ل ب د
Л-б-д
وَأَنَّهُ لَمَّا قَامَ عَبْدُ اللَّهِ يَدْعُوهُ كَادُوا يَكُونُونَ عَلَيْهِ لِبَدًا Аллоҳнинг бандаси (Пайғамбар (сав)) туриб Унга дуо қилаётганида, (жинлар) деярли унинг атрофида кигиз каби бир-бирларига қапишиб кетардилар (72/Жин 19), ушбу оятда келган لِبَدًا сўзи уларнинг унинг устида тўпланиб, бир жойга йиғилишларини ифодалайди. Бирлиги эса لُبْدَة шаклидадир. Зичланган, бир-бирига ёпиштирилган кигиз маъносини англатувчи اَلّلِبْدُ اْلمُتَلَبِّدُ ибораси кабидир. Баъзилар эса шундай дейди: Оятнинг маъноси, кигизнинг ерга тушиши каби унинг устига тушардилар, деганидир.
Оятнинг тегишли сўзи لُبَدًا шаклида ҳам ўқилган. Яъни, ҳаддан ташқари кўплик сабабли, зичлашиб бир-бирига ёпишган ҳолда.
لَبْد сўзининг кўплиги أَلْبَاد ва لُبُود шаклида келади. Бу борада قَدْ أَلْبَدْتُ السَّرْجَ дейилади, бу эса эгарга кигиз қўймоқ маъносини англатади. Отнинг устига бир кигиз ташламоқ эса أَلْبَدْتُ اْلفَرَسَ шаклида ифодаланади. Бу феъл худди أَسْرَجْتُهُ уни эгарладим, أَلْجَمْتُهُ унга юган солдим ва أَلْبَبْتُه уни ювош қилдим феъллари кабидир. لِبْدَة эса, кигизнинг ҳар қандай бўлаги деганидир.
هُوَ أَمْنَعُ مِنْ لِبْدَةِ اْلأَسَدِ У шер ёлидан ҳам мустаҳкамроқдир, иборасида келган لِبْدَة эса, кўкрак деганидир. لَبَّدَ الشَّعَرَ Жунни кигиз қилди ибораси ҳам шу ўзакдандир.
أَلْبَدَ بِاْلمَكَانِ ибораси эса, кигиз бош кийими ундан ажралмагани каби, ундан ажралмас бўлди, деганидир.
لَبِدَتِ اْلإِبِلُ لَبَدًا сўзига келсак, туялар ўзларини ҳолдан тойдирадиган даражада кўп ўтлади, маъносидадир. Аллоҳ таолонинг: يَقُولُ أَهْلَكْتُ مَالاً لُبَدًا Мен кўп бир мол сарфладим (72/Жин 6) сўзида келган لُبَدًا : сўзи, ёмғир каби ёғилгандек, деганидир. Шу маънода مَا لَهُ سَبَدٌ وَلاَ لَبَدٌ Унинг на туялари бор, на қўйлари, деган мақол бор — яъни унинг на ози, на кўп моли бор, деганидир —.
لُبَد эса, туриши ерга ёпишгандек бўлган бир турдаги қушдир. Луқмоннинг кузатув учун ишлатган етти лочинидан энг охиргисининг номи لُبَد эди.
أَلْبَدَ اْلبَعِيرُ Туянинг танасида суюқ ахлатидан бир қатқалоқ ҳосил бўлишидир. Бу баъзан киноя йўли билан унинг гўзаллигини ифодалаш учун ишлатилади. Чунки бу ҳолат унинг бақувватлиги ва семизлигини кўрсатади.
أَلْبَدْتُ اْلقِرْبَةَ Меш/тулумни бир кигизга солдим, ибораси эса, уни майда бўлаклар орасига қўйдим маъносини англатади.
Оятнинг тегишли сўзи لُبَدًا шаклида ҳам ўқилган. Яъни, ҳаддан ташқари кўплик сабабли, зичлашиб бир-бирига ёпишган ҳолда.
لَبْد сўзининг кўплиги أَلْبَاد ва لُبُود шаклида келади. Бу борада قَدْ أَلْبَدْتُ السَّرْجَ дейилади, бу эса эгарга кигиз қўймоқ маъносини англатади. Отнинг устига бир кигиз ташламоқ эса أَلْبَدْتُ اْلفَرَسَ шаклида ифодаланади. Бу феъл худди أَسْرَجْتُهُ уни эгарладим, أَلْجَمْتُهُ унга юган солдим ва أَلْبَبْتُه уни ювош қилдим феъллари кабидир. لِبْدَة эса, кигизнинг ҳар қандай бўлаги деганидир.
هُوَ أَمْنَعُ مِنْ لِبْدَةِ اْلأَسَدِ У шер ёлидан ҳам мустаҳкамроқдир, иборасида келган لِبْدَة эса, кўкрак деганидир. لَبَّدَ الشَّعَرَ Жунни кигиз қилди ибораси ҳам шу ўзакдандир.
أَلْبَدَ بِاْلمَكَانِ ибораси эса, кигиз бош кийими ундан ажралмагани каби, ундан ажралмас бўлди, деганидир.
لَبِدَتِ اْلإِبِلُ لَبَدًا сўзига келсак, туялар ўзларини ҳолдан тойдирадиган даражада кўп ўтлади, маъносидадир. Аллоҳ таолонинг: يَقُولُ أَهْلَكْتُ مَالاً لُبَدًا Мен кўп бир мол сарфладим (72/Жин 6) сўзида келган لُبَدًا : сўзи, ёмғир каби ёғилгандек, деганидир. Шу маънода مَا لَهُ سَبَدٌ وَلاَ لَبَدٌ Унинг на туялари бор, на қўйлари, деган мақол бор — яъни унинг на ози, на кўп моли бор, деганидир —.
لُبَد эса, туриши ерга ёпишгандек бўлган бир турдаги қушдир. Луқмоннинг кузатув учун ишлатган етти лочинидан энг охиргисининг номи لُبَد эди.
أَلْبَدَ اْلبَعِيرُ Туянинг танасида суюқ ахлатидан бир қатқалоқ ҳосил бўлишидир. Бу баъзан киноя йўли билан унинг гўзаллигини ифодалаш учун ишлатилади. Чунки бу ҳолат унинг бақувватлиги ва семизлигини кўрсатади.
أَلْبَدْتُ اْلقِرْبَةَ Меш/тулумни бир кигизга солдим, ибораси эса, уни майда бўлаклар орасига қўйдим маъносини англатади.