Ey moʻminlar, bu AllohvaUningelchisi tomonidan urishmaslik uchun sizlar bilan ahdnomaqilganmushrikkimsalargaoraochiqligi haqidagi eʼlondir.
9:2
Ey mushriklar, urush harom qilingan toʻrtoyichidaYer yuzidasayrqilibyuraveringlar. Shuningdek, sizlarAllohniojizqiluvchiemasligingiznibilibqoʻyinglar. Alloh, albatta, kofirlarnixoru zor qiluvchidir.
9:3
9:4
9:5
9:6
Page 188
9:7
9:8
9:9
9:10
Ular biron moʻmin kishi xususidanaahdgavanashartgarioyaqiladilar. Anaoʻshalarhaddanoshgankimsalardir.
9:11
9:12
9:13
Page 189
9:14
9:15
9:16
9:17
9:18
9:19
9:20
Page 190
9:21
9:22
9:23
9:24
9:25
9:26
Page 191
9:27
9:28
9:29
9:30
9:31
Page 192
9:32
9:33
9:34
9:35
9:36
Page 193
9:37
9:38
9:39
9:40
Page 194
9:41
9:42
9:43
9:44
9:45
9:46
9:47
Page 195
9:48
9:49
9:50
9:51
9:52
9:53
9:54
Page 196
9:55
9:56
9:57
9:58
9:59
9:60
9:61
Page 197
9:62
9:63
9:64
9:65
9:66
9:67
9:68
Page 198
9:69
9:70
9:71
9:72
Page 199
9:73
9:74
9:75
9:76
9:77
9:78
9:79
Page 200
9:80
9:81
9:82
Endi ular bu bahonalari va qilmishlariningjazosiuchun bu dunyoda ozkulsinlar, oxiratda esa koʻpyig‘lasinlar!
9:83
9:84
9:85
9:86
Page 201
9:87
9:88
9:89
9:90
9:91
9:92
9:93
Page 202
9:94
9:95
9:96
9:97
9:98
9:99
Page 203
9:100
9:101
9:102
9:103
9:104
9:105
9:106
Page 204
9:107
9:108
9:109
9:110
9:111
Page 205
9:112
9:113
9:114
9:115
9:116
9:117
Page 206
9:118
9:119
Eyiymonkeltirganlar! Allohdanqoʻrqingva doimo sodiqlarbilanbirgaboʻling!
9:120
9:121
9:122
Page 207
9:123
9:124
9:125
9:126
9:127
9:128
9:129
اَنَّ
albatta
Hamda bu odamlargaAllohvaUningRasuli tomonidan “HajjulAkbar” boʻlgan Qurbon hayiti kunidagibildirgisidir. Albatta, AllohvaRasuliningmushriklarbilanorasiochiqdir. Bordi-yutavbaqilsangiz, uoʻzingizuchunyaxshi ishdir. Agar iymondan yuzoʻgirsangiz,u holda Allohniojizqiluvchiemasligingiznibilibqoʻyinglar. Ey Rasulim, kufrkeltirgankimsalargaalamliazobhaqida “xushxabar” bering.
وَلَمْ يُظَاهِرُوا
va yordam bermadilar
Lekin mushriklar ichidansizlarahdlashganingizdankeyin hech narsanibuzmaganboʻlsalarvasizlarningziddingizgahechkimgayordambermaganlarningahdlarini belgilangan muddatlarigacha toʻliq yetkazinglar. Albatta, Allohtaqvodorkimsalarniyaxshikoʻradi.
وَجَدْتُمُوهُمْ
ularni topdingiz
Urush haromqilinganoylarchiqqach esa mushriklarniuchratganjoylaringizdaoʻldiringlar. Ularni asir tutibolinglarvaqamalqilinglar. Hamdaularnibarchakuzatuvjoylarida poylab oʻtiringlar. Agarda tavbaqilsalar, namozni mukammal adoetib, zakotbersalarunda ularni yoʻllarigaxoliqoʻyinglar. Chunki albatta, Alloh gunohlarni kechiruvchi – G‘ofur va marhamati keng boʻlgan – Rahim Zotdir.
Ey Rasulim, agar mushriklardanbirortasisizdanomonliksoʻrasa, unihimoyangizgaoling. Toki ular Allohningkalominieshitsinlar, balki, ibrat olarlar. Undan keyinunitinchjoyigayetkazibqoʻying. Manabuularning haqiqatni bilmaydiganqavmekanliklaridir.
rasulini
Axir qanday qilib AllohnazdidavaUningRasulihuzuridamushriklaruchunahdu paymon boʻladi?! Lekin Masjid ul-Haromoldidasizlar bilan ahdlashgankimsalaragar sizlarganisbatan soʻzlarida tursalar, unda sizlar ham ularuchun ahdingizda toʻg‘rituringlar. Albatta, Allohtaqvodorkimsalarniyaxshikoʻradi.
يُرْضُونَكُمْ
sizlarni rozi qiladilar
Darvoqe, qanday qilib ahd boʻlsinki, agar ular sizningustingizgag‘alabaqilsalar, nayaqinlik jihatdan vanamajburiyat jihatdan sizlargarioyaqiladilar. Ular faqat sizlarniog‘izlaribilanroziqiladilar-u, lekin koʻngillarixushkoʻrmaydi. Ularningkoʻpchiligifosiq kimsalardir.
اِنَّهُمْ
albatta ular
Ular Allohningoyatlariniozginabahogasotib, Uning haq yoʻlidan odamlarni toʻsadilar. Darhaqiqat, ularningqilayotgan amallarinaqadaryomonboʻlgan ishdir.
Agar tavbaqilib iymonga kelsalar, namozni toʻliq adoqilsalarvazakotbersalar, uholda ular sizlarningdindagibirodarlaringizdir. Biz haqni biladiganqavmuchunoyatlarnibatafsil bayon qilibberamiz.
Agar ahdlashganlaridankeyin ham qasamlarinibuzsalarvasizlarningdiningizgataʼna toshini otsalar, uholda bu qilmishlaridan voz kechishlari uchun kufryetakchilariga qarshi jangqilinglar. Zero, ularuchunqasamlarda vafo yoʻqdir. Shoyad,shundan ibrat olib yomonliklardan tiyilsalar.
وَهُمْ
va ular
Ey moʻminlar, ahdlarinibuzgan, payg‘ambarni yurtidan chiqaribyuborishgaqasdqilganvasizlarga qarshi birinchiboʻlib urush boshlaganqavmbilanjangqilmaysizlarmi?! Yoki ulardanqoʻrqasizlarmi?! Agar chinakam moʻminboʻlsangiz, qoʻrqishingizgahaqli boʻlgan Zot, faqat Allohdir!
عَلَيْهِمْ
ularga
Ularbilanjangqilinglar, shunda Allohsizlarningqoʻllaringizbilanularniazoblaydi. Hamdaularnisharmandaqiladi, sizlarniularningustidansizlarganusratatoetib, iymonkeltirganqavmningdillarigashifoberadi.
عَليمٌ
biluvchi
Shuningdek, kofirlardan aziyat chekkan qalblariningalamlariniketkazadi. Albatta, Alloh hamma narsani bilib turuvchi – Aʼlim va hikmat egasi – Hakim Zotdir.
جَاهَدُوا
jihod qildilar
Ey moʻminlar, Allohsizlarningorangizdan haq yoʻlida jihodqilgankimsalarnihamdaAllohdan, Rasulidanvamoʻminlardanboshqasinidoʻsttutmagan va sadoqatda bardavom boʻlgan kishilarni imtihon qilib, bilmayturib, oʻz holingizga tashlabqoʻyilasizlar deb hisoblaysizmi? Alloh barcha qilayotganishlaringizdanxabardor Zotdir.
Allohga shirkkeltirganlaroʻzlariningkufr yoʻlida ekanliklariga guvohboʻlib turgan hollarida Allohningmasjidlariniobodqilishlarimumkinemasdir. Anaularning bu yoʻlda qilgan barcha amallaribehudaketgan hisoblanadi. Hamdaulardoʻzaxdamangu qoladilar.
Kaʼbani ziyorat qilish uchun kelgan hojilargasuvtarqatishvaMasjid ul-Haromniobodqilish ishlarini bajarayotgan mushriklarniAllohgavaoxiratkunigaiymonkeltirgan, Allohyoʻlidajangqilganlarbilantengqildingizmi?! Aksincha, Allohnazdidaulartengemasdirlar. Allohzolimlarqavminihidoyatgaboshlamaydi.
Allohga iymonkeltirgan, Makkadan Madinaga koʻchiboʻtganvaAllohningroziligiyoʻlidamollarivajonlaribilanjangqilgankimsalarningAllohnazdidagidarajalariengbalanddir. Anaoʻshalar ajrga sazovordirlar.
ular uchun
RobbilariulargaOʻztarafidan boʻlgan rahmat, rozilikvaularuchunichida tayyorlab qoʻyilgan doimiyneʼmatlar boʻlgan jannatlarhaqidaxushxabarberadi.
عَظيمٌ
ulkan
Ular uyerdaabadiyqoladilar. Albatta, Allohninghuzuridaulkanajrbordir.
Eyiymonkeltirganlar! Agar ota-onangizvaaka-ukalaringiz boʻlsa ham, kufrniiymondanustunkoʻrsalar, u holda ularnidoʻstdebtutmangizlar. Sizlardankimki shunday holda ham ularnidoʻsttutsa, demak, ularzolimkimsalar qatoridadir.
Darhaqiqat, Allohsizlarga oldin ham koʻpjoylardanusratberdi. Xususan, Makka bilan Toif oʻrtasidagi vodiydagi Hunaynkunidaham. Oʻshandasizlarni sanoq va kuch jihatdan koʻpekanligingizg‘ururlantiribqoʻyganedi, ammo u sizlarnihechnarsadan qutqarib behojatqilaolmadi. Sizlargakengboʻlganyertorlikqilibqoldi, keyin esa yuzoʻgirganholingizda tarqalib chekindingiz.
جُنُودًا
askarlarni
KeyinAllohpayg‘ambarigavamoʻminlarga Oʻz tomonidan xotirjamliknitushirdi. Shuningdek, sizlarunikoʻrmagan, yaʼni farishtalardan boʻlgan lashkarlarninozilqildi. Hamdakufrkeltirgankimsalarni yoʻq qilib azobladi. Manabukofirlarningjazosidir.
kechiruvchi
Mana shu jangdan keyinAllohOʻzixohlagankimsasiningtavbasiniqabulqiladi. HamdaAlloh gunohlarni kechiruvchi – G‘ofur va marhamati keng boʻlgan – Rahim Zotdir.
Eyiymonkeltirganlar, albatta, Allohga shirkkeltirganlarnopok kimsalardir, bas, endi ular buyillaridankeyinMasjid ul-Haromgayaqinlashmasinlar. Agarda sizlar mushriklarning haj mavsumida Makkaga keltiradigan oziq-ovqatlar va boshqa tijoratga oid narsalar toʻxtab qolishi sababli kambag‘allikdanqoʻrqsangizlar, Bas, agar AllohxohlasaOʻzfazlibilantezdasizlarniboy-badavlatqilibqoʻyadi.
Allohgavaoxiratkunigaiymonkeltirmaydigan, AllohvaRasuliharomqilgannarsalarniharomdebbilmaydigan, haqdin boʻlmish Islomnidin deb qabulqilmaydiganahlikitobberilgan yahudiy va nasroniylartokiboʻysunganhollarida oʻz qoʻllaribilanjizyabermagunlaricha, jangqilinglar.
الْمَسيحُ
Masih
Yahudiylar: “Uzayr payg‘ambar Allohningoʻg‘lidir”, – dedilar. Nasroniylar esa: “IsoMasihAllohningoʻg‘li”, – dedilar. Buularning hech qanday dalilsiz og‘izlaribilan aytgan gaplaridir. Ular bu gapni bundan oldingikufrkeltirgankimsalarningsoʻzlariga taqlid qilib oʻxshatmoqdalar. Allohularnilaʼnatlasin. Qay tomongaoʻgirilibketmoqdalar?!
Ular Allohniqoʻyiboʻzlariningdonishmandlarivarohiblarinixudolarqiliboldilar. Maryamoʻg‘liIsoMasihniham xudo deb bildilar. Vaholanki, faqatyagonaIlohgaibodatqilishgabuyurilganedilar. Allohdan oʻzgailohyoʻqdir, faqat yolg‘izUningOʻzi bordir. U Zot ularning sherikqilayotganlaridan munazzah va pokdir.
Alloh
Mushriklar Allohningnuri boʻlgan Islomni behuda gaplar aytib, og‘izlaribilansoʻndirmoqchiboʻladilar. Alloh esa, garchikofirlarxushlamasalarham, Oʻznurinibatamom har tarafga yoymasdanqoʻymaydi.
لِيُظْهِرَهُ
uni ustun qilishi uchun
U Zot garchimushriklaryoqtirmasaham, Rasuli Muhammadnihidoyatvahaqdinbilan, barchadinlardanuniustunqilishuchunyuborgandir.
Eyiymonkeltirganlar, shubhasiz, oʻsha yahudiy va nasroniylarning donishmandvarohiblaridanaksariyatiodamlarningmollarininohaqyoʻlbilanyeydilar. HamdaAllohningyoʻlidan kishilarni toʻsadilar. Ey Muhammad, oltinvakumushlarniyig‘ib, uniAllohyoʻlidaehsonqilmaydigankimsalargaalamliazob borligi haqida xushxabarbering.
جِبَاهُهُمْ
peshonalari
Qiyomat kunidaoʻsha jamg‘argan oltin va kumushlari bilan jahannamoʻtidaqizdiriladi. Hamdaularbilanpeshonalari, yonlarivaorqalarigabosilib: “Manabuoʻzlaringizuchuntoʻplagannarsalaringizdir. Endi esa yiqqanxazinalaringizning mazasini totibkoʻringlar”, – deyiladi.
يَوْمَ
kuni
Shubhasiz, AllohningnazdidaoylarningsoniosmonlaruYerniyaratgankunidagiAllohningbitigigakoʻraoʻnikkioydir. Ulardantoʻrttasi urush harom qilingan oylardir. Manabuhaqdindagi hukmdir. Shundayekan, bu oylarda nafsingizga zulmqilmanglar. Ular bu toʻrt oy ichida sizlarga yoppasigaurushqilganlaridek, sizlar ham mushriklargayoppasigaurushqilinglar. Hamdabilibqoʻyinglar, shubhasiz, Allohtaqvoqiluvchilarbilanbirgadir.
kufr keltirganlar
Shubhasiz, harom oylarni atayin oldinga yoki ortgasurishkufr ustigaziyodaboʻlgan kufrdir. Ubilankufrkeltirganlarniadashtiradilar. Allohharomqilgan oylarnisanog‘igamoslabolishuchununibiryilhalol, boshqa biryilharomqiliboladilar. ShutarzdaularAllohharomqilganni oʻzlaricha halollaboladilar. Ularga bu yomonishlarichiroyli boʻlib koʻrindi. Allohkofirqavmlarnihidoyatgaboshlamaydi.
انْفِرُوا
qo’zg’aling
Eyiymonkeltirganlar, sizlarganima ham boʻldiki, agarda Allohyoʻlida dushmanga qarshi qoʻzg‘alinglardeyilsa, yerga qattiq yopishiboldingiz. Oxirathayotidan koʻra dunyohayotigaroziboʻldingizmi? Axir, dunyohayotidagineʼmatlaroxiratdagidan koʻra judaoznarsa-ku?!
Agar yovga qarshi jangga qoʻzg‘almasangizlar,u holda Alloh sizlarnialamliazobbilanazoblaydi. Oʻrningizga esa sizlardanboshqabir itoatli qavmnikeltiradi. Sizlar esa bu qilmishlaringiz bilan ungahechqandayzararberaolmaysizlar. Shubhasiz, Alloh har narsaga kuchi yetadigan – Qodir Zotdir.
Agar sizlar Muhammad payg‘ambarga yordamqilmasangiz ham, darhaqiqat, Allohungayordamqilgan. Oʻshandakufrkeltirganlaruni bir hamrohi bilan, yaʼni ikkikishiningbiri boʻlgan holidauni yurtlari boʻlgan Makkadan chiqarganlarida, ikkovlarig‘orda turib, Muhammad sollallohu alayhi vasallam hamrohi Abu Bakr roziyallohu anhuga: “Tashvishlanma! Albatta, Allohbizbilanbirgadir!” – debaytganedi. KeyinAlloh uning ustigaxotirjamliktushirdiva sizlar unikoʻrmaganlashkarlarbilanuniqoʻlladi. Shuningdek, kufrkeltirganlarning botil soʻzinitubanqildi. Allohningsoʻzi esa, uengoliydir. Alloh izzati ulug‘ – Aziz va hikmat egasi boʻlgan – Hakim Zotdir.
Alloh yo’lida
Ey iymon keltirganlar, sizlarga og‘ir kelsa ham, yengil kelsa ham, jangga chiqinglar. Allohyoʻlidamollaringizvajonlaringizbilanjihodqilinglar. Agar bilsangiz edi, manashu ishingiz sizuchunyaxshiroqdir.
وَلٰكِنْ
va lekin
Ey Rasulim, agar chaqirig‘ingiz ular uchun yaqin dunyo manfaativa mashaqqatsiz oʻrtachabirsafarboʻlganida, sizgaaniqergasharedilar. Lekin ulargamasofauzoqkoʻrinib safarga chiqmadilar. Yaqinda munofiqlar: “Agar kuchimizyetganida, albatta, sizlarbilan yoʻlga chiqaredik”, – deb, Allohnomibilan yolg‘on qasam ham ichadilar. Shu tariqa ular oʻzlarini ham halokqiladilar. Holbuki, Allohularnianiqyolg‘onchiekanliklarinibilibturibdi.
يَتَبَيَّنَ
ravshan bo’ladi
Ey Rasulim, Allohsizniafvqilsin. Biroq Tabuk safariga bormaslik uchun sizdan ruxsat soʻraganlarning torostgoʻylarianiqboʻlmayturibhamdayolg‘onchilarnibilmasdan, ularganegaiznberdingiz?
Zero, Allohgavaoxiratkunigaishongankimsalarmolujonlaribilanjihodqilishdan ortda qolish uchun sizdaniznsoʻramaydilar. Allohtaqvodorlarni yaxshi biluvchi Zotdir.
وَارْتَابَتْ
va gumon qildi
FaqatginaAllohgavaoxiratkunigaishonmaydiganvakoʻngillarigumondaboʻlganlargina sizdan jangga bormaslik uchun iznsoʻraydilar. Chunki ular oʻz gumonlarida doimo ikkilanibyuradilar.
كَرِهَ
yoqtirmadi
Agar ular chindan ham jangga chiqishnixohlaganlarida, uninguchuntayyorgarlikqilibqoʻyganboʻlaredilar. Lekin Alloh jihodga chiqishlarinixushlamay, ularnidangasaqilibqoʻydi. Oʻzlaridan boʻlgan kimsalar tarafidan: “Ayollar, yosh bolalar va qariyalar kabi oʻtiribqolganlarbilanoʻtiraveringlar”, – deyildi.
خِلَالَكُمْ
orangizga
Agar ular sizlarning ichingizda jangga chiqqan taqdirlarida ham, sizlarga faqatbuzg‘unchilikniziyodaqilar, sizlarnifitnagaduchorqilib, oralaringizga rahna solganboʻlardilar. Shuningdek, ichingizdaulargaquloqsoladiganlar ham bor. Allohzolimkimsalarning holatinibiluvchiZotdir.
ishlarni
Darhaqiqat, avval ham fitna chiqarish uchun fursat axtarganedilar. Hamda ular yoqtirmaganhollaridatohaq g‘olib kelib, Allohningamriustunboʻlguncha ham makr-hiyla qilib, ishlaringizniostin-ustunqilganedilar.
فِي الْفِتْنَةِ
fitnaga
Ularningorasida: “Menga jangdan qolish uchun iznbergin, urushga yuborib menifitnagaduchorqilmagin”, – deydigankimsalar ham bordir. Ogoh boʻlinglar,shundoq ham ular jangdan qolib fitnagatushibqolgandirlar. Shubhasiz, jahannamkofirlarnioʻraboluvchidir.
اَخَذْنَآ
oldik
Bordi-yusizga g‘alaba yoki oʻlja kabi biror yaxshilikyetibqolsa, bu ularnixafaqiladi. Mabodosizgabiror bir musibatyetsa,–“Yaxshi hamki, ishimizningoldiniolibmiz”, – debxursandboʻlganhollaridayuzoʻgiribketadilar.
هُوَ
u
Ularga: “BizgaAllohningyozibqoʻyganidanboshqanarsayetmaydi. Ubizningxojamizdir”, – debayting. Shunday ekan, Allohga, faqat moʻminlartavakkulqilsinlar.
نَتَرَبَّصُ
kutamiz
Ey Rasulim, ularga: “Sizlarbizni jangda yo shahid, yo g‘olib boʻlishdek ikkixayrli ishdanbirining boʻlishinikutmoqdasiz. Bizlar esa sizlarniAllohOʻzdargohidanyoki bizning qoʻlimizbilansizlargaazobyetishinikutmoqdamiz. Bas, kutaveringlar, albatta, bizhamsizlarbilanbirgakutuvchimiz”, – debayting.
اِنَّكُمْ
albatta sizlar
Munofiqlarga: “Istabyoistamayehsonqilaveringlar. Baribir qilgan sadaqalaringiz sizdanasloqabulqilinmaydi. Chunkisizlarfosiqlarqavmiboʻlgansizlar”,– debayting.
Qilgan ehsonlarini qabulqilinishidantoʻsgannarsaning sababi: ularningAllohgavaRasuligakufrkeltirganlari, namozgafaqatdangasalikholdakelishlariva sadaqani faqatyoqtirmaganhollaridaberishlaridir.
ularni azoblashni
Bas, ey Rasulim, ularning mol-dunyolariham, farzandlarihamsizniajablantirmasin. Chunki Allohoʻshalarsabablidunyohayotidaularniazoblashnivakofirhollaridajonlarichiqishinixohlaydi.
Agar ular bironboshpana izlab berkinib oladigan g‘orlaryokikiriboladigan biron teshiknitopsalaredi, yugurganlarichaoʻshangaqarabketganboʻlaredilar.
وَاِنْ لَمْ يُعْطَوْا
va agar berilmasa
Ey Rasulim, ularningorasidan tarqatiladigan sadaqalar xususidaseniayblaydiganlarihambor. U sadaqalardan koʻp miqdorda berilsa, roziboʻladilar. Bordi-yuulardan xohlaganlaridek berilmasa, birdanachchiqlanadilar.
وَقَالُوا
va dedilar
Agar ularAllohvapayg‘ambariulargabergannarsagaroziboʻlib: “Allohbizuchunkifoyaqiladi. YaqindaAllohvapayg‘ambaribizgaoʻzfazlu karamidanberadi, shubhasiz, bizAllohgaintiluvchi kishilarmiz”, – deganlarida oʻzlari uchun yaxshi boʻlar edi.
Sadaqalar va zakotlarnifaqatginafaqirlar, miskinlar, sadaqayig‘ishdaishlovchilar, koʻngillari islomga oshnoqilinuvchikishilar, haq toʻlab ozod etiluvchi qullar, qarzdorlar, Allohyoʻlidagilar hamdayoʻlovchilarga berish Allohtomonidanfarz qilindi. Alloh hamma narsani bilib turuvchi – Aʼlim va hikmat egasi – Hakim Zotdir.
قُلْ
aytgin
Ularningorasidapayg‘ambargaaziyatberadiganvau har narsani eshitaveradigan “quloqdir”, – deydiganlarhambor. Ularga: “Usizlaruchun haqni eshituvchi yaxshilikqulog‘idir. Allohgaiymonkeltiruvchi, moʻminlargaishonuvchivasizlardaniymonkeltirganlaringizuchunrahmat manbaidir”, – debayting. AllohningRasuligaaziyatberuvchilaruchunalamliazob bordir.
haqliroq
Ey moʻminlar, u munofiqlar: “Cizlarniroziqilishuchun payg‘ambarga ozor bermadik”,- deb Allohnomibilanqasamichadilar. Holbuki, agar iymonliboʻlganlarida, AllohvaUningpayg‘ambariniroziqilishlariengloyiq ish edi.
لَهُ
unga
KimkiAllohvaRasulining belgilagan chegaralaridanoshsa, albatta, uninguchunuyerdamanguqoluvchijahannamotashiboʻlishinibilmadilarmi?! Manabukattasharmandalikdir.
في قُلُوبِهِمْ
qalblaridagi
Munofiqlardillaridagi munofiqliknioʻzlarigafoshqiladigan Qurʼondan suranozilqilinishidanqoʻrqibturadilar. Ey Rasulim, ularga: “Masxaraqilaveringlar, albatta, Alloh baribir sizqoʻrqayotgan oʻsha narsani yuzaga chiqaruvchidir”, – debayting.
قُلْ
aytgin
Qasamboʻlsinki, agar ulardan: “Nima uchun masxara qilyapsiz?”- deb soʻrasangiz, ular: “Bizfaqatgina bahsga shoʻng‘ib, hazillashyapmiz”, – deydilar. Ey Rasulim, ularga: “Allohni, oyatlarinivaRasulinimasxaraqilayotganedingizmi?!” – debayting.
مِنْكُمْ
sizlardan
Uzraytmanglar, darhaqiqat, sizlar iymonkeltirganingizdankeyin yana kufrkeltirdingiz. Agar sizlardanbirtoifani koʻngildan tavba qilganlari uchun afvqilsak ham, boshqa birtoifanijinoyatchiboʻlganlariuchunazoblaymiz.
Munofiqerkaklarham, munofiqayollarham kufrda hammasibirdirlar. Ular yomonlikkabuyurib, yaxshilikdanqaytaradilar. Ehson qilmay, qoʻllariniqattiqtutadilar. Ular Allohniunutdilar, bas,shuning uchun Alloh ham ularni rahmatidan uzoqlashtirib unutdi. Shubhasizki, munofiqlar aniq fosiq kimsalardir.
خَالِدينَ
abadiy qoluvchilar
Allohmunofiqerkaklarvamunofiqayollarga hamda barcha kofirlargaundamanguqolinadiganjahannamotashinivaʼdaqildi. Jazo oʻlaroq buulargayetarlidir. Shuningdek, Allohularnilaʼnatladihamdaularuchun doʻzaxda doimiyazob bordir.
va ko’proq
Ey munofiqlar, sizlar ham xuddi sizlardanoldingi munofiqlarkabisizlar. Ular sizlardan koʻra quvvatikoʻproq, mol-dunyo vabola-chaqalari ham ortiqroqedilar. Bas, nasibalarini yeb mazza qilib foydalandilar. Sizlar ham, oldingilarkabinasibalaringizdanfoydalandingizlar. Hamda g‘aflatga botibketganlaridek sizlar ham kufrga shoʻng‘ibketdingiz. Anau munofiqlarning barcha qilgan amallaridunyovaoxiratdabehudaketgandir. Aynanularziyonkoʻruvchilardir.
وَثَمُودَ
va Samudning
Ularga oʻzlaridanoldingilarning, yaʼni Nuh, Od, SamudqavmlarivaIbrohimningqavmi, Madyan shahrining aholisi boʻlgan Shuʼayb qavmi hamda ostin-ustunboʻlibketgan Lut qavmi shaharlariningxabarlariyetibkelmaganmidi?! Ulargapayg‘ambarlari ilohiy dalillarnikeltirganedilar. Shundayekan, Allohulargazulmqilmoqchiboʻlmadi, lekin ularoʻzlarigazulmqiluvchiboʻldilar.
Moʻminerkaklarvamoʻminaayollarbir-birlarigadoʻstdirlar. Ular insonlarni doimo yaxshilikkabuyuradilarvayomonlikdanqaytaradilar, namozlarnitoʻla-toʻkisadoetadilar, nisobga yetgan mollaridan zakotniberadilar hamda AllohvaRasuligaitoatqiladilar. AynanoʻshalargaAllohtezdamarhamatkoʻrsatadi. Shubhasiz, Alloh izzati ulug‘ – Aziz va hikmat egasi boʻlgan – Hakim Zotdir.
الْاَنْهَارُ
anhorlar
Allohmoʻminvamoʻminalargatagidananhorlaroqibturuvchijannatlarni hamda uyerdaabadiyqolishnivabarqarorlikjannatidagipokizamaskanlarnivaʼdaqildi. Allohdan boʻladigan rozilik esa barchasidan ulug‘roqdir. Manashuulkanyutuqdir.
ularga
EyNabiy, kofirlarvamunofiqlarga qarshi kurashingvaulargaqattiqqoʻlboʻling. Ularning borar joyijahannamdir. Unaqadaryomonborar joydir.
وَكَفَرُوا
va kufr keltirdilar
Munofiqlar payg‘ambarga nisbatan aytilgan haqorat soʻzlarni aytmaganliklarigadoir yolg‘on qasamichadilar. Vaholanki, munofiqlar bu kufrsoʻzinianiqaytganedilarvaislomgakirganlaridankeyin yana kufr yoʻligaqaytganedilar. Shuningdek, payg‘ambarga suiqasd qilishdek yetolmagannarsalarigaqasdqilganedilar. Munofiqlar AllohvaUningRasuliularnifaqatOʻzfazlu karamidanboy-badavlatqilibqoʻyganiuchungina Alloh va Uning Rasulini yomonkoʻrdilar. Bas, endi agar tavbaqilsalar, oʻzlariuchunyaxshiboʻlaredi. Agar yuzoʻgirsalar, Allohularnidunyovaoxiratdaalamliazobbilanazoblaydi. HamdaularuchunYer yuzidabirondoʻsthamyordamchi ham boʻlmaydi.
لَنَصَّدَّقَنَّ
albatta sadaqa qilamiz
U munofiqlarningorasida: “Qasamboʻlsinki, agar Alloh bizgaOʻzfazlu karamidan mol-davlat atoqilsa, albatta, biz kambag‘allarga sadaqalarqilamizvasolih kimsalardanboʻlamiz”, – debAllohbilanahdlashadiganlar ham boʻlgan.
مُعْرِضُونَ
yuz o’giruvchilar
Vaqtiki, Alloh ulargafazlidanatoqilgach, ungabaxillikqildilarvayuzoʻgirganhollaridaburilibketdilar.
Munofiqlar Allohularningsirlariniham, yashirinsuhbatlariniham, albatta, bilishinibilmasmidilar?! Darhaqiqat, Allohg‘ayblarnioʻta yaxshi biluvchi Zotdir.
Moʻminlardansadaqalarnikoʻngilliqilibberadiganva ehson uchun kuchlariyetganini bazoʻr topibberadigan kimsalarnimasxaraqiluvchilarniAlloh ham masxaraqiladi. Hamdaulargaazobbordir.
ular uchun
Ey Rasulim, ularuchunxohmag‘firatsoʻrang, xohmag‘firatsoʻramang befoydadir. Agar ularuchunyetmishboramag‘firattilasangizham, Allohularniaslokechirmaydi. Buning sababi, shubhasiz, ularningAllohvaRasuligakufrkeltirganlaridir. Alloh esa fosiqqavmlarnihidoyatqilmaydi.
اَنْ يُجَاهِدُوا
jihod qilmoqliklarini
AllohningRasuligaxilofqilib, soxta uzrlari bilan jangga chiqmay, uylarida oʻtirib ortdaqolganlaroʻtirishlaridan oʻzlari xursandboʻldilar. HamdaAllohyoʻlidamollarivajonlaribilanjihodqilishnixushkoʻrmadilar. Keyin esa: “Kun issiqda jangga chiqmanglar!” – debaytishdi. Ey Rasulim, ularga: “Doʻzaxoloviningissig‘i yanada shiddatliroqdir”, – debayting. Koshki, ular buni tushunsalaredi.
Bas, agar Allohsizni bu safardan salomat chiqarib yana boshqa toifabilan toʻqnashish uchun qaytargandasizdan jangga chiqishuchuniznsoʻrasalar, ularga: “Endi menbilanaslo jangga chiqmaysizlarvamenbilanbirgadushmanga qarshi urushhamqilmaysizlar. Chunkisizlaravvalgigal jangga chiqmay oʻtirishgaroziboʻldingiz. Shunday ekan, yana ortda qoluvchilarbilanoʻtiraveringizlar!” – debayting.
اِنَّهُمْ
albatta ular
Ey Rasulim, asloulardanoʻlganbirorkishiga janoza namozinioʻqimangva duo qilish uchun qabriboshidahamturmang! Chunki ular dunyo hayotida AllohgavaRasuligakufrkeltirdilarhamdafosiqhollaridaoʻldilar.
Ularningmol-mulklarivafarzandlarining koʻpligi sizniajablantirmasin. ChunkiAlloh ularni bu neʼmatlarbilanbudunyodaazoblashnivakofirhollaridajonlarichiqishiniirodaqiladi, xolos.
رَسُولِهِ
uning rasuli
Agarda “AllohgaiymonkeltiringhamdaUningRasulibilanbirgajihodqilinglar”, – degan mazmundagi suranozilqilinsa, ularningichidagi qoʻllari uzun badavlatlarisizdaniznistab: “Biznitekqoʻygin, oʻtiruvchilarbilan birga boʻlaqolaylik!” – deydilar.
bas ular
Ular jangga chiqishdan qoʻrqib ortdaqoluvchi ayol va bolalarbilan birga boʻlishgaroziboʻldilar. Qalblariga esa tamg‘auribqoʻyildi. Bas, ular jihodning haqiqatini anglamaydilar.
Lekin Rasulvaubilanbirga haqiqiy iymonkeltirganlarjonlarivamollaribilanjihodqildilar. Yaxshiliklaranashularuchundirhamdaularzafarquchuvchilardir.
خَالِدينَ
abadiy qoluvchilar
Allohularning bu amallari uchunostidananhorlaroqibturadigan, undaabadiyqolinadiganjannat bog‘larinitayyorlabqoʻygandir. Anaoʻsha – ulkanyutuqdir.
كَذَبُوا
yolg’on gapirdilar
Choʻllarda koʻchmanchi hayot kechiradigan Aʼrobiylardan boʻlganlar ulargaruxsatberilishiuchunuzraytuvchilarkeldi. Shunday qilib, AllohgavaRasuligayolg‘ongapirganlar jangda qatnashmay uylarida oʻtirdilar. Ulardankofirboʻlganlarigayaqindaalamliazob musibati yetadi.
Keksalik yoki nogironlik kabi sabablarga koʻra tanasi zaifboʻlganlar, urushga bora olmaydigan kasallarva jangovar asbob-uskunalar uchun sarf-xarajatqilaolmaydigan kambag‘allarga urushda qatnashmaganliklari uchun javobgarlikyoʻq. Toki ular oʻzlarining boshqa vazifa va masʼuliyatlarini oqsatmay, AllohvaRasuligaixlosliboʻlsalar, boʻlgani. Yaxshilikqiluvchilarni ayblashga hech qanday yoʻlyoʻq. Shubhasiz, Alloh gunohlarni kechiruvchi – G‘ofur va marhamati keng boʻlgan – Rahim Zotdir.
مَآ
nimaiki
Shuningdek, sizninghuzuringizgaularni jangda qatnashishda ulovliqilibqoʻyishingizuchunkelganlarida: “Sizlarnimindirgani hech narsatopaolmayman”, – dedingiz. Ular esa sarf-xarajatqilishga hech narsatopaolmaganlariuchunxafaboʻlib, koʻzlaridanyoshoqib ortga qaytibketdilar. Ulargahamtaʼna-dashnomyoʻqdir.
بِاَنْ يَكُونُوا
bo’lmoqliklari
Taʼna uchun yoʻlfaqat jangga kirish uchun kuchi yetsa ham, urushdan qochish uchun sizdanruxsatsoʻraganboylargaginategishlidir. Chunki ular Alloh yoʻlida jang qilish va Uning roziligini qozonishdan koʻra, orqadaqolgan ayollarbilan birga boʻlishgaroziboʻldilar. ShuninguchunAlloh ularning qalblarinimuhrlabqoʻydi. Ularendi oʻzlarini qanday ofat kutayotganini bilmaydilar.
uzr aytmanglar
Safardan ularningyonlarigaqaytganingizdasizlargauzrlariniaytadilar. Ularga: “Uzrsoʻramanglar! Biz sizlargaasloishonmaymiz. Darhaqiqat, Allohbizlarga hali yoʻlda ekanimizda siz haqingizdagi xabarlarnibildirdi. YaqindaAllohvaUningRasuli bundan keyin qanday amalqilishingiznikoʻradi. Keyin esa, g‘oyibvaoshkora ishlarnibiluvchi Zot boʻlgan Allohning huzurigaqaytarilasizlar. Ana oʻshanda sizlarga barcha qilganishlaringizningxabariniberadi”, – debayt.
عَنْهُمْ
ulardan
Sizlar jangdan g‘olib boʻlib ularningoldigaqaytib, kelganingizda, ularni jazolashdan toʻxtab, qoʻyibyuborishingizuchunAllohnomibilanqasamichadilar. Mayli, ulardanyuzoʻgiring. Chunkiular niyatlari va xatti-harakatlari jihatidan pokizaemasdirlar. Qilgan yomon ishlariningjazosi sifatida joylaridoʻzaxboʻladi.
Odatda Madina atrofidagi choʻllarda koʻchmanchi hayot kechiradigan badaviylar oʻtroq hayot kechiradigan shaharliklarga qaraganda inkorvamunofiqlikdaashaddiyroqhamdaAllohRasuliganozilqilgannarsalarhududinibilmasliklarianiqroqdir. Albatta, Alloh hamma narsani bilib turuvchi – Aʼlim va hikmat egasi – Hakim Zotdir.
بِكُمُ
sizlarga
Aʼrobiylardanbaʼzilariqilgansadaqasinizoʻrakiyoki ortiqcha chiqim debbiladiganvasizlargaaylanibkeladigan musibatlarnipoylabturadilar. Ularning oʻzlarigaaylanibkeladiganyomon musibatlar boʻlsin! Alloh hamma narsani eshitib turuvchi – Samiʼ va boʻlayotgan ishlarni koʻrib turuvchi – Basir Zotdir.
مَا
nimaiki
Lekin aʼrobiylarichidaAllohgavaoxiratkunigaiymonkeltiradigan, qilganxayruehsonlariniAllohhuzuridayaqinlikvaRasulning xayr duolaridebtutadiganlarihambor. Albatta, uularuchunAllohgayaqinlik bordir. YaqindaAllohularni, qilgan ezgu amallari uchun Oʻzrahmati bilan jannatigakirgizadi. Shubhasiz, Alloh gunohlarni kechiruvchi – G‘ofur va marhamati keng boʻlgan – Rahim Zotdir.
بِاِحْسَانٍ
yaxshilik bilan
Muhojirlarvaansorlardanavvalgipeshqadamlarihamda orqalaridan ulargaezgulikbilanergashganlardanAllohroziboʻldi, ularhamUndanroziboʻldilar. Yanaularuchuntagidaanhorlaroqibturuvchi va uyerdaabadiyqolinadiganjannatlarnitayyorlabqoʻydi. Anaoʻsha eng kattayutuqdir.
Atrofingizdagiaʼrobiylardan ham vaMadinaaholisi ichidan ham munofiqlarbordir. Ularnifoqqaodatlanibketganlar. Ularnisizbilmaysiz, ularniBizbilamiz. Albatta, ularniikkikarraazoblaymiz. Soʻngraqiyomatda haqiqiy jazo olishlari uchun kattaazobgaqaytariladilar.
سَيِّئًا
yomonga
Yana boshqalari esa, gunohlarinieʼtirofqildilar. Ularsolihamalniboshqayomonigaaralashtiribyuborganedilar. Shoyad, Allohularningtavbalariniqabulqilar. Shubhasiz, Alloh gunohlarni kechiruvchi – G‘ofur va marhamati keng boʻlgan – Rahim Zotdir.
عَلَيْهِمْ
ularga
Ey Rasulim, ularningmollaridansadaqaol. Bubilanularnipoklaysanvatozalaysan. Ularninghaqigaduoqil. Chunki albatta, duongizularning qalbigataskin va tasallidir. Zero, Alloh hamma narsani eshitib turuvchi – Samiʼ va bilib turuvchi – Aʼlim Zotdir.
وَيَأْخُذُ
va oladi
Yoki ular Allohning, albatta, bandalaritomonidan chin koʻngildan qilinadigan tavbaniqabulqilishinivasadaqalarniolishinihamdaAllohtavbalariniqabulqiluvchivamarhamatli Zot ekaninibilmasmidilar?!
وَسَتُرَدُّونَ
va tezda qaytarilasizlar
Ey Muhammad, ularga: “Amallaringizni qilaveringlar! Bas, yaqindaAllohvaUningRasulihamdamoʻminlarishlaringiznikoʻradilar. Tezoradayashirinvaoshkora ishlarnibiluvchi Zot huzurigaqaytarilasizlar. Keyinsizlargaqilganishlaringizningxabariniberadi”, – debayting.
يَتُوبُ
tavba qabul qiladi
Shuningdek, ular orasida Allohningamrigahavolaqilinganboshqalarhambor. Alloh ularniyoazoblaydi, yokitavbalariniqabulqiladi. Albatta, Alloh hamma narsani bilib turuvchi – Aʼlim va hikmat egasi – Hakim Zotdir.
orasini
Ey Rasulim, yana shunday kimsalar ham borki, ular sizlarga zararyetkazish, kufr va nifoqni orttirish, moʻminlarorasiniajratishvaoldinAllohvaRasuligaqarshiurushochgankimsanikutibolishuchunmasjidquribolganlar. Buning ustiga ular: “Biz bundan faqatyaxshiliknixohlaganedik”, – deb qasamhamichadilar. Siz ularga ishonmang, ularning aniqyolg‘onchilardanekanligigaAllohguvohlikberadi.
اَحَقُّ
haqliroqdir
Ey Muhammad, hechqachonuyerda namoz oʻqish uchun turmang! Birinchikundantaqvoasosigaqurilganuyerdagi masjidda turishingizmahbubroqdir. Uyerdapoklanishniyoqtiradigankishilar bordir. Alloh esa poklanuvchilarnisevadi.
اَمْ
yoki
BinosiniAllohgaboʻlgantaqvovarozilikasosidaqurgankishiyaxshiroqmiyokibinolarigaqulayotganjaryoqasiniasosqilib qurib olganhamdaubilanjahannamoʻtigaqulagankishiyaxshimi?! Allohzolimqavmlarnihidoyatqilmaydi.
اَنْ تَقَطَّعَ
parchalanadi
Qurgan binolari buzilib, oʻlimshiddatibilantoyuraklariyorilgungachaqalblaridagumondaboʻlibqolaveradi. Albatta, Alloh hamma narsani bilib turuvchi – Aʼlim va hikmat egasi – Hakim Zotdir.
لَهُمُ
ularga
Shubhasiz, Allohmoʻminlardanjonlarivamollarinisotiboldi. Albatta, uning evaziga ularuchunjannatni beradi. Allohyoʻlidajangqilib, oʻldiradilarvayokioʻldiriladilar. BuTavrotdahamInjildahamQurʼondahamUningzimmasidagihaq boʻlgan vaʼdadir. Allohdan koʻra ahdigavafodorroqkimbor?! Shundayekan, ey moʻminlar, bukelishgansavdolaringizdanxursandboʻlinglar. Anashuningoʻzikattayutuqdir.
الْاٰمِرُونَ
buyuruvchilar
Ular qilgan gunohlariga tavbaqiluvchilar, yolg‘iz Allohga ibodatqiluvchilar, doimo hamdu sano aytuvchilar, roʻzatutuvchilar, ruku va sajdaqiluvchilar, odamlarni yaxshilikkabuyuruvchilar va yomonlikdanqaytaruvchilarhamdaAllohning tayin qilgan hududlari va buyruqlarigarioyaqiluvchilardir. Ey Rasulim, moʻmin bandalargaxushxabarbering!
Napayg‘ambargavanaiymonkeltirgan kimsalarga kofir holda oʻlib, ularningdoʻzaxahllariekanligimaʼlumboʻlgandankeyinmushriklaruchungarchiularqarindoshlariboʻlsaham, gunohlarining kechirilishi uchun istig‘forsoʻrashlarijoizemas.
اِيَّاهُ
unga
Ibrohimning oʻz otasiuchunistig‘forsoʻrashi esa faqatungaqilganvaʼdasitufayliedi. Unga otasining, shubhasiz, Allohningdushmaniekanligianiqboʻlgandankeyinundanvozkechdi. Albatta, Ibrohimnolauruvchi qalbi yumshoq insondir.
حَتّٰى
toki
Allohbirqavmni toʻg‘ri yoʻlga hidoyatqilgandankeyin ularning qaysi xatti-harakatlari nomaqbul ekanini va nimalardansaqlanishkerakliginibayonqilmaguncha, toʻg‘ri yoʻldan adashtiruvchiboʻlmagan. Shak-shubhasiz, Allohharbirnarsani batafsil biluvchidir.
وَيُميتُ
va o’ldiradi
Albatta, osmonlarvaYerninghukmronligiAllohga xosdir. Utiriltiradivaoʻldiradi. SizlaruchunAllohdanboshqadoʻstham, yordamchihamyoʻqdir.
اتَّبَعُوهُ
unga ergashdilar
Darhaqiqat, Allohpayg‘ambarning hamda muhojirlarvaansorlarningtavbalariniqabulqildi. Ulardanbirguruhiningqalblaritoyibketaydeganidankeyin ham qiyinchiliksoatidaungaergashdilar, keyin esa ularnikechirdi. ChunkiU Zot ularga oʻta shafqatlivarahmlidir.
ularga
Shuningdek, jangga chiqmay ortdaqolganuchkishining ham tavbalarini qabul qildi. Ularga shuncha kengboʻlganYer ham torlikqilibqoldivayuraklarisiqilibketdi. Allohdan qochib, oʻzga joydan panohyoʻqliginibilishdi. Soʻng butunlay tavbaqiluvchilardanboʻlishlariuchun Alloh ularningtavbalariniqabulqildi. Shubhasiz, Alloh koʻplab tavbalarni qabul qiluvchi – Tavvob va marhamati keng boʻlgan – Rahim Zotdir.
MadinaaholisivaularningatrofidagiaʼrobiylaruchunRasulullohdanortdaqolishlarivaundankechiboʻzlariniundanustunqoʻyishlari toʻg‘ri ish emasedi. Shundayboʻlish kerakliginingboisiulargaAllohyoʻlida biror bir tashnalik, mashaqqatyokiochlikyetsa-da hamda kofirlarniachchiqlantiradiganqadambossalarvadushmangaqarshi biror musibat yetkazib zafarquchsalar, albatta, ulargashusabablisolihamalyoziladi. Albatta, Allohyaxshilikqiluvchilarningmukofotinizoeqilmaydi.
كُتِبَ
yozildi
Agar ular Alloh yoʻlida ozyokikoʻpinfoq-ehsonqilsalarva jangda birorvodiynikesiboʻtsalar, Allohularniqilganengyaxshiamallaritufaylimukofotlashiuchun, albatta, ularga ajr yozadi.
Moʻminlarning hammasi yoppasiga jangga chiqishlari shart emas. Koshki, harbirguruhdanbirnafartoifa boʻlsa-yu, safarga chiqmay dinnichuquroʻrgansalarvaqavmlariga jangdan qaytibkelganvaqtlaridaularga pand-nasihat qilib ogohlantirsalar.
va ko’rsinlar
Eyiymonkeltirganlar! Sizlar yaqiningizdagikofirlargaqarshijangqiling! Albatta, ular sizlardagi matonat va shiddatnikoʻrsinlar. Yana shuni bilibqoʻyinglarki, albatta, Allohtaqvodor kimsalarbilanbirgadir.
اَيُّكُمْ
kimingizni
Qachonkibirorbirsuranozilqilinsa, ularichidan: “Bu sura qaybiringizdaiymonniorttirdi?” – deydigan munofiqlar ham bor. Ammo bu sura moʻminlardagiiymonniziyodaqildivaularxursandboʻlaredilar.
وَمَاتُوا
va o’ldilar
Ammoqalblaridakasallikboʻlganlarga esa, iflosliklari ustiga yana ifloslikqoʻshiladi, shunday qilib, ularkofirhollaridaoʻlibketadilar.
ثُمَّ
keyin
Ular haryilibiryokiikkimartasinovgaduchorboʻlayotganliklarinikoʻrmaydilarmi?! Shundan keyinhamulartavbaqilmaydilarvaeslatmaolmaydilar.
هَلْ يَرٰيكُمْ
sizlarni ko’rdimi?
Birorbirsuranozilqilinsa, ular: “Sizlarnibirovkoʻrmayaptimi?” – debbir-birlarigaqarabqoʻyadilar. Keyin bildirmasdan ortlariga qaytibketadilar. Hech narsani fahmlamaydiganqavmboʻlganlariuchunAllohularningqalblarini haqdan buribqoʻygan.
عَنِتُّمْ
mashaqqat chektingiz
Haqiqatan, sizlargaoʻzorangizdan dunyo va oxiratda boshingizdan kechiradigan qiyinchiliklaringizgag‘amchekadiganvasizlarniardoqlaydiganhamdamoʻminlargarahmshafqatliboʻlganbirRasulkelgandir.
Ey Muhammad, agar ular ana shulardan keyin ham haqdan yuzoʻgirsalar, ularga: “Menga yolg‘iz Allohkifoyadir. Undanoʻzgailohyoʻq va men Ungasuyandim. UbuyukArshningRobbisidir!” – debayting.