Surah Oli Imron

Ey Muhammad, oʻzidan avvalgi ilohiy kitoblarni tasdiqlovchi qilib sizga haqiqatan, Qurʼon kitobni nozil qildi. Oldin Tavrot va Injilni nozil qilgan edi.

Avvaldan ular insonlarga hidoyat manbai boʻlgan edi. Keyin esa, haq bilan botilni ayiruvchi boʻlgan Furqonni nozil qildi. Shubhasiz, Allohning oyatlarini inkor qiluvchilarga shiddatli azob bordir. Alloh izzati buyuk – Aziz va zolimlar uchun intiqom sohibidir.

U sizlarga hali onalaringizning qorinlarida ekanligingizda shakl beradigan Zotdir. Undan oʻzga hech qanday iloh yoʻqdir. U izzati ulug‘ – Aziz va hikmat egasi – Hakim Zotdir.

Ey Rasulim, U sizga Qurʼon kitobni tushirgan Zotdir. U Qurʼonda bir qismi kitobning onasi, yaʼni asli hisoblangan ochiq-oydin muhkam oyatlar va yana maʼnosi, faqat Allohga maʼlum hamda tushunish qiyin boʻlgan boshqa mutashobih oyatlar ham bordir. Lekin qalblarida haqdan og‘ishga moyil boʻlgan kimsalar fitna chiqarish va oʻzlaricha maʼno berib, taʼvil qilish maqsadida undagi mutashobih oyatlarni ushlab olib ergashadilar. Vaholanki, asl taʼvilini Allohdan oʻzga hech kim bilmaydi. Ilmda kuchli boʻlgan kimsalar esa: “Biz unga iymon keltirdik va u oyatlarning barchasi Allohning huzuridandir”, – deydilar. Bulardan, faqat aql egalari oʻgit oladilar.

Ey Robbimiz, bizni hidoyatga solganingdan keyin qalblarimizni toʻg‘ri yoʻldan og‘dirma va bizlarga huzuringdan rahmat ato et! Shubhasiz, Sen barcha neʼmatlarni beruvchi – Vahhob Zotsan.

Ey Robbimiz, Sen insonlarni unda hech shubha boʻlmagan qiyomat kunida bir joyga yig‘uvchi Zotsan. Albatta, Alloh vaʼdasiga xilof qilmaydi.

Shubhasiz, kufr keltirganlarning mol-dunyolari, bola-chaqalari Allohning azobidan hargiz qutqarib qololmaydi. Ana oʻsha kufr keltirgan kimsalar doʻzaxning yoqilg‘ilaridir.

Ularning ahvoli xuddi firʼavn xonadoni va izdoshlarining hamda ulardan avvalgi oʻtganlarning holatiga oʻxshaydi. Ular oyatlarimizni yolg‘onga chiqarishgandan keyin Alloh ularni gunohlari sababli tutib azobladi. Allohning azobi qaqshatgichdir.

Ey Rasulim, kufr keltirganlarga: “Yaqinda mag‘lub boʻlib, jahannamga surilib toʻplanasizlar, u juda yomon joy”, – deb ayting.

Darhaqiqat, Badr jangidagi sizlar toʻqnashgan ikki guruhda ibrat boʻlgan edi. Guruhning biri Alloh yoʻlida jang qilar, boshqasi esa kofir edi. U kofirlar koʻzlari bilan musulmonlarni oʻzlariga ikki barobar koʻp holda koʻrib turar edilar. Alloh xohlaganini oʻz yordami bilan qoʻllab-quvvatlaydi. Mana shu voqeada koʻra oluvchi basirat egalari uchun ibrat bordir.

Odamlarga ayollar, farzandlar, uyum-uyum tillayu kumush, saman otlar, chorva va ekin-tikinlardan iborat narsalarga istak sevgisi chiroyli qilib koʻrsatildi. Ammo bular dunyo hayotining oʻtkinchi matohidir. Chiroyli qaytiladigan joy esa Allohning huzuridagi jannatdir.

Ey Muhammad, dunyoga hirs qoʻyganlarga qarata: “Sizlarga bu oʻtkinchi matohlardan xayrliroq boʻlgan neʼmatlar haqida xabar beraymi?” – deb ayting. Taqvo qilgan kimsalar uchun Robbilari huzurida tagidan anhorlar oqib turadigan, u yerda mangu qoladigan jannat bog‘lari hamda pokiza juftlar va hammasidan aʼlo boʻlgan Alloh tomonidan rozilik bordir. Alloh bandalarning qilayotgan ishlarini koʻrib turuvchi – Basir Zotdir.

U iymonli kimsalar “Ey Robbimiz, albatta, biz iymon keltirdik, gunohlarimizni kechirgin va bizlarni jahannam azobidan asra”, – deydilar.

Alloh adolat bilan qoim turib, shubhasiz, Undan oʻzga iloh yoʻqligiga shohidlik berdi. Shuningdek, farishtalar va ilm egalari ham bunga shohid boʻldilar. Undan oʻzga iloh yoʻqdir. U izzati ulug‘ – Aziz va hikmat egasi – Hakim Zotdir.

Albatta, Alloh nazdida maqbul boʻlgan din bu, faqat Islom dinidir. Oʻzlariga kitob berilgan yahudiy va nasroniylar ularga Islomning haq ekanligiga ochiq dalil kelganidan keyingina adovat va hasad qilgan holda oʻzaro ixtilofga tushdilar. Kimki Allohning oyatlarini inkor qilsa, bas, albatta, Alloh barchaning qilmishini tez hisob-kitob qiluvchi Zotdir.

Ey Rasulim, bordi-yu shu dalillardan keyin ham siz bilan tortishib bahslashsalar ularga qarata: “Men va menga ergashgan kishilar yuzimni Allohga topshirdim va unga boʻyin egdim”, – deng. Hamda oʻzlariga kitob berilgan va dindan bexabar omilarga: “Islom diniga kirdingizmi?” – deb ayting. Agarda Islomni qabul qilsalar, unda, albatta, hidoyat yoʻlini topibdilar. Aksincha, undan yuz oʻgirsalar, u holda sizning zimmangizdagi narsa, faqatgina dinni yetkazishdir. Alloh bandalarining qilayotgan ishlarini koʻrib turuvchi – Basir Zotdir.

Allohning oyatlarini inkor qilib kufr keltiradigan, payg‘ambarlarni nohaq qatl qiladigan va insonlar orasidagi haq va adolatga buyuruvchi solih kimsalarni oʻldiradigan zolimlarga oxiratdagi alamli azob bashoratini bering.

Ana shu kimsalarning dunyo va oxiratda qilgan amallari behuda ketgandir. Ularni azobdan qutqaruvchi biror bir yordamchilari boʻlmaydi.

Ey Muhammad, oʻzlariga Tavrot va Injil kitobidan nasiba berilgan kimsalar oralarida hukm qilish uchun Allohning kitobiga chaqiriladilar-u, keyin esa ulardan bir guruhi hukmdan yuz oʻgirgan hollarida ortlariga burilib ketganlarini koʻrmadingizmi?

Bunday hukmga yuz oʻgirishlarining sababi esa nima boʻlganda ham bizlarga doʻzax azobi, faqat sanoqli kunlardagina tegadi deb aytishlaridir. Oʻzlari uydirgan bu yolg‘onlari ularni dinlaridan adashtirib qoʻydi.

Haq ekanligiga unda hech qanday shubha boʻlmagan qiyomat kunida ularni toʻplaganimizda va hech bir nafsga zulm qilinmay qilgan ishiga yarasha toʻliq jazo va mukofot berilganda, hollari qanday kechar ekan?!

Ey Muhammad, “Allohim, Sen barcha mulkning mutlaq egasidirsan. Sen xohlagan kishingga molu davlat berasan va xohlagan kishingdan u mulkni tortib olasan, xohlagan kishingni aziz qilasan va xohlagan kishingni xor qilasan. Barcha yaxshilik yolg‘iz Sening qoʻlingdadir. Albatta, Sen har narsaga kuchi yetadigan – Qodir Zotsan”, – deb ayting.

Sen kechani kunduzga kiritasan va kunduzni kechaga aylantirib kiritasan hamda oʻlikdan tirikni chiqarasan va tirikdan oʻlikni chiqarasan. Oʻzing xohlagan kishingni behisob rizqlantirasan.

Moʻmin kimsalar moʻminlarni qoʻyib, kofirlarni oʻzlariga doʻst tutmasinlar. Kimda-kim bunday qilsa, bas, Alloh bilan ular oʻrtasida hech qanday rishta yoʻqdir. Faqat ularning zararidan ehtiyot boʻlish maqsadida yoʻliga muomala qilsangiz mumkindir. Alloh sizlarni yolg‘iz Oʻzidan qoʻrqishingiz haqida ogohlantiradi. Oqibatda qaytib boriladigan joy, faqat Alloh huzurigadir.

Ey Rasulim, ularga: “Dillaringizdagi narsani xoh pinhon tuting, xoh oshkor qiling, Alloh uni, albatta, biladi. Shuningdek, U osmonlardagi narsalarni ham, Yer yuzidagi narsalarni ham hammasini biladi. Albatta, Alloh har narsaga kuchi yetadigan – Qodir Zotdir”, – deb ayting.

Har bir nafs qilgan yaxshi amallarining natijasini qarshisida hozir holda topadigan va qilgan yomon amallarini oralarida uzoq masofalarda qolib, yoʻq boʻlib ketishini istaydigan qiyomat kunini eslanglar! Alloh sizlarni Oʻzining azobidan ogohlantiradi. Alloh bandalarga shafqatli – Raʼuf Zotdir.

Ey Rasulim, ularga: “Agar sizlar chindan ham Allohni sevsangizlar, u holda menga ergashinglar. Shunda Alloh sizlarni sevadi va gunohlaringizni mag‘firat qiladi”, – deb ayting. Alloh gunohlarni kechiruvchi – G‘ofur va marhamati keng boʻlgan – Rahim Zotdir.

Ey Rasulim, yana ularga: “Alloh va Rasulining amrlariga itoat qilinglar. Agarda bu chaqiriqdan yuz oʻgirsangiz, Alloh, shubhasiz, kofir kimsalarni sevmaydi”, – deb ayting.

Haqiqatan, Alloh Odamni, Nuhni hamda Ibrohim payg‘ambarlarni va Imronning oilasini olamlar uzra tanlab oldi.

Ey Rasulim, bir vaqtlar Imronning xotini: “Yo, Robbim, darhaqiqat, men qornimdagi homilani dunyo ishlaridan ozod qilib, Senga xolis nazr qildim. Mendan nazrimni qabul qil! Albatta, Sen hamma narsani eshitib turuvchi – Samiʼ va bilib turuvchi – Aʼlim Zotsan”, – deb aytganini eslang.

Nihoyat vaqti kelib uni tuqqach hamda Alloh nima tuqqanini oʻzidan koʻra yaxshiroq biluvchi ekanini anglagani holda: “Ey Robbim, men oʻg‘il kutayotgan edim, uni qiz bola tug‘dim-ku!. Axir oʻg‘il bola qiz bola kabi emas. Darhaqiqat, men unga Maryam deb ism qoʻydim. Sendan unga va zurriyotiga badarg‘a qilingan shaytonning yomonligidan panoh berishingni soʻrayman”, – dedi.

Shunday qilib, Robbisi uni nazr uchun chiroyli qabul qilib, uni goʻzal nabotot kabi yetishtirib parvarishladi va qaramog‘iga Zakariyoni kafil qildi. Har safar Zakariyo Maryamning oldiga, yaʼni ibodatxonadagi mehrobga kirganida, yonida rizq-nasiba tayyor turganini koʻrar edi. Shunda Zakariyo: “Ey Maryam, bular senga qaerdan keldi?” – deb soʻrasa, Maryam: “Bular Allohning huzuridan keldi. Albatta, Alloh xohlagan kishisiga behisob rizq beradi”, – deb aytgan edi.

Mana shu yerda Zakariyo Robbiga duo qilib: “Robbim, menga ham Oʻz huzuringdan bir pokiza zurriyot ato ayla! Albatta, Sen duolarni eshituvchisan”, – dedi.

Farishtalar Zakariyo mehrobda namoz oʻqib turgan paytida unga: “Ey Zakariyo, darhaqiqat, Alloh senga Yahyo ismli farzand koʻrish xushxabarini bermoqda. U Allohdan keladigan soʻzni tasdiq etadigan, oʻz qavmiga peshvo boʻladigan, shahvatlardan oʻzini tiyadigan hamda solih payg‘ambarlardan biri boʻladigan farzanddir”, – deb nido qildilar.

Zakariyo hayron qolib: “Robbim, menga oʻg‘il bola qayoqdan boʻlsin?! Menga keksalik yetib qarigan boʻlsam, xotinim ham tug‘mas boʻlsa?!” – dedi. Shunda unga: “Ha shunday, Alloh oʻzi xohlagan ishini qiladi”, – dedi.

Zakariyo: “Ey Robbim, xotinimning homiladorligiga doir menga biror bir belgi koʻrsat”, – dedi. Alloh unga: “Sening belging, sog‘ boʻlaturib odamlar bilan uch kun gaplasha olmaysan. Ular bilan, faqat imo ishora orqaligina soʻzlashasan. Shuningdek, Robbingni koʻp zikr qil va tunu kun unga tasbeh ayt”, – dedi.

Vaqtiki farishtalar: “Ey Maryam, darhaqiqat, Alloh seni ayollar orasidan tanlab oldi, seni pokiza qildi va olamlardagi ayollar ustidan saralab oldi”, – deganini yodga oling.

Ey Rasulim, mana bular g‘ayb xabarlaridan boʻlib, uni sizga vahiy qilib bildirmoqdamiz. Oralaridan qaysi birlari Maryamni qaramog‘iga olishga kafil boʻladi deb, qurʼa tashlash maqsadida qalamlarini otgan vaqtlarida siz u yerda yoʻq edingiz. Shuningdek, ular bu borada talashib tortishganlarida ham ularning yonida boʻlmagansiz.

Oʻshanda farishtalarning: “Ey Maryam, albatta, Alloh senga Oʻz huzuridan boʻlgan bir kalimaning xushxabarini bermoqdaki, uning ismi Maryam oʻg‘li Iso Masih boʻladi. U dunyo va oxiratda obroʻli va Allohga yaqin boʻlgan qullardandir”, – deganini eslang.

Shunda Maryam: “Ey Robbim, menga hali odamzodning qoʻli tegmay turib qaydan mendan bola boʻlsin”, – dedi. Alloh unga: “Ha shunday, Alloh Oʻzi istagan narsasini xohlagan tarzda yaratadi. Agar biror bir ishni boʻlishi uchun qaror bersa, unga “boʻl”, – desa tamom u boʻladi”, – dedi.