zor maymunlargaaylanibqolinglar”, – deganedik.
اَنْ تَذْبَحُوا
so’yishingizni
Musooʻz qavmiga qarata: “Allohsizlargabirsigirnisoʻyishniamrqilmoqda”, – deganinieslanglar. Shunda Muso payg‘ambarning qavmi: “Nima, biznimazaxqilyapsanmi?!” – degandilar. Muso esa ularga javoban: “Johil kimsalardanboʻlibqolishimdanAllohdanpanohsoʻrayman”, – debaytganedi.
هِيَ
u
Keyin ular: “Robbinggaduoqilib soʻra, u sigirningqandayligini bizlarga bayonqilsin”, – dedilar. Shunda Muso: “U Zotningamrqilishicha, sigirnaqarivana juda yosh, shuikkisioralig‘idagioʻrtacha bir sigir boʻlsin”, – debaytdi. Soʻngra Muso: “Bas,endi sizga amrqilingan ishniqilaqolinglar”, – dedi.
لَوْنُهَا
uning rangi
Ular yana savol berishda davom etib: “Robbinggaduoqilib soʻra, u sigirningrangi qanday ekanini bizlargabayonqilsin”, – dedilar. Muso esa: “U Zotningaytishicha, usigirsap-sariq va koʻrganlarnikoʻziniquvontiradigan, yaltiroqrangliboʻlsin”, – debaytdi.
u nima
Ular yana savollarida davom etgan holda: “Robbinggaduoqilib soʻra, u sigirning yana qandayekaninibizlarga yaxshilab bayonqilsin. Bizlaruchun bu kabi sigirlar bir-biriga oʻxshashboʻlibketyapti. Sigirning qandayligi haqida aniq tushunolmadik”, – dedilar. Agar Allohxohlasa, shundan keyin biz, albatta, bu ishni qilishda toʻg‘ri yoʻlnitopganlardanboʻlamiz.
الْاَرْضَ
yer
Oxiri Muso oʻz qavmiga qarata: “UZotningamrqilishichasigir, yerhaydash, suv tashib ekin sug‘orishuchun boʻyniga arqon tortilib egilmagan, benuqsonva tanasida dog‘iboʻlmagan bir sigir boʻlsin”, – dedi. Shundan soʻnggina u yerdagi qavm nochor: “Ana endi barcha maʼlumotni toʻg‘risinikeltirding”, – debaytdilar. Bunday sifatga ega sigirni bazoʻr topib, unisoʻydilar. Ozqolsa, bu ishni qilaolmasedilar.
مَا كُنْتُمْ تَكْتُمُونَ
berkitayotgan narsalaringizni
Ey bani Isroil avlodlari, ichingizdan birshaxsnioʻldirib qoʻyib, uhaqidatortishganingiznieslabkoʻringlar. Alloh esa, berkitibyurganlaringizni oʻrtaga chiqaruvchi Zotdir.
وَيُريكُمْ
va sizlarga ko’rsatadi
Keyin Biz: “Endi soʻyilgan u sigirning biror birboʻlagibilan oʻldirilgan jasadga uringlar”, – dedik. Jasadga jon kirib, qotil kim ekanligini aytdi. Xuddishukabi, Allohoʻliklarniqaytatiriltiradivasizlargaaqlyuritishingizuchun moʻʼjiza va oyatlarinikoʻrsatmoqda.
اَشَدُّ قَسْوَةً
qattiqroq
Mana shu moʻʼjizalarni koʻrgandan keyinhamqalblaringizqattiqboʻldi. U koʻngillaringiz toshdekhatto undanhamqattiqroqdir. Chunkitoshlardan shundaylari borki, undandaryolarotilibchiqadi, yanashundaylarihamborki, yorilibundansuvchiqadiva yana shundaylarihamborki, Allohdanqoʻrqqanidan dumalab yuqoridan pastga qulaydi. Allohsizlarqilayotgan ishlaringizdanbexabaremasdir.
يَسْمَعُونَ
eshitar edilar
Ey musulmonlar, bani Isroil avlodlarini sizlargaishonishigaumidqilyapsizlarmi?! Darhaqiqat, ulardanbirguruhiAllohningkalominieshitaturib, unifahmlabolganlaridankeyin ham, oʻzlari bilibturib, atayin unioʻzgartiraredilar.
بَعْضُهُمْ
ba’zilari
Agarda yahudiylar iymonkeltirgankimsalargaduchkelibqolsalar: “Biz ham iymonkeltirdik”, – debaytadilar. Bordi-yubir-birlaribilanyolg‘izqolsalar: “Allohsizlarga Tavrotda Muhammadning payg‘ambarligi haqida maʼlum qilib, ochibqoʻygan haqiqatlarniRobbingizhuzuridau dalillar bilansizlarga qarshi hujjatkeltirishlariuchun musulmonlar bilan gaplashyapsizlarmi?! Axir ozgina aqlishlatmaysizlarmi?” – deydilar.
Ularningorasida Tavrot kitobinibilmaydigan, faqatxomxayollar qiladigan savodsizlari ham bor. Ulargumonlarga koʻra harakat qiladilar xolos.
هٰذَا
bu
Oʻtkinchi dunyo manfaatiga aldanib arzimasbaholargasotishuchunoʻzqoʻllaribilankitobyozib olib, keyin esa uni “Bu kitob Allohtomonidan nozil boʻlgan”, – deydigankimsalarningholigavoy boʻlsin. Oʻzqoʻllaribilanyozgan kitoblariham, bunday jirkanch kasbdantopgan foydalari oqibati ham oʻzlariga halokatdir.
اَتَّخَذْتُمْ
oldingizmi?
Yahudiylar: “Bizlargadoʻzax azobi sanoqlikunlardaginategadi”, – deydilar. Ey Muhammad, ularga: “Nima, sizAllohtarafidan bu haqda qandaydir ahd-paymon olganmisiz?!” – debayting. Zero, Allohahdigasiraxilofqilmaydi. Yoki sizlar Alloh shaʼniga oʻzingiz bilmaydigan narsalarnigapiryapsizlarmi?!
فَاُولٰٓئِكَ
bas ana ular
Yoʻq, aslo unday emas! Kimda-kimyomonlikni oʻziga kasbqilsava qilayotgan xatolariuni har tomondan qamrabolsa, anaoʻsha kimsalardoʻzaxegalaridir. Ularuyerdamanguqoluvchilardir.
فيهَا
unda
Ammo iymonkeltirib, solihamallarniqilgan kimsalar esa, aynan oʻshalarjannategalaridir. Hamdaularuyerdaabadiyqoluvchilardir.
وَبِالْوَالِدَيْنِ
va ota-onalarga
Bir paytlar baniIsroil avlodlaridan, “Allohdanoʻzgagaibodatqilmaysiz, ota-onaga, qavm-qarindoshga, yetim-yesirlargavamiskinlargayaxshilikqilasizlarhamdaodamlarga muloyim boʻlib, chiroyli gaplar aytasizlar, namoznitoʻliqadoetasizlar, zakotberasizlar”, – debahdolganedik. Siz bu ahdlashuvdan keyinyuzoʻgiribketdingiz, faqatsizdanozgina qismingiz ahdiga vafo qildi. Sizlar haligacha haqiqatdan yuzoʻgiruvchi kimsalarsiz.
bir-biringizni
Shu bilan birga, bani Isroil avlodlaridan, “Nohaq qoningiznitoʻkmaysiz, bir-biringizniyurtlaringizdan quvib chiqarmaysiz”, – deb ahdu paymoningizniolganimizniyodgaolinglar. Keyin esa oʻzingiz bu ahdga guvohlikberib, unga iqrorboʻlganedingiz.
مِنْكُمْ
sizlardan
Keyin ey bani Isroil avlodlari, sizlar shunday kimsalarsizki, bir-biringiznioʻldirasizlar, oʻzingizdanboʻlganbirguruhniyurtlaridan haydab chiqaribyuborasizlarvaulargaqarshigunohvaadovat yoʻlida hamkorlikqilasizlar. Bordi-yuu guruhdagilarsizgaasirtushibkelsalar, ulardan tovonolibqoʻyibyuborasizlar. Vaholanki, ularnihaydabchiqarishsizlargaharomqilinganedi. Yokisiz Tavrot kitobiningbaʼzibirqismigaishonib, baʼzibirqismiga ishonmay kufrkeltirasizlarmi?! Sizlardanbuishniqilgan kimsaningjazosidunyohayotida, faqatrasvolik koʻrishdir. Qiyomatkunida esa engshiddatliazobgaduchorqilingaydirlar. Allohsizqilayotgan ishlardan bexabar g‘ofilemasdir.
Anashunday zolim kimsalar abadiy oxiratni unutib, uning oʻrniga oʻtkinchi dunyohayotinisotibolgandirlar. Modomiki shundayekan, ulardanazobyengillatilmaydihamdaularga oxiratda jazodan qutulish uchun yordamberilmaydi.
وَاٰتَيْنَا
va berdik
Haqiqatan, Biz Musoga Tavrot kitobini berdikvauningortidanketma-ketpayg‘ambarlarniyubordik. Maryamoʻg‘liIsoga ochiq-oydin moʻʼjizalar, hujjatlarberdikhamdauniRuh ul-Qudus boʻlgan Jabroil bilanqoʻlladik. Ey bani Isroil avlodlari, hargalsizlargabirpayg‘ambarnafsingizistamagan amrlarniolibkelsa, takabburlikqilib ularning birqisminiyolg‘onchigachiqarib, yana birqisminioʻldiraverasizlarmi?!
فَقَليلًا مَا
bas ozchiliklari
Yahudiylar: “Qalblarimiz Islom uchun toʻsibqoʻyilgan”, – deydilar. Yoʻq, unday emas, aksincha, Allohularningkufrlarisabablilaʼnatlagandir. Ulardan, faqat ozchilikiymonkeltiradi.
va edilar
Vaqtiki, ulargaAllohninghuzuridanoʻzlaridagi Tavrotnitasdiqlovchi boʻlgan kitobkelganida, chunonchi oʻzlari oldinkofirlargaqarshi shu Qurʼon vasilasi bilan yordamsoʻrabyurardilar. Ulargaoʻzlaritanigan zot boʻlmish Muhammad kelganida esa, inkor qilib kufrkeltirdilar. Bas, shunday ekan, kofirlargaAllohninglaʼnatiboʻlsin!
بَغْيًا
hasad qilib
Allohfazlu karami bilanoʻzqullaridanistaganiga vahiyni nozilqilganigahasadqilibvaAllohtushirgan kitobniinkoretishlaribilanoʻzlarini eng yomon narsa evazigasotdilar. Shundayqilib, ular g‘azabustigag‘azabgaduchorboʻldilar. Kofirlaruchun esa xorqiluvchiazob bordir.
بِمَآ اُنْزِلَ
nozil qilinganga
Agarda yahudiylarga: “Allohtushirgan kitobgaiymonkeltiringlar”, – deyilsa, Ular: “Biz oʻzimizgatushirilgan Tavrotgaiymonkeltiramiz”, – deydilar. Ularningyonlaridagi Tavrotnitasdiqlovchiboʻlibkelgan, keyingihaq kitob boʻlmish Qurʼonni esa inkorqiladilar. Ey Muhammad, ularga: “Agar Tavrotga iymonkeltirganboʻlsangizlar, unda negailgariAllohningpayg‘ambarlarinioʻldiraredingizlar?” – debayting.
مِنْ بَعْدِه
undan keyin
Haqiqatan, Musosizlarga ochiq oydin dalil va oyatlarbilankelganedi. Ammo sizlarshundankeyin ham nafsingizga zulmqiluvchiboʻlib, Muso Tur tog‘iga ketgandan keyinbuzoq haykalini oʻzingizga ilohqiliboldingizlar.
مَآ اٰتَيْنَاكُمْ
sizlarga berganlarimizni
Ey bani Isroil avlodlari, Biz sizdan oʻsha payt ahdingizniolgach, ustingizdaTur tog‘ini muallaq koʻtaribturib: “Bizkeltirgan Tavrotnimahkamushlanglarvaquloqtutinglar”, – deganimizda, ular: “Eshitdikvaisyonqildik”, – deganlarini eslanglar. Ularninginkorlarisabablikoʻngillariga oltin buzoqqa sig‘inish havasi singdirildi. Ey Muhammad, ularga: “Agar siz shunday iymonliboʻlsangiz, unda iymoningizsizlarninaqadaryomonnarsalargabuyuradi?” – debayting.
odamlardan boshqa
Ey Rasulim, ularga: “Agar Allohhuzuridaoxiratdiyori boʻlgan jannat boshqaodamlargaemas, xolissizuchun xos boʻlsa, hamda soʻzingizda rostgoʻylardanboʻlsangiz, qani,unda oʻzingizga oʻlimni bir orzuqilibkoʻringlar-chi!” – debayting.
Oldin oʻzqoʻllaribilanqilgan yomonliklari sababidanhechqachonu oʻlimniorzuqilolmaydilar. Allohzolimlarning qilmishini bilibturuvchi Zotdir.
Yahudiylarni ochkoʻzlik borasida oʻtkinchi hayotgamushriklardanhambattarhirsqoʻyganodamlarekaninikoʻrasiz. Ularning baʼzi birlari iloji boʻlsa, mingyilumrkoʻrishnixohlaydilar. Vaholanki, u uzun umrkoʻrish bilan uni azobdanuzoqlashtiruvchiemasdir. Alloh ularning nimaqilayotganlarinikoʻribturuvchi Zotdir.
عَلٰى قَلْبِكَ
qalbingga
Ey Muhammad, ularga: “Kim Allohning farishtasi Jabroilgadushmanboʻlsa, u Allohga ham dushmandir”, – debayting. Albatta, shuni bilib olsinlarki, u Jabroil oʻzidanavvalgi kelgan kitoblarnitasdiqlovchi, shuningdek, moʻminlargahidoyat manbai vaxushxabar boʻlgan QurʼonniAllohningiznibilanqalbingizganozilqilgandir.
وَميكَالَ
va Mikoilga
Kimki, Allohga, farishtalariga, payg‘ambarlarigahamdaJabroilvaMikoilgadushmanboʻlsa, bas, shuni bilsinki, Alloh ham, albatta, bunday kofirlargadushmandir.
اِلَّا
faqatgina
Ey Rasulim, haqiqatan, sizga ochiq-oydinoyatlarninozilqildik. U oyatlarni haq ekanini, faqatfosiq kimsalarginainkorqiladilar.
اَكْثَرُهُمْ
ko’pchiliklari
Yahudiylar qachon biror birahdlashuv ustidakelishsalar, ulardanbirguruh chiqib u ahdnibuzmadimi? Haqiqat shuki, ularningkoʻpchiligiiymongakelmaydilar.
Qachonki, ulargaAllohninghuzuridanoʻzlaridagi TavrotnitasdiqlovchiRasulkelsa, kitobberilgankimsalardanbirguruhiAllohningkitobi Qurʼonnigoʻyo hech narsa bilmagandek qabul qilmasdan orqalarigauloqtirdilar.
va kufr keltirmadi
Shuningdek, yahudiylar Sulaymonninghukmronligi va koʻrsatgan moʻʼjizalari toʻg‘risidashaytonlarning uydirmalariga va oʻqibbergan sehr jodularigaergashibketdilar. Sulaymon aslo sehr qilib kufrkeltirmagan, aksincha, odamlargasehr-jodunihamdaBobil shahridagiHorutvaMorut nomli farishtalargatushirilgan ilmu amallardantaʼlimberadiganshaytonlar va jinlar kufrkeltirganlar. Holbuki, u ikki farishta: “Bizlarfaqatgina sizlar uchun birsinovmiz xolos va bu ilm sababli kufrkeltiribqoʻyma”, – debaytmagunlarichahechkimga u ilmdan biror narsani oʻrgatmasedilar. Bas,yahudiylar Allohning uikki farishtasidaner-xotinningoʻrtasinibuzadigan ilmu amallarnioʻrganaredilar. Lekin ularbu ilm bilanAllohningiznisizhechkimgazararyetkazuvchiboʻlaolmasdilar. Aslida esa ular oʻzlariga zararkeltiradiganvafoydabermaydigan narsalarnioʻrganaredilar. Ular Allohning kitobini dunyo manfaati uchun sehr-joduga almashib, unisotgankimsalargaoxiratdahech qanday nasibayoʻqligini juda yaxshi bilaredilar. Oxiratdagi ulushlaridan ayrilib, oʻzlarininaqadar bir yaramas narsagasotganlarinibilsalaredi!
لَوْ
agar
Agar chindan ham ulariymonkeltirib, Allohdanqoʻrqqanlarida, Allohtarafidan keladigan savob oʻzlari uchun yaxshiroq boʻlardi. Koshki, ular buni bilsalaredi.
Eyiymonkeltirganlar, “roino” emas, “unzurno”, – debaytinglar. Hamda sizga aytilayotganlarga quloqsolinglar. Kofirlaruchun esa alamliazob bordir.
Ahlikitoblardanboʻlgan yahudiy yoki nasroniylarningkofirlariham, mushriklarihamRobbingiztarafidansiz musulmonlarga biror biryaxshiliktushishinixushkoʻrmaydilar. Alloh esa rahmatinioʻzixohlagan bandasigaxosqilibberadi. Allohbuyukfazlu karam egasidir.
yaxshisini
Ey Rasulim, bordi-yu biroroyatni hukmini bekorqilsakyokiuni orqaga surib unuttirsak, albatta, uning oʻrniga undanyaxshirog‘iniyoki hukmda ungatengboʻlgan boshqa oyatnikeltiramiz. Allohharnarsagaqudratiyetadigan Zot ekaninibilmadingizmi?!
وَمَا لَكُمْ
va sizlarga yo’q
OsmonlarvaYerningboshqaruvi, shubhasiz, Allohgaoidekaninibilmadingizmi?! Shuni bilib qoʻyinglar, sizlargaAllohdanoʻzga biror bir doʻstva bir yordamchiyoʻqdir.
مِنْ قَبْلُ
oldindan
Ey moʻminlar yoki sizlar ham xuddiilgari yahudiylar tarafidan Muso payg‘ambar soʻroqqatutilganidekpayg‘ambaringizni boʻlmag‘ur savollargatutishnixohlaysizlarmi? Bilib qoʻying, kimiymonnikufrgaalmashtirsa, shubhasiz, u toʻg‘riyoʻldanadashganboʻladi.
Ahlikitobdan boʻlganlarning koʻpchiligioʻzlarigahaqiqat aniq maʼlumboʻlgandankeyin nafslarida oʻrnashgan hasadtufayliiymonkeltirganingizdankeyin sizlarni yana kufr holingizgaqaytarishniorzuqiladilar. Sizlar esa Allohning bular haqida amrikelgunchakechiringlarva xatolaridan oʻtib muomalaqilibturinglar. Albatta, Allohharnarsagakuchiyetadigan Zotdir.
مِنْ خَيْرٍ
yaxshilikdan
Namozni toʻliq adoetinglarvazakotniberinglar. Oʻzingizuchunyaxshi ishlardannimaikiqilganboʻlsangizlar, albatta, uning natijasini Allohninghuzuridatopasizlar. Albatta, Allohqilayotgan har bir ishingiznikoʻribturuvchi Zotdir.
اَوْ
yoki
Ular: “Jannatga, faqatyahudiyyokinasroniy dinida boʻlganlarginakiradilar”, – deydilar. Bu esa ularningxomxayollaridir. Ey Muhammad, ularga: “Agar chindan ham rostgoʻylardanboʻlsangiz,unda dalilingiznikeltiringlar”, – debayting.
فَلَهُٓ
bas u uchun
Yoʻq, kimda-kimezgulikqilganholidaoʻziniAllohgataslimqilsa, uninguchunRobbisihuzuridamukofotibordir. Hamdaularga oxirat kunida hech qanday xavfu xatar yoʻqvaularg‘am-tashvish ham chekmaydilar.
Nasroniylar
Yahudiylar: “Nasroniylar dinlarida haq boʻlgan narsadaemaslar”, – deganlar. Xuddi shuningdek, nasroniylar ham: “Yahudiylar dinlarida haq boʻlgan narsadaemaslar”, – deganlar. Vaholanki, ular aniq haqiqatni Tavrot va Injil kitobidan tilovatqilaredilar. Kitobdan xabari yoʻq, johil, bilmaydigankimsalar ham, ularninggapigaoʻxshash gapniaytganlar. Allohulartortishayotgan narsalarihaqidaqiyomatkunioralaridahukmqiladi.
فيهَا
unda
AllohningmasjidlaridaUningnomizikrqilinishigatoʻsqinlikqiladiganvaularnixarobqilishgaharakatqiladigan kimsadanhamzolimroqkishibormi?! Aslida ular masjidlarga qoʻrqqanhollaridakirishlarikerakedi. Ularuchun bu dunyodasharmisorlik, oxiratda esa ulkanazob bordir.
اِنَّ
albatta
Kunchiqar tomon boʻlgan sharqham, kunbotar tomon boʻlgan g‘arbhamAllohnikidir. Demak, qaysitarafga yuzingizni bursangiz, Allohningyuzi oʻsha yerdadir. Albatta, Alloh fazli karami keng – Vosiʼ va hamma narsani biluvchi – Aʼlim Zotdir.
مَا
nimaiki
Yahudiylar va nasroniylar: “Allohningoʻg‘libor”, – dedilar. Subhanalloh, Alloh bunday sifatdan pokdir. Aksincha, koʻklardagivaYer yuzidagi hamma narsa Uning mulkidir. Barcha maxluqotlar Unga qullik qilib, boʻyineguvchidir.
لَهُ
unga
U osmonlaruYerniyoʻqdanborqiluvchi Zotdir. Agar biror ishniqiladiganboʻlsa, unga,faqat “Boʻl!” desabas, albatta, u boʻladi.
اٰيَةٌ
bir mo’jiza
Bilmaydigan nodon kimsalar: “Allohbizlarga toʻg‘ridan-toʻg‘ri gapirsayokibizga biror-biralomatkelsaedi”, – deydilar. Ulardanburungilarham xuddi ularninggaplarigaoʻxshashgaplarniaytgandilar. Ularning fikru xayollari, qalblari bir-birlarinikiga oʻxshaydi. Biz barcha alomat va oyatlarnitoʻliqishonadiganodamlaruchunbayonqilibberganmiz.
Ey Rasulim, shubhasiz, Biz siznihaq boʻlgan din bilan jannat bilan xushxabarberuvchiva oxirat azobidan ogohlantiruvchiqilibyubordik. Hamda siz doʻzaxahlining qilmishlari uchunmasʼulboʻlmaysiz.
dinlariga
Ey Rasulim, yahudiylarham, nasroniylarhamularningdinlariga, tobeboʻlmaguningizcha, sizdanasloroziboʻlmaydilar. Ularga: “Shubhasiz, faqatgina Allohninghidoyatitoʻg‘ri yoʻldir”, – debayting. Qasamboʻlsinki, bordi-yu sizga yetibkelgan haq maʼlumotdankeyin ham ularning havoyi nafslarigaergashsangiz, Alloh tarafidansizgana bir doʻstvana bir yordamberuvchiboʻlmaydi.
يُؤْمِنُونَ
iymon keltiradilar
Biz ularga bergan Tavrot va Injil kitobini buzmay, unitoʻg‘ritilovatqiladigankimsalar ham bordir. Anaoʻsha zotlarunga, yaʼni Qurʼon va Muhammadga iymonkeltiradilar. Kimda-kimuniinkorqilsa, demak, anaoʻshalarziyonkoʻruvchilardir.
فَضَّلْتُكُمْ
sizlarni afzal qildim
EybaniIsroil avlodlari, bir paytlar sizlargaberganneʼmatlarimnivasizlarniolamdagi ummatlaruzraafzalqilibqoʻyganimniyodgaolinglar.
مِنْهَا
undan
Hechkimboshqasiuchun biror narsatoʻlabberolmaydigan, qilgan gunohlari uchun undanbadalolinib, evaziga ozod qilinmaydigan, unga shafoat ham foydabermaydigan, hech kim tomonidan ulargayordamberilmaydigankun boʻlmish qiyomatdanqoʻrqinglar.
اِنّي
albatta men
Bir paytlar IbrohimniRobbisi bir necha soʻzlar va buyruqlar bilanimtihonqilganida, ularni batamom ado etganinieslang. Shunda Alloh: “Albatta, Menseniodamlarga yoʻlboshchi, imomqilmoqchiman”, – dedi. Ibrohim esa: “Zurriyotimdanham qilasanmi?” – debsoʻradi. Alloh: “Meningahdim zurriyoting orasidagi zolim kimsalargagina yetibbormaydi”, – dedi.
مِنْ مَقَامِ
maqomidan
Eslang, Allohning uyi – Kaʼbaniodamlaruchunziyoratgohvaomonlik makoni qilib, Ibrohimning turgan joyidannamozgohqiliboling, dedik. IbrohimvaIsmoilga: “Mening uyimnitavofqiluvchilar, eʼtikofda boʻlib ibodat qiluvchilar, rukuvasajdaqiluvchilaruchunpokizatutinglar”, – debamrqildik.
اٰمِنًا
omonlik
Hamda Ibrohimning: “EyRobbim, bu Makka shahrini tinch-omonqilginhamdauningaholisidanAllohgavaoxiratkunigaiymonkeltiruvchilarini turli xil mevalarbilanrizqlantirgin”, – deganinieslang. Shunda Alloh taolo: “Kufrkeltirganlarni ham maʼlum bir vaqt rizqdan ozginafoydalantirib, keyindoʻzaxazobigamubtaloqilamanva u naqadaryomonjoydir”, – dedi.
Robbimiz
Ibrohim oʻg‘li Ismoilbilan birgalikda Alloh uyidan sanalmish Kaʼbaning poydevorinikoʻtarayotib: “EyRobbimiz, bizdan bu qilayotgan amalimizni qabulqilgin. Shubhasiz, sen hamma narsani eshituvchi – Samiʼ va biluvchi – Aʼlim Zotsan”, – deb aytganlarini eslang.
لَكَ
senga
EyRobbimiz, ikkimizni ham Sening buyruqlaringga boʻyin egadigan musulmonlardanqilvanaslimizdanSenga taslim boʻladigan musulmon bir ummat chiqar. Bizga Kaʼbadagi ibodat usullarimiznikoʻrsathamdatavbamizniqabulayla. Albatta, Sen tavbalarni qabul qiluvchi – Tavvob va marhamatli boʻlgan – Rahim Zotsan.
اٰيَاتِكَ
oyatlaringni
EyRobbimiz, u ummatlarningorasidanoyatlaringnioʻqibberadigan, ulargakitobvahikmatnioʻrgatadiganhamdaularni gunohlardan tozalaydiganbirelchiniyubor. Shubhasiz, Sen izzati ulug‘ – Aziz va hikmat egasi boʻlgan – Hakim Zotsan.
نَفْسَهُ
o’zini
Oʻz qadrinipastgaurgankishiginaIbrohimningdinidanyuzoʻgiradi. Albatta, Biz dunyoda Ibrohimni payg‘ambar qilib tanlaboldik hamda, shubhasiz, uoxiratdasolih bandalardandir.
Ibrohim payg‘ambar oʻg‘illariga, undan keyin kelgan Yaʼqub payg‘ambar ham farzandlariga bu dinnivasiyatqilib: “Eyoʻg‘illarim, shubhasiz, Allohsizlaruchunbudinnitanladi. Shunday ekan, sizlar dunyodan, faqatmusulmonboʻlganholdaoʻtinglar!” – degan edi.
اِذْ
o’shanda
Ey bani Isroil avlodlari, nima yoki sizlar Yaʼqub payg‘ambargaoʻlim oni yaqin kelgachuoʻg‘illariga qarata: “Mendankeyinnimagaibodatqilasizlar?” – deganida, ular: “Sening vabobolaringIbrohim, IsmoilvaIshoqningilohi boʻlmish yolg‘izIlohgaibodatqilamiz hamda biz, faqatUning Oʻzigataslimboʻluvchilarmiz”, – deb javob berganlarigaguvohboʻlganmisizlar?
وَلَكُمْ
va sizlarga
Ular allaqachon oʻtibketganummatlardir. Ularningqilgan yaxshiyu yomon ishlarioʻzlariga, sizning ham qilganishlaringizoʻzingizgadir. Sizlar ularning qilganamallariboʻyichamasʼulemassizlar.
aytgin
Ular sizga: “Yahudiyyokinasroniy dinida boʻlinglar, shunda hidoyattopasizlar”, – deydilar. Ey Rasulim, ularga: “Yoʻq, aksincha, biz hanif, haq yoʻldan toymagan Ibrohimningdiniga ergashamiz vaumushriklardanemasedi”, – debayting.
Ey moʻminlar: “Allohga, bizganozilqilingan kitobga, Ibrohim, Ismoil, Ishoq, Yaʼqubgava uning avlodlariganozilqilinganlarga hamda MusovaIsogaberilgan kitoblargava butun payg‘ambarlaruchunRobbilaritarafidanberilganlargaiymonkeltirdik. Biz u payg‘ambarlardanbirortasiningorasiniajratmaymizvabizUning buyruqlarigataslimboʻluvchilarmiz”, – debaytinglar.
Agar ular ham sizlar iymonkeltirgandekiymonkeltirsalar, unda chindan ham hidoyat yoʻlini topibdilar. Bordi-yu undan yuzoʻgirsalar, uholda, shubhasiz, sizlarga nisbatan qarshilik va adovat ichidadirlar. Ey Rasulim, bas, sizniulardan himoya qilishga Allohning oʻzi kifoyaqiladi. Albatta, U hamma narsani eshituvchi – Samiʼ va har bir narsani biluvchi – Aʼlim Zotdir.
لَهُ
unga
Allohning maʼnaviy boʻyog‘i boʻlgan dinida sobit boʻlingiz. Axir kimda Allohdanyaxshiroq din koʻrkini beruvchi boʻyoq bor? Bizlar,faqat yolg‘iz Ungaibodatqiluvchilarmiz.
اَعْمَالُنَا
amallarimiz
Ey Rasulim, ularga: “U sizu bizning Robbimizboʻlganiholda, Allohhaqida biz bilan tortishasizlarmi? Darhaqiqat, bizning qilgan amalimizoʻzimizga, shuningdek, sizning ham qilgan amalingizoʻzingizga. BizUnga chin dildan ixlosqiluvchilarmiz”, – debayting.
وَالْاَسْبَاطَ
va avlodlari
Ey bani Isroil avlodlari, yoki sizlar: “Chindan ham Ibrohim, Ismoil, Ishoq, Yaʼqubva uning bolalariyahudiyyokinasroniy dinida boʻlganlar”, – debaytasizlarmi? Ey Muhammad, ularga: “Ularning dinlari haqida sizlarmiyokiAlloh yaxshi biluvchiroqmi? Allohtarafidan boʻlgan oʻzidagiguvohlikniyashirgandanhamzolimroqkimsabormi?! Allohqilayotgan ishlaringizdan aslo bexabaremas”, – debayting.
وَلَكُمْ
va sizlarga
Ular allaqachon oʻtibketganummatlardir. Ularningqilgan yaxshiyu yomon ishlarioʻzlariga, sizlarning ham qilganishlaringizoʻzingizgadir. Sizlar ular qilgan ishlarboʻyichasoʻralmaysizlar.
shundayki
Odamlar orasidanbaʼzinodonlari musulmonlarga qarata: “Ularni oldin, unga yuzlanib ibodat qilgan qiblalaridanvozkechishlariganima sabab boʻldi ekan?” – deydilar. Ey Rasulim, siz ularga: “Yer yuzining sharqi ham g‘arbi ham Alloh taolonikidir. U Oʻzi xohlagankimsalarnitoʻg‘riyoʻlgayetaklaydi”, – debayting.
وَيَكُونَ
va bo’ladi
Shundayqilib, Biz siz musulmonlarniinsoniyatgashohid va oʻrnak boʻlishingizhamdapayg‘ambarhamsizlaruchunguvohboʻlishiuchun moʻʼtadil, oʻrta bir ummatqildik. Siz ilgari unga yuzlanib ibodat qilganqiblani oʻzgartirishimiz esa, kimpayg‘ambargaergashishini, kim itoat qilmay orqasiga qarab qaytibketishinibilishuchun sinov qilganmiz, xolos. Shubhasiz, bu qiblaning oʻzgarishi Allohhidoyatberganlaridanboshqalariuchunog‘ir bir ishdir. Alloh avvalgi qiblaga qarab qilgan ibodatdagi iymonlaringizni, zoeqilmoqchiemas. Shubhasiz, Allohodamlarga oʻta shafqatli – Raʼuf va marhamati keng boʻlgan – Rahim Zotdir.
تَرْضٰيهَا
unga rozi bo’lasan
Ey Rasulim, gohida vahiy umidida yuzingizniosmonga qarab oʻgirilganinikoʻramiz. Endi albatta, yuzingiznisiz oʻzingiz roziboʻlganqibla boʻlmish Kaʼbagaoʻgirtiramiz. YuzingizniMasjid ul-Haromtomonigaburing. Ey moʻminlar, endi qaerdaboʻlsangizlarham, yuzlaringizni oʻsha Kaʼba tomonigaburinglar. Oʻzlarigakitobberilganlar, albatta, bu amrniRobbilaridan kelgan haq farmon deb biladilar. Allohularningqilayotgan ishlaridanbexabaremasdir.
وَمَآ اَنْتَ
va sen ham emassan
Qasamboʻlsinki, kitobberilgan yahudiy va nasroniylargabarchadalillarnikeltirsangizham, ular baribir qiblangizga yuzlanib ergashmaydilar. Siz shundoq ham ularning qiblalarigatobeemassiz. Yahudiylar va nasroniylar ham oʻzaro bir-birlariningqiblasigaergashuvchiemaslar. Agar sizga yetib kelganilmdankeyin ham ularninghavoyi nafslarigaergashibketsangiz, uholda, shubhasiz, zulmqilganlardan boʻlib qolasiz.
o’g’illarini
Biz kitobbergan yahudiy va nasroniylaru Muhammadni payg‘ambar ekanligini xuddioʻzoʻg‘illarinitanigandekbilardilar. Shubhasiz, ulardanbirguruhi oʻz kitoblaridan uning sifatini oʻqib turib, bilganhollaridahaqiqatniyashiradilar.
تَكُونُوا
bo’lasizlar
Harkimningunga qarab yuzlanadiganoʻzjihatibordir. Ey moʻminlar, sizlarxayrli ishlarni qilishdashoshilinglar. Dunyoning qaeridaboʻlsangizlarham, bir kun Allohhammangizni hisob-kitob uchun mahsharda toʻplabkeltiradi. Albatta, Allohharnarsagakuchiyetadigan Zotdir.
لَلْحَقُّ
aniq haq
Ey Rasulim, endi qaysitomondan yoʻlga chiqsangiz ham, namozda yuzingizniMasjid ul-Haromtomonigaburing. Shubhasiz, buRobbingizdan kelgan haq amrdir. Allohqilayotgan ishlaringizdanbexabaremasdir.
كُنْتُمْ
bo’ldingiz
Ha, shunday, ey Rasulim, qaysitomondan yoʻlga chiqsangiz ham, namozda yuzingizniMasjid ul-Haromtomonigaburing. Sizlar ham ey moʻminlar, yuzlaringizni qibla tomoni boʻlgan Kaʼbagaburinglar. Toki qiblaga yuzlanmasligingiz baʼzi odamlar nazdidasizlargaqarshi dalil va hujjatboʻlibqolmasin. Shuningdek, u insonlarorasidazulmqilganlar ham bor boʻlib, ulardan aslo qoʻrqmanglar, faqat Mendanqoʻrqinglar. Toki sizlarganeʼmatimnitoʻla-toʻkis qilib berayin, shoyad,shunday qilib, hidoyattopsangizlar.
اٰيَاتِنَا
oyatlarimizni
Shuningdek, orangizdansizlargaoyatlarimiznitilovatqilib, oʻqib beradigan, sizlarni gunohlardan tozalaydigan, kitobvahikmatdantaʼlimberadigan hamda bilmaydigan narsalaringiznioʻrgatadiganbirpayg‘ambaryubordik.
Eymoʻminlar, musibatlarga sabr qilish vanamoz oʻqish bilan Mendan yordamistanglar. Shubhasiz, Allohsabrqiluvchilarbilan birgadir.
tirikdirlar
Allohyoʻlidaoʻldirilgan shahidlarni “oʻlikdirlar”, – debaytmanglar. Aksincha, ular tirikdirlar, lekin sizlar ularni tirik ekanligini sezmaysizlar.
Albatta, Biz sizlarnibirozqoʻrquv solish, ochlikhamdamol-mulk, jonvameva-chevalardan hosilini kamaytirish kabi narsalarbilanimtihonqilibkoʻramiz. Ey Rasulim, shu sinovlarga sabrqilganlargaxushxabarbering.
وَاِنَّآ
va albatta bizlar
Ulargabirormusibatkelganida: “Albatta, bizAllohga oid qullarmiz, hech shak-shubhasiz, vafot etgandan keyin yana Ungaqaytuvchilarmiz”, – deydilar.
Albatta, SafovaMarva tepaliklari Allohning insonlar uchun qilgan shiorlaridandir. Agarda kimda-kim Allohning uyinihajyokiumraqilsa, uikki tog‘ orasida saʼy qilib yurishininggunohiyoʻqdir. Hamdakimkoʻngildan nafl tariqasida birxayrqilsa, savobini oladi vaalbatta, Alloh shukrni qabul qiluvchi – Shokir va hamma narsani biluvchi – Aʼlim Zotdir.
Biz nozilqilgandalillarva Muhammadning haq payg‘ambar ekanligi toʻg‘risidagi hidoyatdan iborat boʻlganlarniodamlarga Tavrot kitobidaaniqqilibberganimizdankeyin ham ularni yashirgankimsalarni, albatta, Allohlaʼnatlaydi. Shuningdek, ulargalaʼnatlovchi maloika va moʻminlar ham laʼnataytadilar.
Faqat tavbaqilib, xatolarini tuzatganva odamlarga haqiqatni bayonqilgankimsalarningtavbasiniqabulqilaman. Shubhasiz, Men tavbalarni koʻp qabul qiluvchi – Tavvob va marhamati ziyoda boʻlgan – Rahim Zotdirman.
لَعْنَةُ
la’nati
Kufrkeltirganvakofir holida oʻlibketgankimsalarga esa, albatta, Allohning, maloikalarningvabarchaodamlarninglaʼnati boʻlgay.
va kunduzni
Shubhasiz, osmonlarvaYerning mukammal holda yaratilishida, kechavakunduzning vaqti-vaqti bilan almashibturishida, odamlarganafitegadigan foydali narsalarini tashib ketayotgan dengizdagikemalarningsuzishida, Allohosmondantushirganvausabablioʻlik boʻlib yotgan quruq yergahayotbergan hayotbaxsh suvdavaYerdahar xil jonzotlarnitarqatibqoʻyishida, shamollarniyoʻnaltirishida, osmonuYeroʻrtasidagi Yaratganning amriga itoatda shay turganbulutlardaaqlyurituvchiqavmlaruchun Allohning qudratiga doir aniq dalillar bordir.
Odamlarorasida shunday kimsalar ham borki, ular Allohdanboshqalarni Unga tengqilib, xuddi Allohnisevgandeku soxta maʼbudalarnisevadilar. IymonkeltirgankimsalarningAllohgaboʻlgan haqiqiy muhabbatlari esa ularnikidan koʻra kuchliroqdir. Oʻz nafsiga zulmqilgankimsalarazobgaduchorboʻladigan qiyomat kunidabarcha kuch-qudratAllohgaxosliginivaAllohningazobihaqiqatan, shiddatli ekanini bilsalar edi?!
وَتَقَطَّعَتْ
va kesildi
Orqasidan odamlarni ergashtiribyuruvchikimsalar hisob-kitob kunidagi qattiq azobnikoʻrgach oʻzlariga ergashgankimsalardantonadilarhamdaularni bu dunyoda birlashtirib turgan barcha sabab va aloqalaruziladi.
مِنْهُمْ
ulardan
Oʻshanda ortidan ergashgankimsalar: “Koshki, bizga yana bir karra dunyoga qaytishning imkoni boʻlsa-yu, ular bizdan tonganlaridek, biz ham ulardantonsak”, – deydilar. Shundayqilib, Allohtaoloularning qilgan amallarinioʻzlarigahasrat va pushaymonlar qilib koʻrsatadivaulardoʻzaxdan qutulib chiquvchiboʻlmaydilar.
خُطُوَاتِ
izlariga
Eyodamlar, Yer yuzidaginarsalardanhalol va pokiza boʻlganlariniyenglar, shaytonningizidanergashmanglar. Shubhasiz, usizlargaochiq-oydin dushmandir.
Shubhasiz, shayton sizlarniyomonvabuzuq ishlarga hamda Allohhaqidabilmagan narsalaringizniaytishgabuyuradi.
ergashamiz
Agarda u mushriklarga: “Allohtushirgan hukmlargaergashinglar”, – deyilsa, ular: “Yoʻq, bizlarota-bobolarimizninimaga ibodat qilganlarini koʻrganboʻlsak, oʻsha yoʻlga ergashamiz”, – debaytishadi. Bordi-yuota-bobolarihechnarsagaaqllariyetmaganva toʻg‘ri yoʻlnitopmaganboʻlsalarhammi?!
Allohga kufrkeltirganlarningmisoli, xuddibaqiriq-chaqiriqdanboshqa hech narsanieshitmaydigan hayvonlargahayqirayotgan choʻponning holatigaoʻxshaydi. Ular maʼnan kardirlar – nasihat eshitmaydilar, soqovdirlar – haqni gapira olmaydilar, koʻrdirlar – oyatlarni koʻrolmaydilar. Demak, ularaqlishlataolmaydilar.
Eyiymonkeltirganlar, Biz sizlaruchunrizqqilibbergan neʼmatlarimizdan halol va pokizalarini tanlab yenglar. Agarda yolg‘iz Ungaginaqullikqiluvchiboʻlsangizlar, unda Allohgashukrqilinglar.
Alloh sizlargaoʻlimtikni, qonni, choʻchqagoʻshtinihamdaAllohdanboshqasiga atab soʻyilgan jonliqlarni qatʼiy haromqildi. Bordi-yu kimda-kim nochor holda ulardan yeyishga majburqolsa, haddanva meʼyordan oshmay ozgina yesa ungagunohboʻlmaydi. Darhaqiqat, Alloh gunohlarni kechiruvchi – G‘ofur va marhamatli boʻlgan – Rahim Zotdir.
Shubhasiz, Allohnozilqilgan Tavrot kitobidagi Muhammadning sifatini qasddan yashiradiganvauni dunyo manfaati uchun arzimasbahogasotadiganlar, qorinlariga, faqat doʻzax otashiniyeganboʻladilar. Allohulargaqiyomatkunidagapirmaydivaularni gunohlardan tozalamaydi. Shuningdek, ulargaalamliazob beriladi.
Ularga berilgan bu jazo Allohkitobni, haqiqatan, nozilqilgani sababidandir. Kitobning haqligi toʻg‘risidaqarshilikqilgankimsalar, albatta,haqdan uzoq boʻlgan tortishuv ichidadirlar.
va g’arb
Yaxshilik ibodatlarda taraf tortishib yuzingiznisharqyokig‘arbtomongaburishingizdan iborat emas. Balki yaxshilikning belgisi, Allohga, oxiratkuniga, maloikalarga, kitoblarga, payg‘ambarlargaiymonkeltirganhamda oʻzi u molniyaxshikoʻrishiga qaramay, mol-dunyosidanqarindoshlariga, yetim-esirlarga, miskinlarga, musofirlarga, tilanchilargavaqulozodqilish uchun beradigan, namoznitoʻliqadoetib, zakotniberibyuradigankimsalarda namoyondir. Shuningdek, yana yaxshilikning namunasi ahdqilgandaahdigavafoqiluvchilar, mashaqqatlivadardli kunlardahamda jangu jadaldagi qiyinchilikonlaridasabr-toqat qiluvchi kimsalarda bilinadi. Anashundaykimsalar iymonda sodiqboʻlganlarvaaynanoʻshalar Allohdan qoʻrquvchi taqvodorlardir.
بِالْحُرِّ
hur bilan
Eymoʻminlar, sizlarga nohaq va qasddan oʻldirilgankishilar xususidaozodkishimuqobiligaozodkishidan, quluchunquldan, ayolkishiuchunayoldanqasos olish farzqilindi. Bordi-yu oʻldirilganning tug‘ishgan birodaritomonidan tovon toʻlash evaziga rozi boʻlinib uafvqilinsa, undamaʼqul tomongaergashishvaunga xunini chiroyliktarzdatoʻlabberishi kerak. Bu hukm Robbingiztomonidan sizlarga yengillikvarahmatdir. Agar kimda-kimshunday yengillik va rahmatdankeyin ham haddidanoshadiganboʻlsa, ungaalamliazob bordir.
خَيْرًا
yaxshilikni
Sizlardanbiringizgaoʻlim oni yaqinlashganda, orqasidanbirxayr, yaʼni boylik qoldirayotganboʻlsa, ota-onavaqarindoshlargayaxshilikbilanvasiyatqilishtaqvodorlar zimmasidagiburch oʻlaroq farzqilindi.
Kimki, vasiyatni eshitibolgandankeyinunioʻzgartirsa, gunohiunioʻzgartirgangaboʻladi. Albatta, Alloh hamma narsani eshitib turuvchi – Samiʼ va bilib turuvchi – Aʼlim Zotdir.
bas isloh qildi
Agarda kimki, vasiyatqiluvchining biror birxatogayokigunohgamoyilboʻlishidanqoʻrqib, vasiyat qiluvchi va merosxoʻrlar orasinituzatibqoʻysaungagunohboʻlmaydi. Shubhasiz, Alloh gunohlarni kechiruvchi – G‘ofur va marhamati keng boʻlgan – Rahim Zotdir.
Ramazon roʻzasi sanoqlikunlarda boʻlib oʻtadi. Agar sizlardan biringiz bemoryokisafardaboʻlsa, roʻza tutolmagan kunlarining soni miqdoricha boshqakunlarda tutsin. Roʻza tutishga madoriyetmaydiganlarningzimmasida esa birmiskinning bir kunlik taomi miqdorida fidya bersin. Kimda-kim fidyani koʻngildan chiqarib ortiqroqbersauoʻziuchunyaxshidir. Lekin agar bilsangizedi, sizlaruchunroʻzatutishingiz fidya berib tutmaganingizdan koʻra yaxshiroqdir.
لِلنَّاسِ
odamlarga
Ramazonoyishunday oydirki, undainsonlarnitoʻg‘riyoʻlgaboshlaydigan, haq va botilni ayiruvchi Furqonvahidoyat manbaidandalillarboʻlganQurʼonnozilboʻlgandir. Bas, agar sizlardankimkibuoyga yetishib, shohidboʻlsa, albatta, roʻzanitutsin. Agar sizlardan biringiz bemoryokisafardaboʻlsa, roʻza tutolmagan kunlarining soni miqdoricha boshqakunlarda tutsin. Allohsizlargaosonliknixohlaydi, qiyinchilik boʻlishni istamaydi. Sizlarga bu osonlik roʻza kunlarining sanog‘ini toʻldirishingizvahidoyatqilganiuchunAllohni ulug‘lab, takbiraytishingizuchundir. Shoyadki, bu neʼmatlarga shukrqilsangizlar.
دَعْوَةَ
duosini
Ey Rasulim, bandalarimsizdanMenhaqimdasoʻrasalar shuni bilsinlarki, albatta, Men ularga juda yaqinman. Mengaduoqilganpayt, duoqiluvchiningduosiniijobatqilaman. Bas,mening ham chaqiriqlarimga javob berib, amrlarimga itoat qilsinlarvaMengaiymonkeltirsinlar. Shoyad,shunda toʻg‘riyoʻlnitopibketsalar.
ular
Sizlargaroʻza oyining tunlaridaxotinlaringizbilanqoʻshilishhalolqilindi. Ayollarsizlaruchun, sizlarhamularuchun gunohlardan saqlanishga yopinchiq kabi libosdirsizlar. Allohsizlarni kechalari nafsingizgaxiyonatqilayotganingiznibildivatavbangizniqabulqilib, sizlarniafvetdi. Endi ularbilan roʻzaning tunlarida bemalol qoʻshilib, Allohsizlaruchunbitgan farzand neʼmatiniumidqilaveringlar. Tongpaytidan boshlab oqipqoraipdan ajralib, maʼlumboʻladigan vaqtgachayeb-ichaveringlar. Soʻngraroʻzanikechgacha mukammal qilib tutinglar. Masjidlardaeʼtikofni niyat qilib oʻtirgan paytlaringizda esa xotinlaringiz bilan qoʻshilmanglar. Manabu hukmlarAllohning sizlarga belgilab qoʻygan chegaralaridir. Alloh man qilgan ishlarga yaqinlashmanglar. Alloh oʻz oyatlarini odamlar gunoh ishlardan saqlanishlariuchunmanashunday ochiq-oydinbayonqiladi.
Oralaringizdamol-mulklaringizninohaqlikbilanyemanglar. Shuningdek, odamlarninghaqlaridanbirqisminigunohyoʻlbilanyeyishmaqsadidabilaturib, u moldan bir miqdorinihokimlarga pora sifatida uzatmanglar.
وَلَيْسَ
va emasdir
Sizdan yangi chiqqan oylarhaqidasoʻrashadi. Ularga: “U oy odamlaruchun yil hisoblari vahajvaqtini belgilashga oʻlchovdir”, – debayting. Kaʼba ziyoratidan qaytishda uylaringizningorqatomonidan kirib kelishingizyaxshi ish emas, kimAllohdanqoʻrqsa oʻsha yaxshi ishdir. Demak, uylargaeshiklaridankiribboringlarvaAllohdanqoʻrqinglar. Shoyad,shunda najottopsangizlar.
Sizlargaurushochganlarbilan sizlar ham Allohyoʻlida ularga qarshi urushochinglar, lekin tajovuzkorboʻlmanglar. Zero, Allohtajovuzkorlarnisevmaydi.
وَالْفِتْنَةُ
va fitna
Mushriklarni qaerdatutsangizhamoʻldiringlar. Sizlarni haydab chiqarganjoylari Makkadanularni ham quvibchiqaringlar. Fitna-fasod chiqarish oʻldirishdan ham yomonroqdir. Dushmanlaringiz sizlargaqarshiurushochmagunlarichaMasjid ul-Haromyonidaularbilanurishmanglar. Bordi-yu agar sizlargaurushboshlasalar, u holda sizlar ham ularbilanurishinglar. Kofirlarningjazosianashunday boʻladi.
فَاِنِ انْتَهَوْا
bas agar tiyilsalar
Kofirlar bilan tofitna-fasod tamoman tugab, din yolg‘iz Allohuchunboʻlgunchajangqilinglar. Agar kufrdan voz kechib, urushni toʻxtatsalar, unda sizlar ham toʻxtatinglar. Chunki dushmanlik, faqatzolimlargaqarshi boʻladi.
اعْتَدٰى
tajovuz qildi
Urush man qilingan haromoyning badali, harom qilingan oybilandir. Hurmat qilinishi kerak boʻlgan shartlar buzilsa, unda, qasos qoidasiga amal qilish bor. Agar kimsizga tajovuzkorona bostiribkelsa, sizlar ham ular qandaybostiribkelganboʻlsalar, ulargashundaybostiribboringlar. Shuningdek, Allohdanqoʻrqinglarvabilibqoʻyinglarki, Allohtaqvodorlarbilanbirgadir.
Allohyoʻlida mol-dunyongizni sarflanglarva baxillik qilib, oʻzqoʻllaringizbilan oʻzingizni halokatgatashlamanglar. Hamdachiroyli amallar qilinglar, shubhasiz, Allohehsonqiluvchi kimsalarnisevadi.
Barcha arkonlariga amal qilgan holda boshlagan hajvaumra ibodatiniAllohuchuntoʻliqadoetinglar. Agarda betoblik, qaroqchilarga yoʻliqish yoki shunga oʻxshash uzrli sabablar bilan yoʻlingiztoʻsilibqolsa, u holda qurbingizyetgan biror bir jonliqdan qurbonlik uchun hadya qilib joʻnating. Boshdagi sochlaringizni esa hadyangiz oʻz joyigayetibbormagunchaolmayturinglar. Bordi-yusizlardankimdir oʻsha payt bemorboʻlsayokiboshidan sochini oldirmagan taqdirda aziyat boʻladigan bir sabab boʻlsa, u holda sochini oldirishi mumkin. Lekin bu ishni qilgan kimsaga roʻzatutish, sadaqaberishyokiqurbonlik soʻyishdan birortasini fidya qilib toʻlashi kerak boʻladi. Agar haj qilishga toʻsqinlik qilgan holatlardan qutulsangiz va kimkihajgachaumra ibodatidanfoydalansa, yaʼni ehromdan vaqtincha chiqib, yana hajda qayta ehromga kiradigan boʻlsa, u qurbiyetganqurbonlikdan biror jonliq soʻyishi kerak. Kimki bunga imkon topaolmasa, unda uchkunhajda va yettikun hajdan qaytganingizdankeyinroʻza tutish kerak boʻladi. Anaoʻshanda bu toʻliqoʻn kun boʻladi. Bu hukmlarahli-oilasining yashash joyi Masjid ul-Haromdaboʻlmaganlaruchundir. Allohdanqoʻrqinglarvabilibolinglar, albatta,Allohazobiqattiq boʻlgan Zotdir.
hajni
Hajmaʼlumoylarda ado etiladi. Kimu oylardahajni niyat qilib uni oʻziga farzqilsa, haj ibodatida ayoliga yaqinlikqilish, fisq-fujur ishlarvajanjal-toʻpolon qilishi mumkinemas. Yaxshilik turidannimaikiqilsangiz, Allohunibiladi. Ey moʻminlar, oxirat hayoti uchun ozuqag‘amlanglar. Shubhasiz, ozuqaningengyaxshisi – bu taqvodir. Eyaqlegalari, faqatgina Mendanqoʻrqinglar.
مِنْ عَرَفَاتٍ
Arofatdan
Haj mavsumida Robbingizdanfazlu barakat tilab, tijorat qilishingizdasizlarga hech qanday gunohboʻlmaydi. Arofatdantoʻp-toʻpboʻlib Muzdalifaga tushganingizdaMashʼar ul-Harom degan joydaAllohnizikrqilinglar. Sizlarni toʻg‘ri yoʻlga hidoyatqilganiuchunUnieslanglar. Garchi Islomdan avval toʻg‘ri yoʻldan adashibyurganedingizlar.
اِنَّ
albatta
Soʻngraodamlar toʻplanib tushibborgantomondantushinglarvaAllohdanmag‘firattilanglar. Shubhasiz, Alloh gunohlarni kechiruvchi – G‘ofur va marhamati keng boʻlgan – Rahim Zotdir.
Haj arkonlariga doir ibodatlaringizniadoetganingizdankeyin ilgari ota-bobolaringiz bilan faxrlanib, ularniesgaolganingizdek, hatto ulardan ham kuchliroq holda Allohniyodgaolinglar. Odamlarningorasida shunday kimsalar ham borki, ular: “EyRobbimiz, bizlarga,faqat shu dunyodabergin”, – deydi. Unday kimsalargaoxiratdanasibayoʻqdir.
وَفِي الْاٰخِرَةِ
va oxiratda
Ulardan shunday kimsalarborki, ular: “EyRobbimiz, bizlarga bu dunyodahamyaxshilikatoetgin, oxiratdahamyaxshilik ato etgin vabizlarnidoʻzaxazobidansaqlagin”, – deydilar.
ikki kunda
Haj asnosidagi sanoqlikunlardaAllohga takbir aytib, koʻp zikrqilinglar. Kimkiikkikunda haj arkonlarini tugatib ketishga shoshilsa, ungagunohboʻlmaydi. Shuningdek, kimkiyana bir kun kechikib, Minoda qolsa, ungahamgunohboʻlmaydi. Ushbu tavsiyalar Allohdan qoʻrqqanlaruchundir. Allohdanqoʻrqinglarva shuni bilinglarki, sizlar barchangiz, albatta,qiyomatda Uning huzurigayig‘ilasizlar.
Ey Rasulim, odamlardanshunday toifalarborki, ularningdunyohayotidagi balandparvoz gap-soʻzlarisiznitaajjubgasoladi. U Islomga ashaddiydushman boʻlgani holda munofiqlarcha dilidagi soxta iymonini pesh qilib Allohniguvohqiladi.
الْحَرْثَ
ekinni
Sizning oldingizdan ayrilgach esa, Yer yuzida fisqu fasodtarqatish ishlari bilanshug‘ullanadi. Hamdaekin-tikin, nabotot olami, hayvonot va odamzot naslinihalokatgauchratish payidaboʻladi. Alloh esa fisqu fasodnisevmaydi.
فَحَسْبُهُ
unga yetarlidir
Agar unga buzg‘unchilikdan voz kechib, “Allohdanqoʻrqqin”, –deyilsa, g‘ururi yoʻl qoʻymay, yana gunoh tomongaboshlaydi. Ungajahannambas, keladir. U naqadardahshatlijoy.
وَاللّٰهُ
va Alloh
Odamlarorasida shunday kimsalar ham borki, ular Allohningroziliginiistab oʻz jonlarinifidoqiladilar. Allohbandalariga shafqatli boʻlgan – Raʼuf Zotdir.
Eyiymonkeltirganlar, hammangiz birdan tinchlik va omonlik dini boʻlgan Islomgakiringlarvashaytonningizidanergashmanglar. Shubhasiz, usizlarga ochiq-oydindushmandir.
Sizlarga aniq dalillarkelgandankeyin ham yoʻldan adashsangiz, undabilibqoʻyinglar, Alloh juda qudratli – Aziz va hukm egasi boʻlgan – Hakim Zotdir.
Yoki haqni inkor qiluvchilar Allohning azobini farishtalarbilanbulutlarsoyasi orasidanularga chiqib kelib, beriladigan jazo amriboʻlishinikutiboʻtiribdilarmi? Oxirida barcha ishlar, albatta, Allohgaqaytariladi.
va kimki
Ey Muhammad, baniIsroil avlodlaridan, ularga oldin qanchadan-qancha ochiq-oydinoyat va moʻʼjizalarberganimiznisoʻrang. KimkiAllohningneʼmatikelganidankeyin uni kufrga oʻzgartirsa, bas, shubhasiz, Allohjazosiqattiq boʻlgan Zotdir.
Kufr yoʻlidayurganlarga oʻtkinchi dunyohayotichiroyliqilib koʻrsatib qoʻyilganva ular iymonkeltirganlarningustidanmasxaraqiladilar. Holbuki, Allohdanqoʻrqqankimsalarning qiyomatkunidagi darajalari ulardan koʻra ustundir. Alloh Oʻzi istagankimsagabehisobrizqberadi.
مُبَشِّرينَ
xushxabar beruvchilar
Odamlar oldin birummatedilar, keyin ixtilofga tushib ayrilib ketdilar. Shundan soʻngAlloh jannat bilan xushxabarberuvchiva oxirat azobidan ogohlantiruvchipayg‘ambarlarniyubordi. Ularbilan birga insonlarixtilofgatushgan hollaridaoralarida adolat bilan hukmqilishiuchunhaq boʻlgan kitobninozilqildi. Ochiq-oydindalillarkelganidankeyin esa, kitob berilgan qavmlaroʻzarohasadqilibuhaqidatortishdilar. Allohiymonkeltirganlarni esa Oʻziznibilanulartortishgan va erisha olmagan haq yoʻlgahidoyatqildi. Alloh Oʻzi istagankimsanitoʻg‘riyoʻlgahidoyatqiladi.
Ey moʻminlar, nima yokisizdanoldingioʻtganlarning boshlarigakelganibratli voqealarsizlarga ham kelmay turib jannatga bemalol kiribketamizdeboʻyladinglarmi?! Ulargatashvishvamusibatlar yog‘ilib kelib, shunday titraganedilarki, hatto payg‘ambarvaubilanboʻlganiymonlikishilar: “Allohningyordamiqachon kelarkin-a?” – debyuborisharedi. Ogohboʻlinglar, shubhasiz, Allohningyordamiyaqindir.
فَلِلْوَالِدَيْنِ
bas ota-onalarga
Ey Muhammad, sizdannimalarni va kimlarga ehsonqilishnisoʻraydilar. Ularga: “Nimaikiehsonqilsangizlar, ota-ona, qarindoshlar, yetim-yesirlar, miskinlarvamusofirlarga qilinglar. Yaxshi ishlardan nimaikiqilsangiz, albatta, Allohunibilibturuvchidir”, – debayting.
va ajab emas
Ey moʻminlar, sizlargauyoqmasaham, dushman bilan jangqilishfarzqilindi. Sizlar yoqtirmagannarsangizbalki, sizlarga boshqa tarafdan yaxshilik keltirar. Shuningdek, birornarsanisevishingiz esa u sizgayomonlik olib kelar. Hamma narsani aslini Allohbiladi, sizlar esa bilmaysizlar.
قِتَالٌ
jang qilish
Ey Muhammad, sizdan urush haromqilinganoydajangqilishning hukmi haqidasoʻraydilar. Ularga: “U oyda jangqilishkatta gunohdir”, – debjavobbering. Biroq odamlarniAllohyoʻlidantoʻsish, Uniinkorqilish, odamlarni Masjid ul-Haromga borishiga toʻsqinlik qilish va aholisiniuyerdan quvib chiqarishAllohnazdidakattaroq gunohdir. Fitna chiqarish urushqilishdankoʻrakattaroq gunohdir. Kofirlarning qoʻlidankelsaedi, sizlarnito haq diningizdanqaytarguncha, jangqilaverardilar. Bordi-yu sizlardankimkidinidanqaytib, kofir holida oʻlibketsa, anaoʻshalarningdunyovaoxiratdagiamallaribehudaketgan boʻladi. Ulardoʻzaxegalaridir hamda ularuyerdamanguqoluvchilardir.
Albatta, iymonkeltirgan, Makkadan Madinaga hijratqilganvaAllohyoʻlidajiddujahdqilgananashundaykimsalarAllohningrahmatidanumidvorboʻladilar. Alloh gunohlarni kechiruvchi – G‘ofur va marhamati keng boʻlgan – Rahim Zotdir.
وَمَنَافِعُ
va foydalar
Ey Rasulim, sizdan mast qiluvchi ichkilikvaqimor oʻynash haqidasoʻraydilar. Ularga: “Uikkinarsadakattagunohva shu bilan birga, odamlaruchun baʼzi manfaatlar ham bor. Lekin u ikkisininggunohifoydasidan koʻra kattaroqdir”, – debayting. Sizdanyananimalarniehsonqilishnisoʻraydilar. Ularga: “Ehtiyojingizdan ortganini ehson qiling”, – debjavobbering. Shutariqa, Allohsizlarga dunyo va oxirat haqida tafakkurqilishingizuchun Oʻz oyatlarinibayonqilibboradi.
ular uchun
Dunyovaoxirathaqida tafakkur qilishingiz uchun Alloh sizlarga oʻz oyatlarini bayon etadi. Ey Muhammad, sizdanyetimlarhaqidasoʻraydilar, ularga: “Ularni turmushlarini yaxshilashxayrli ishdir”, – debayting. Agar ularni orangizga qoʻshsangiz, ular sizning dindagi qardoshlaringizdir. Allohbuzg‘unchibilanxayrsevarning farqini biladi. Allohagar istasasizlarniqiyinchilikkasolibqoʻyaredi. Shubhasiz, Alloh izzati ulug‘ – Aziz va hikmat egasi – Hakim Zotdir.
Ey moʻminlar, shirk keltirgan mushrikaayollarnitoiymonkelturmagunlarichanikohingizgaolmanglar. Bilib qoʻyinglar, iymonkeltirgan bir choʻriqiz, sizlaryoqtirgan hur, mushrikaayoldan koʻra yaxshiroqdir. Shuningdek, toiymonkelturmagunlaricha shirk keltirgan, hur mushrikkishiga qizlaringizni nikohlabbermanglar. Iymonli bir erkakqul, sizlargayoqqan oʻsha ozod, mushrikerkakdankoʻrayaxshiroqdir. U mushriklarsizlarnidoʻzaxgadaʼvatqiladilar. Alloh taolo esa sizlarni Oʻz izni irodasi bilanjannatgavamag‘firatgadaʼvatqiladi. Hamdainsonlargashoyad,bulardan eslatmaoladilar deb, Oʻz oyatlarinibayonqilibboradi.
فِي الْمَحيضِ
hayzda
Ey Rasulim, sizdan ayollarning hayz holati toʻg‘risidasoʻraydilar. Ularga: “U holat er va xotin uchun koʻngilsizlik va aziyatdir”, – debayting. Demak, hayz holatidaayollaringizdanuzoqturinglarvapoklanmagunlarichaularga jinsiy aloqada boʻlib yaqinlashmanglar. Vaqti kelib tozaboʻlganlaridankeyin Allohsizgaamr qilib, halol qilgantarafdanularga yaqin kelaveringlar. Albatta, Allohkoʻptavbaqiluvchilarnivapoklikdabardavomboʻlganlarniyoqtiradi.
وَقَدِّمُوا
va taqdim qilinglar
Ayollaringizsizlarga farzand yetishtirish uchun bir ekinzordir. Bas,u ekinzorga halol tarafdan qandayxohlasangiz,shunday kelaveringlar. Kelajakka oʻzingizuchun yaxshi amallarni taqdimqilinglar. HamdaAllohdanqoʻrqinglarvaalbatta, sizlar oxiratda Ungaroʻbaroʻkeluvchiekaningiznibilibqoʻyinglar. Ey Rasulim, moʻminlarga jannat haqidagi xushxabarni bering.
Ezguishlarqilish, taqvodorboʻlish, insonlarorasinituzatish kabi ishlarni qilmaslikka doir ichganqasamlaringizdaAllohniroʻkachqilavermanglar. Alloh hamma narsani eshitib turuvchi – Samiʼ va bilib turuvchi – Aʼlim Zotdir.
kasb qilgan narsa bilan
Allohsizlarni til uchida aytgan behudaqasamlaringizuchun javobgar tutmaydi. Lekin sizlarniqalbdan bilib turib va xohlab qilgan qasamlaringiztufayli javobgar qiladi. Alloh gunohlarni kechiruvchi – G‘ofur va bandalariga marhamatli boʻlgan – Halim Zotdir.
Xotinlaridanbirmuddatuzoqlashishga doir qasamichgankimsalaruchuntoʻrtoykutish muhlati bordir. Bordi-yu ular bu muddat ichida fikrlaridan qaytsalar, nikohlari davom etadi. Shubhasiz, Alloh gunohlarni kechiruvchi – G‘ofurva marhamati keng boʻlgan – Rahim Zotdir.
Taloqqilingan ayollaruchhayzmuddati miqdorida oʻzlarinikuzatiboʻtiradilar. Agar ular Allohgavaoxiratkunigaiymonkeltirganboʻlsalar, Allohularningbachadonlaridayaratgan homilani yoki hayz holatiniberkitishlarihalolboʻlmaydi. Agar erlarikelishuv qilib, oilani tiklashni xohlabqolsalar, shu muddat ichida ularniqaytarib yana nikohlariga olishga butunlay haqlidirlar. Erkaklarning ayollar ustida haqlari boʻlganidek, ularning ham erkaklar ustidamaʼlum bir haqlari bordir. Ammo erkaklarga bu borada ayollardanbirdaraja yuqori haq bordir. Alloh izzati ulug‘ – Aziz va hikmat egasi – Hakim Zotdir.
Erning afsus qilib qayta nikohiga olish imkonini beradigan taloqikkimartadir. Bundan keyin endi uni taloq qilmasdan yaxshilikbilanushlabqolishyoki uchinchi marta taloq qilsa ham, chiroyli bir usulda qoʻyibyuborish kerak boʻladi. Ulargabergan mahringizdanbirornarsaniolibqolishsizlargahalolboʻlmaydi. Lekin er va xotin ikkovi ham oila davom etgan taqdirda Allohning belgilagan hududlarinioʻrnigaqoʻyolmaslikdanqoʻrqsalar, hamda xotin eri bilan yashab ketishiga koʻzi yetmay, eridan taloq qilishni soʻrasa va bu taloq uchun maʼlum miqdorda evaztoʻlashiniaytsa, er ham bu taklifni qabul qilsa, ulargagunohboʻlmaydi. BularAllohning belgilab qoʻygan sharʼiy hududlaridir, bas, ularnipoymolqilmanglar. KimAllohning belgilab qoʻygan sharʼiy hududlarinibosiboʻtsa, anaoʻshalarZolim kimsalardir.
غَيْرَهُ
boshqasiga
Agar er uni uchinchi marta taloqqilsa, ayol toboshqaerbilannikohlanmagunchaungahalolboʻlmaydi. Agarda keyingi er ham unitaloqqilsa, avvalgi er va xotin endi bu safar Allohning belgilab qoʻygan hududlarini oʻz joyiga qoʻyishlarigakoʻzlariyetsa, u holda qaytib yana nikohlanishlarida gunohyoʻqdir. ManabularAllohning qoʻygan hududlaridir. Ularnifahmlaydiganqavmlaruchunbayonqiladi.
yaxshilik bilan
Agar xotinlaringiznitaloqqilsangiz va ular idda vaqtilarigayetibkelsalar, undaularniyaxshilikbilanushlabqolinglaryokichiroyli bir tarzda qoʻyibyuboringlar. Ammo ularniqiynashuchunzararberganholda majburan ushlabturmanglar. Kimda-kimshunday ish qiladiganboʻlsa, shubhasiz, uoʻzigazulmqilgan boʻladi. Allohningoyatlariniermakqilmanglar. Allohningsizlargaatoetganneʼmatinivasizlargavaʼz-nasihat boʻlsin deb nozilqilgankitobvahikmatniyodingizdatutinglar. Allohdanqoʻrqinglarhamda, albatta, Allohhar bir narsanibiluvchi – Aʼlim Zot ekanini bilinglar.
Agar xotinlaringiznitaloqqilsangizhamdaular idda vaqtilarigayetibkelsalar, soʻngra yaxshilikchaoʻzaroroziboʻlishib, kelishib olsalar, ularnierlariga qayta nikohlanishlarigaqarshilikqilmanglar. OrangizdagiAllohgavaoxiratkunigaiymonkeltirganlarmanabu oʻgitlarbilannasihatqilinadi. Bu ishni qilish sizlaruchunengxayrlivapokiza ishdir. Barchasini Allohbiladi, siz bandalar esa bilmaysizlar.
اَنْ يُتِمَّ
tamom qilishni
Onalarbolalarinitoʻliqikkiyilemizadilar. Bu hukm emizishni oxirigacha batamomqilmoqchiboʻlgan kimsalaruchundir. U onalarni uyg‘un va maʼqultarzdayedirib-ichirishvakiyim-kechak bilan taʼminlash otaningboʻynidadir. Hechkimgaimkoniyatidantashqari vazifa yuklatilmaydi. Onaham, otaham oʻz bolasitufaylizararkoʻrmasliklarikerak. Agarda ota oʻlib qolsa, uning merosxoʻrizimmasida ham xuddishu masʼuliyatlarbordir. Agar ota-ona ikkovioralaridarozilikvamaslahatbilan bolani sutdan ajratishnixohlasalar, ulargagunohboʻlmaydi. Shuningdek, bolalaringizni enagaga emizdirmoqchiboʻlsangizva unga beradigan haqni mos va chiroylitarzdatopshiribtursangiz ham sizlargagunohboʻlmaydi. Allohdanqoʻrqinglarvabilibqoʻyinglarki, shubhasiz, Allohqilayotgan barcha ishlaringiznikoʻribturuvchi Zotdir.
o’zlaricha
Sizlardanvafotetib, orqalarida juftlariniqoldirganlarning beva ayollari toʻrtoy-uoʻnkunoʻzlarinikuzatib, idda saqlab oʻtiradilar. Agarda idda muddatlari oxiriga yetsa, oʻzlarining keyingi hayotlari haqida yaxshilik istab qilgan ishlaridasizlargagunohyoʻqdir. Allohqilayotgan barcha ishlaringizdanxabardordir.
اَكْنَنْتُمْ
berkitdingiz
Sizlaruchun erlari vafot etib, idda saqlab turgan ayollargasovchiqoʻyish haqidaishoraqilishyokikoʻnglingizda sovchi qoʻyish haqida pinhona oʻylab yurishingizdagunohyoʻq. Zero, Allohsizlarni u ayollar haqida oʻylabyurganingiznibildi. Lekin ularbilanpinhonavaʼdalashmanglar. Faqatyaxshigapgapirishingiz mumkin boʻladi. Toiddamuddatitugamagunchanikohaqdinituzishgaqarorqilmanglar. Hamdabilibqoʻyinglar, shubhasiz, Allohichingizdagi hamma narsanibiladi. Shuningdek, Unga isyon qilishdanehtiyotboʻlinglar. Hamda Alloh, albatta, gunohlarni kechiruvchi – G‘ofur va bandalariga marhamatli boʻlgan – Halim Zot ekanini ham bilinglar.
Nikohingizga olgan ayollarniagar ularga hali qoʻltekkizmayturibyokimahrnitayinlamayturib, taloqqilishingizda ham gunohyoʻq. Bunday hollarda ularni nikohga olib ajrashgan odam boy boʻlsa, imkoniboricha yaxshilab, agar kambag‘al boʻlsa, qurbiyetganchachiroyli qilib moddiy jihatdan bahramandqilsin. Bunday qilish yaxshilik qiluvchi muhsinkimsalarustidagiburchdir.
Bordi-yuularningmahrinibelgilabqoʻyganboʻlsangiz, lekin hali qoʻltekkizmay turib taloqqilsangiz, uholdabelgilangan mahrningyarmini berishingiz kerak boʻladi. Agarda ayol tomon uni kechibyuborsa yoki nikohaqdiqoʻlidaboʻlgan er qolgan yarmidan kechibyuborib, hammasini toʻlab bersa ham, boʻlaveradi. Lekin er tomoni kechib yuborib, hammasini toʻlab berishingiztaqvo jihatigaengyaqinidir. Orangizdagi insoniy fazilatniunutmanglar. Shubhasiz, Allohqilayotgan hamma ishlaringiznikoʻribturuvchi Zotdir.
qo’rqqan hollarda
Ey moʻminlar, barcha namozlargava xususan oʻrtanamozga ahamiyat qilib, muhofazaqilinglar. HamdaAllohgaitoatkorholdaturinglar.
Agarda dushmanning hamlasi yoki boshqa xatarlardanqoʻrqsangiz, u holda piyodayokiulovda ketayotgan boʻlsangiz ham, namozni ado etaveringlar. Bu xavf-xatarlardan forig‘boʻlgach, sizlargabilmaganingizniqandayoʻrgatganboʻlsa, shunday qilib Allohni namozda zikrqilinglar.
Sizlardanvafotetayotib, orqalarida ayollarniqoldirayotgankimsalarxotinlarigabiryilgacha erining uyidan chiqarilmaganholda hayot kechirib, taʼminlanishlariuchunvasiyat qoldirib ketsinlar. Agar ular oʻz roziliklari bilan uydan chiqibketib, oʻzlarining keyingi hayotlari haqida yaxshilik istab qilgan ishlaridasizlargagunohyoʻqdir. Alloh izzati ulug‘ – Aziz va hikmat egasi – Hakim Zotdir.
فَقَالَ
bas dedi
Ey Rasulum, ularning sanoqlari minglab boʻlishiga qaramay, oʻlimqoʻrquvidanyurtlarini tashlab chiqqanlarning ahvolini koʻrmadingizmi? Allohularga “oʻlinglar”, – dedi, keyin esa ularni yana tiriltirdi. Albatta, Allohodamlargafazl va marhamat Egasidir. Lekin odamlarningkoʻplarishukrqilmaydilar.
لَهُٓ
unga
Oʻzigabirnechabarobarkoʻpqilibqaytarilishi evazigaAlloh yoʻligachiroyliqarzberadigankim bor? Holbuki, rizqni toraytiradigan ham, kengaytiradigan ham Allohning Oʻzidir hamda sizlar, shubhasiz, Uninghuzurigaqaytarilasizlar.
payg’ambarga
Ey Rasulim, baniIsroil avlodlariningMuso payg‘ambardankeyinginufuzlijamoasi haqidagi xabarlarini eshitib koʻrmadingizmi? Oʻshandaularpayg‘ambarlariga qarata: “Bizlargabirpodshoh tayin qilib yuborgin va biz u bilan birga Allohyoʻlidajangqilaylik”, – deganedilar. Payg‘ambar ularga: “Balki, sizlargaurush farz qilinib yozilsa, jangga chiqib urushqilaolmassiz”, – deganedi. Ular: “Yurtimizdan haydab chiqarilganvafarzandlarimizdan ajralib qolganmiz-ku, nimauchunAllohyoʻlidajangqilmasekanmiz?” – debaytganlar. Vaqtiki, ulargaurushfarzqilingachoz kishi mustasno, qolganlari bu ishdan yuzoʻgirdilar. Allohzolimkimsalarnibilibturuvchi Zotdir.
لَكُمْ
sizlarga
Shundan soʻng payg‘ambarlariularga: “AllohsizlargaTolut ismli kishinipodshoh tayin qilib yubordi”, – dedi. Ular esa: “Ubizningustimizgaqanday qilib hukmronboʻlaoladi? Vaholanki, podshohlikkaundankoʻrabizhaqliroqmiz. Uning ustiga Tolutga mol-davlatdanmoʻl-koʻlberilmaganboʻlsa?!” – debaytdilar. Payg‘ambar ularga: “Shubhasiz, Allohunisizlarningustingizga podshoh qilib tanladihamdauningilmiyvajismoniy tomondan quvvatiniorttirdi”, – debjavobqaytardi. Allohmulkini Oʻzi istagankimsagaberadi. Shuningdek, Alloh fazlu karami keng boʻlgan – Vosiʼ va barcha narsani bilib turuvchi – Aʼlim Zotdir.
التَّابُوتُ
sandiq
Payg‘ambarlariularga: “Tolutning podshoh ekanliginingbelgisi, sizlargabirsandiqkelishidadir. U sandiqda sizga RobbingizdantaskinhamdaMusovaHorun payg‘ambarlarningoilalaridanqolganyodgorlik mavjud boʻlib, u sandiqnifarishtalarkoʻtaribturadilar. Agar haqiqiy moʻminboʻlsangizlar, shubhasiz, bunday hodisada sizlaruchun, albatta, ulkan alomatbordir”, – debaytdi.
Alloh
Podshohlikni qoʻlga olgan Tolut oʻz askarlaribilan shahardan ayrilgach, ularga qarata: “Allohsizlarni qarshingizga chiqqan birdaryobilansinabkoʻradi. Sinovga koʻra kimundanichsademak,u menga ergashganlardanemas, kimki u suvdantotibkoʻrmasa, albatta, umenga ergashganlardandir. Lekin kimqoʻlibilanbirhovuchbotirib olib ichsa, ruxsat bordir”, – dedi Shundan keyin koʻpchilik sinovdan oʻtolmay undanichdi, faqatulardanoz kishi ichmadi. Tolut iymonkeltirgankishilarbilan birga daryoni kechiboʻtgach, askarlar unga: “Bugunbizda dushman Jolutvauninglashkaribilan jang qilishga toqatyoʻq”, – dedilar. Shunda Allohga qiyomat kunida yuzma-yuzkelishlarigaishonadigan iymonli kimsalar: “Qanchadan-qanchakamsonliguruhlarAllohningiznibilankoʻpsonliguruhlar ustidan g‘alabaqozongandirlar. Allohsabrqiluvchilarbilan birgadir”, – debaytdilar.
عَلَيْنَا
bizlarga
Ular Jolutva uning askarlarigatoʻqnashkelganlarida: “EyRobbimiz, ustimizgasabr-toqatniyog‘dirgin, qadamlarimiznisobitqilvakofir boʻlgan qavmlarustidanbizgag‘alabaatoet”, – dedilar.
اللّٰهُ
Alloh
Shunday qilib, Allohningiznibilanularning qoʻshinlarinitor-morqildilar, Dovud esa Jolutnioʻldirdi. Soʻngra Alloh Dovudga podshohlikvahikmatberdihamda Oʻzi xohlagan ilmlardantaʼlimberdi. Agar Allohodamlarningbaʼzilarinibaʼzilaribilandafqilibturishiboʻlmasaedi, shubhasiz, Yer yuzi fitna-fasodga toʻlib ketardi. Lekin Alloh barcha olamlarustidafazlu karam Egasidir.
لَمِنَ الْمُرْسَلينَ
aniq payg’ambarlardansan
Ey Rasulim, bularAllohningoyatlari boʻlib, ularnisizgaroʻyirosttilovatqilmoqdamiz. Siz, shubhasiz, payg‘ambarlardansiz.
kim
Bashariyatga yuborilgan anashupayg‘ambarlarningbaʼzilarinibaʼzilaridanafzalqildik. Ular orasidanAlloh bevosita gaplashganivaayrimlariningdarajasiniyuqorikoʻtargani ham bor. Maryamoʻg‘liIso payg‘ambargamoʻʼjizalarberdikvauniRuh ul-Qudus boʻlgan Jabroil bilanqoʻllab-quvvatladik. Agar Allohxohlasaedi, ularga ochiq-oydin dalillarkelgandankeyin ularningorqasidankelgan ummatlar bir-birlari bilan jangqilmasedilar. Lekin ular turli ixtiloflargatushdilar, ulardaniymonkeltirganham, inkorqilganhamboʻldi. Agar Allohistamasaedi, ular bir-birlarini oʻldirmasedilar. Lekin Alloh Oʻzi istaganiniqiladi.
Eyiymonkeltirganlar, oldi-sotdi, doʻst-birodarlik vashafoat qilib boʻlmaydigankunkelmasidanburunsizlargarizqqilibbergan narsalarimizdan xayru ehsonqilinglar. Kofirlar esa, ularzolimlardir.
لَهُ
u uchun
Allohdan oʻzga hech qanday ilohyoʻqdir, faqatginaUningOʻzi bordir. U hamisha tirik boʻlgan – Hay va abadiy bor boʻlib turuvchi – Qayyum Zotdir. Unimudroqham, uyquhamtutmaydi. OsmonlarvaYer yuzidagibarchanarsaUnga oiddir. Uningizniboʻlmayturib, huzuridakim ham boshqa birovni shafoatqilaoladi?! U barcha bandalarningoʻtmishivakelajaginibiladi. U bandalar esa Uningilmidan agar Oʻzi xohlamasa, hech bir narsani bilib, qamrayolmaydilar. U ZotningkursisiosmonlaruYerniqamrabolgandir. Osmon va Yerdagi barcha narsalarni muhofazaqilish, ularni boshqarish Ungaog‘irkelmaydi. Alloh qudrati keng – Aʼliy va barchadan ulug‘ boʻlgan – Azim Zotdir.
يَكْفُرْ
kufr keltirsa
Dindamajburlashyoʻqdir. Darhaqiqat, toʻg‘ri yoʻl egri yoʻldan ajrab maʼlumboʻlgan. Agar kimshaytondanyuzoʻgirib, Allohgaiymonkeltirsa, demak,u hech qachon uzilmaydiganmustahkam Islom halqasinitutibdi. Alloh hamma narsani eshitib turuvchi – Samiʼ va bilib turuvchi – Aʼlim Zotdir.
va kufr keltirgan kimsalar
Allohiymonkeltirganlarning yordamchisi va doʻstidir. Ularnizulmat qaʼridannur tomongachiqaradi. Kufrkeltirganlarningdoʻstlari esa shaytonlardir. Shaytonlar esa ularninurdanzulmatgachiqaribtashlaydilar. Anaoʻsha kofirlardoʻzaxegalaridir va ularuyerdamanguqoluvchidirlar.
اِذْ
o’shanda
Allohungasaltanatberganidan mag‘rurlanib, Ibrohim payg‘ambar bilanuningRobbisihaqida talashib, tortishgan kimsaning ahvolinikoʻrmadingizmi?! Zolim kimsa bilan bahslashgan Ibrohim payg‘ambar: “Robbim istaganiga hayotberadiva istaganini oʻldiradi”, – deganedi. U podshoh esa: “Menhamhayotberib, oʻldira olaman”, – debaytdi. Keyin Ibrohim esa: “Allohquyoshnisharqdanchiqaradi, sen unig‘arbdanchiqaribkoʻrchi?!” – debaytgan. Anaoʻshanda u kufrkeltirgan odam esankirabqolgan. Allohzolimqavmlarnihidoyatgaboshlamaydi.
قَالَ
dedi
Yoki yana boshqa bir kishi haqidagi xabarni bilmaysizmi? U kimsa tomlaribosib vayronaga aylangan va huvillab qolganbirqishloqdanoʻtibketayotganda oʻziga oʻzi: “Alloh xarobaga aylanib oʻlgandankeyinbu qishloq aholisiniqanday qilib qayta tiriltirarkin-a?!” – dedi. ShundaAllohunioʻldirib, yuzyil muddatga shu holda tashlab qoʻydi. Yuz yildan keyin uniqaytatiriltirib: “Necha yil shu oʻlik holda yotding?” – dedi. U esa: “Birkunyokiyarimkun”, – debjavobberdi. Alloh unga: “Yoʻq, sen yuzyil oʻlik holda yotding. Anataomingvaichimliginggaqaragin, buzilib oʻzgarmagan. Endi eshaginggaqara, chirib yotibdi. Bunday hodisani koʻrsatishdan maqsad seniinsonlargaibratqilibkoʻrsatishdir. Bu suyaklarniqanday qilib tiklab, keyinulargagoʻsht qoplab, kiydirishimiznikoʻrgin”, – dedi. Unga Allohdan boʻlgan moʻʼjiza ochiq-oydinmaʼlumboʻlgach: “Albatta, Allohhammanarsagakuchiyetadigan Zot ekaninibilaman”, – dedi.
tiriltirasan
Ey Muhammad, “Bir zamonlar Ibrohim payg‘ambarning Robbimmengaoʻliklarniqanday qilib tiriltirishingnikoʻrsat”, – deganinieslang. Oʻshanda Alloh: “Nima, tiriltirishimga ishonmaysanmi?” – degan. Keyin Ibrohim: “Yoʻq, albatta, ishonaman, lekin qalbim yanada xotirjamboʻlishiuchun soʻradim”, – debaytgan. Alloh unga: “Undayboʻlsa, qushlardantoʻrt xiliniushlaysanvaularnioʻzinggaoʻrgatib, keyin kesib maydalaysan. Soʻngraulardan biror boʻlakni har bir tog‘boshiga alohida qoʻyibchiqib, yoningga chaqirgin. Ana oʻshanda qushlar tirik holda, sengaharakatlanibkeladi. Shubhasiz, Alloh izzati ulug‘ – Aziz va hikmat egasi – Hakim Zot ekanini bilgin”, – dedi.
اَنْبَتَتْ
o’stirdi
Allohyoʻlidamol-dunyolariniehsonqiladigankimsalarningmisoli, xuddi bir dona bug‘doy donining yettitaboshoqoʻstiribchiqishi hamda harbirboshoqda esa yuz dona don joylashgani kabidir. Allohistagankishilariga ajrini birnechabarobarqilibberadi. Alloh fazlu karami keng boʻlgan – Vosiʼ va barcha narsani bilib turvchi – Aʼlim Zotdir.
Mol-dunyolariniAllohyoʻlidaehsonqilib, orqasidan qilgan ishlariniminnatqilmaydiganva kishilarga ozor ham bermaydigankimsalaruchunRobbilarihuzuridaajr-mukofotlaribordir. Oxirat kunida ularga hech qanday xavfu xatar yoʻqvaularg‘am-tashvish ham chekmaydilar.
وَاللّٰهُ
va Alloh
Chiroyli, yaxshisoʻz va oʻzaro kechirimliboʻlishorqasidan minnat qilib, ozorbergan sadaqadankoʻrayaxshiroqdir. Alloh hech kimga muhtoj boʻlmagan – G‘aniy va bandalariga marhamatli boʻlgan – Halim Zotdir.
Eyiymonkeltirganlar, ehson qiladigan moliniodamlarkoʻrsindebberadigan, aslida Allohgavaoxiratkunigaishonmaydigankimsalargaoʻxshab, sadaqalaringizniminnat va ozor berish bilanyoʻqqachiqarmanglar. Ana shunday kishilarningmisoli xuddi, ustidatuproqboʻlganqoyatoshgakuchlijalakelib yuvib ketgan, natijada, yana uni sip-silliqtosh holatigatashlabqoʻygangaoʻxshaydi. Ularishlabtopgan va riyokorlik qilib bergan boyliklaridanhechnarsagaegaboʻlmaydilar. Allohkofirqavmlarnihidoyatgaboshlamaydi.
va ishonch (bilan)
Mol-dunyolariniAllohningroziliginiistab, qalblaridagi iymonni yanada mustahkamlashuchun xayru ehsonqiladiganlarningmisoli xuddi tepalikdagibirbog‘ kabidir. Agarda boqqa sharrosyomg‘irquysa, hosiliniikkibarobarberadi. Bordi-yukuchliyomg‘iryog‘may, biroz shivillabyoqqanyomg‘ir boʻlsa ham, oʻziga yarasha hosil boʻlaveradi. Alloh har bir qilayotgan ishlaringiznikoʻribturuvchidir.
تَجْري
oqib turadi
Sizlardanbirortangiztagidananhorlaroqibturgan, xurmoyuuzumlarvaanvoyimevalibog‘iborodamning yoshi ulg‘ayib, norasidabolalari bilan qolgan paytida bog‘ini olovliboʻronurib, yonib kul boʻlishinixohlaydimi? Allohshoyad, tafakkurqilasizlardeb, oyatlarnisizlargashundaybayonqiladi.
Eyiymonkeltirganlar, kasbukoringizdantopganlaringizniva Biz sizlaruchunYerdanundiribchiqargan hosillardan sifati yaxshilarini xayru ehsonqilinglar. Oʻzingizgaberilgandauni,faqat yoqtirmay koʻzyumiboladigan darajadagi yomon va sifatsizlaridanberishnikoʻzlamanglar. Shubhasiz, Alloh maqtovga sazovor – Hamid va hech kimga muhtoj boʻlmagan – G‘aniy Zot ekanini bilinglar.
Shaytonsizlarni agar xayru ehson qilsangizlar, kambag‘alboʻlibqolishdanqoʻrqitadivabuzuq ishlargabuyuradi. Alloh esa qilgan ehsonlar tufayli Oʻztarafidanmag‘firatvafazlu karam vaʼdaqiladi. Alloh fazlu karami keng boʻlgan – Vosiʼ va barcha narsani bilib turuvchi – Aʼlim Zotdir.
فَقَدْ
darhaqiqat
Alloh Oʻzi xohlagankishisigahikmatatoetadi. Kimgahikmatatoetilganboʻlsa, darhaqiqat, ungakoʻpyaxshilikberilibdi. Bundan, faqataqlegalariginaeslatma va ibrat oladilar.
bas albatta
Xayru ehsondannimaikiqilganboʻlsangizvaatagan har bir nazringizniAlloh, albatta, bilibturadi. Ehson qilmaydigan, nazrlarini bajarmaydigan vazolimkimsalaruchun oxiratda yordamberuvchilarboʻlmaydi.
Agar sadaqalarnioshkora tarzda qilsangiz,juda yaxshidir. Bordi-yuunikambag‘allargayashirinchabersangiz, buoʻzingizuchunxayrlidir. Bu ishlaringiz tufayli Alloh qilganyomonliklaringizniberkitadi. Allohqilayotgan har bir ishingizdanxabardordir.
وَمَا
va nimaniki
Ey Rasulim, ularninghidoyat topishlarisizningzimmangizdaemasdir. Yaxshilikdannimaikiehsonqilganboʻlsangizlar, oʻzingizuchundir. Zero, qilayotganehsonlaringizni, faqatAllohningyuziniistabqilasizlar. Qilganhar bir yaxshiligingizning mukofoti oxiratda sizlargatoʻliqqaytariladivanohaqlikkauchramaysizlar.
Sadaqa va ehsonlar oʻzlariniAllohyoʻlidabandqilib, Yer yuzida rizq terib yurishgakuchlariyetmaydigan va iffat va tortinchoqliklari sababidanbilmaganodamularniboydeboʻylaydiganlaruchun beriladi. Siz ularning holatlarini siymolaridantanibolasiz. Shuningdek, ularuyalmay, xiralik bilan tilanibturmaydilar. Agar yaxshilikdannimaikiqilsangiz, Alloh, albatta, unibiladi.
فَلَهُمْ
bas ular uchun
Mol-dunyolarinikechayukunduz, yashirinyokioshkoraehsonqiladigankimsalarningRobbilarihuzuridaajr-mukofotlaribordir. Hamdaularga oxiratda hech qanday xavfu xatar yoʻqvaularg‘am-tashvish ham chekmaydilar.
turadi
Riboyeydigan, sudxoʻrlik qiladigan kimsalar qiyomatda qabrlaridan xuddishaytonchalib, jinni boʻlgan odamdekqaytatiriladilar. Bu jazo ularga “savdo-sotiqhamxuddisudxoʻrlikkabidir”, – deganlariuchundir. Holbuki, Allohtijoratnihalol, sudxoʻrlikni esa haromqilgan. Bas, agar kimgaRobbidan uning haromligiga doir vaʼz-nasihat yetib kelib, sudxoʻrlikdan toʻxtasa, u holda oldingi boʻlib oʻtgan sudxoʻrlikdagi foydalari oʻziga qoladi va uningishiAllohga havola qilinadi. Agar shundan keyin ham yana sudxoʻrlikka qaytadiganboʻlsa, demak, ulardoʻzaxegalaridir. Hamda ularuyerdamanguqoluvchi boʻladilar.
كُلَّ
har (bir)
Alloh sudxoʻrlikdagi foizniyoʻqqiladi, sadaqalardagi barakatniorttiradi. Alloh sudxoʻrlik qiladigan har bir kofir va gunohkornisevmaydi.)
الزَّكٰوةَ
zakotni
Iymonkeltirgan, yaxshiamallarqilgan, namozlarnimukammaladoetganvazakotlarnibergankimsalarningRobbilarihuzuridaulargaajr-mukofotlaribordir. Hamdaularga oxiratda hech qanday xavfu xatar yoʻqvaularg‘am-tashvish ham chekmaydilar.
مِنَ الرِّبٰوٓا
ribodan
Eyiymonkeltirganlar, Allohdanqoʻrqinglaragarda haqiqiy moʻminboʻlsangizlar, sudxoʻrliksarqitlarnitarkqilinglar.
Agarda shundan keyin ham itoat qilmasangiz, undaAllohvaRasulitomonidan sizlarga qarshi urush ochilishinieshitibqoʻyinglar. Shoyad, tavbaqilsangizlar, uholda avvalgi sarmoyalaringizoʻzingizga qoladi. Shunda siz zulmhamqilmaganvaadolatsizlikka ham uchramaganboʻlasiz.
Agarda qarzdor nochorahvoldaboʻlsa, sharoiti yaxshilanib boyigunchakutish kerak. Agar bilsangizedi, bergan qarzlaringizni kechib, sadaqaqilibyuborishingizoʻzingizuchunyaxshiroqdir.
كُلُّ
har
Hammangiz undaAllohgaqaytariladigan qiyomat kunidanqoʻrqingar. Soʻngra u yerda har bir jongaqilganishiuchuntoʻliq jazo yoki mukofot beriladivaularganohaqlikqilinmaydi.
belgilangan
Eymoʻminlar, maʼlum bir muddatgabir-birlaringizbilanqarz oldi-berdi muomalasini qilsangiz, uniyozibqoʻyinglar. Oralaringizdagibirkotibadolatbilan toʻg‘ri qilib yozsin. Hech qaysi bir kotibAllohbildirganidekyozishdanboshtortmasin, qanday boʻlsa, shunday yozsin. Zimmasidaqarziboʻlgan kishi aytib turib yozdirsin hamda Robbisi boʻlgan Allohdanqoʻrqsin va olgan qarzidan birornarsakamaytirib yozdirmasin. Bordi-yuboʻynidaqarziboʻlgan odam aqlinoraso, yosh yoki juda keksaligi bois ojiz hamda karligi, soqovligi va til bilmasligi tufayli aytibturishgaqodirboʻlmasa, uholdauningvakiliadolatbilanaytibtursin. Shuningdek, erkaklaringizdanikkikishiniguvohqilinglar. Agarda ikkierkakboʻlmasa, sizlar roziboʻladiganguvohlardanbirerkakkishivaikkiayolni guvoh qilinglarki, biri unutib adashgandaikkinchisieslatibturadi. Guvohlar guvohlik uchun chaqirilgandakelishdanboshtortmasinlar. Qarz xoh katta boʻlsin, xohkichik boʻlsin muddatigachayozibqoʻyishdanerinmanglar. ManashuAllohnazdidaengadolatli, shohidlikuchunengdurustvagumonqilmaslik uchun engyaqin boʻlgan hukmdir. Lekin oralaringizdaaylantiribturgannaqdsavdo muomalangiz boʻlsa, uniyozmaslikdasizlargagunohboʻlmaydi. Oʻzaro oldi-berdiqilganingizda ham guvohkeltiringlar. Agar xarajatlari boʻlsa, yozgan odam ham, guvohhamzararqilmasinlar. Agar ularga zarar qilsangiz, shubhasiz, busizningfosiqligingizdir. Allohdanqoʻrqinglar, Allohsizlarga shu tariqa taʼlimberadi. Allohbarchanarsanibiluvchi Zotdir.
bas agar ishondi
Agar oʻsha payt safardaboʻlib, yozuvchi odam topaolmasangiz, undaqoʻlbilanushlanadiganbirgarov berilsin. Bordi-yubir-biringizgaishonib omonat qoʻysangiz, undaomonatiqoʻyilgan odam uni vaqtida adoetsin. Robbisi boʻlgan – Allohdanqoʻrqsinvashohidlikni aslo berkitmasin. Kimda-kimuniyashirsa demak, shubhasiz, uningqalbigunohkordir. Allohqilayotgan barcha ishlaringiznibilibturuvchidir.
فيٓ اَنْفُسِكُمْ
o’zingizda
OsmonlarvaYer yuzidagi barcha narsalarAllohnikidir. Ichingizdagi narsanixohoshkorqilinglarxohberkitinglarAllohsizlarnishubilanhisob-kitobqiladi. Keyinxohlaganinikechiradi, xohlaganigaazobberadi. Allohharnarsaga kuchi yetadigan – Qodir Zotdir.
اٰمَنَ
iymon keltirdi
Allohning Rasuli boʻlgan Muhammad oʻzigaRobbidannozilqilingan Qurʼongaiymonkeltirdivamoʻminlarham iymon keltirdilar. Ularning barchalariAllohga, farishtalariga, kitoblarigavapayg‘ambarlariga “AllohningRasullarinibir-biridanajratmaymiz”, – deb iymonkeltirganlar. Hamda ular: “Eshitdikvaitoatqildik, eyRobbimiz, bizlarnimag‘firatqilva oxirgi boradiganjoyOʻzinggadir”, – dedilar.
كَسَبَتْ
kasb qildi
Alloh hech qaysi birjongakuchiyetmaydigan narsanitaklifqilmaydi. Har kimning qilgan yaxshi amali ham, yomon amali ham uningoʻzigadir. EyRobbimiz, bordi-yuunutganyokixatoqilganboʻlsak, bizni bu sababdan javobgar tutmagin. EyRobbimiz, bizdanoldingi ummatlargayuklaganingkabibizgaham og‘ir yukyuklamagin. EyRobbimiz, kuchimizyetmaydigan masʼuliyatlarnibizlargayuklabtashlamagin. Bizlarniafvetgin, gunohlarimizni kechirginvabizlargarahmqilgin. Senbizning yolg‘iz Egamizdirsan va kofirqavmlarustidanbizlarganusratbergin.
