ك م ل

كَمَالُ الشَّيْءِ бирор нарсанинг камоли — унинг талаб қилинган барча сифатлари тўлиқ бўлиши, бир жойда мужассам бўлиши деганидир. كَمُلَ ذَلِكَ дейилганда, унинг маъноси унинг барча зарур нарсалари бир жойга йиғилди, мавжуд бўлди шаклида бўлади.
Аллоҳ таолонинг: وَالْوَالِدَاتُ يُرْضِعْنَ أَوْلَادَهُنَّ حَوْلَيْنِ كَامِلَيْنِ لِمَنْ أَرَادَ أَنْ يُتِمَّ الرَّضَاعَةَ Оналар болаларини, эмизишни батамом қилмоқчи бўлганлар учун тўлиқ икки йил эмизадилар (2/Бақара 233) деган сўзида зикр этилган тўлиқ икки йил боланинг манфаатига мос энг юқори чегара эканига ишорадир.
لِيَحْمِلُوا أَوْزَارَهُمْ كَامِلَةً يَوْمَ الْقِيَامَةِ Буни айтишларининг сабаби шу: қиёмат куни ўз гуноҳларини тўлиқ ҳолда кўтариб олишлари учун (16/Наҳл 25) деган сўзида эса уларнинг жазонинг тўлиғига дучор бўлишларига диққат қаратилмоқда.
فَمَنْ لَمْ يَجِدْ فَصِيَامُ ثَلاَثَةِ أَيَّامٍ فِي الْحَجِّ وَسَبْعَةٍ إِذَا رَجَعْتُمْ تِلْكَ عَشَرَةٌ كَامِلَةٌ Буни топа олмаган кишига эса ҳажда уч кун, қайтганингизда яна етти кун, ана шу тўлиқ ўн кун рўза тутиши лозим бўлади. (2/Бақара 196) оятига келсак, дейиладики: аввал ўн дейилиши ва унинг тўлиқ деб сифатланиши бизга етти билан уч қўшилганда ўн бўлишини ўргатиш учун эмас. Балки, бу ўн кунлик рўза билан қурбонлик ўрнини босадиган рўза тўлиқ адо этилишини баён қилиш учун шундай дейилган.
Баъзиларнинг фикрича эса, ўн сонининг «тўлиқ» деб сифатланиши айтилган сўзга бир қўшимча қилишдек бўлиб, бунинг сонлар тилида устун бир хусусияти борлигига диққат тортади. Бундан ташқари, ўн сони сонлар етиб борадиган ўнлик сонларнинг биринчиси эканига ва ундан кейингилари унинг бир навъ такрори эканига ҳам ишора қилмоқда. Шунга кўра, ўн сони тўлиқ сондир.