ل و م

لَوْم — киши маломатга лойиқ бир иш қилгани сабабли унинг қадрини тушириш, койишдир. Шу маънода: لُمْتُهُ فَهُوَ مَلُومٌ Уни маломат қилдим, у маломат қилинган кишидир, дейилади. Аллоҳ буюради:
فَلاَ تَلُومُونِي وَلُومُوا أَنْفُسَكُمْ Бас, мени маломат қилманг, ўзингизни маломат қилинг! (14/Иброҳим 22); قَالَتْ فَذَلِكُنَّ الَّذِي لُمْتُنَّنِي فِيهِ Мана, деди, бу кўраётганингиз — сизлар у ҳақида мени маломат қилган (йигитдир). (12/Юсуф 32); وَلاَ يَخَافُونَ لَوْمَةَ لَائِمٍ ҳеч бир маломатгўйнинг маломатидан ҳам қўрқмайдилар (5/Моида 54); فَإِنَّهُمْ غَيْرُ مَلُومِينَ (Булар билан яқинликлари сабабли) маломат қилинган эмаслар (23/Муъминун 6).
Бу охирги оятда маломат тилга олингани шуни билдиради: улар маломатга лойиқ иш қилмагунларича, уларга маломатдан ортиқ жазо берилмайди.
أَلاَمَ феъли эса, маломатга лойиқ бўлди, деганидир. Шу маънода Аллоҳ буюради: فَأَخَذْنَاهُ وَجُنُودَهُ فَنَبَذْنَاهُمْ فِي الْيَمِّ وَهُوَ مُلِيمٌ Ниҳоят, Биз уни ва аскарларини ушлаб, ҳаммасини денгизга ташлаганимизда, Фиръавн (қайсарлигидан пушаймон бўлиб) ўзини ўзи маломат қиларди (51/Зориёт 40).
تَلاَوُم эса, ўзаро бир-бирини маломат қилишдир. Аллоҳ таоло шу маънода: فَأَقْبَلَ بَعْضُهُمْ عَلَى بَعْضٍ يَتَلَاوَمُونَ Сўнгра бир-бирларини маломат қила бошладилар (68/Қалам 30).
Аллоҳ таолонинг: وَلاَ أُقْسِمُ بِالنَّفْسِ дан пастдадир. Баъзилар эса: Бу — энди ўз моҳиятида хотиржамликка эришган ва бошқанинг фазилат йўлида илгарилаши учун ўзини бахшида этувчи кишининг нафсидир, дейди. У ҳолда бу нафс, даража жиҳатидан дан юқоридадир.