عَجَلَة : бир нарсани вақтидан олдин истамоқ ва уни излашдир. Бу эса шаҳватнинг бир тақозосидир. Шу сабабли Қуръоннинг барчасида шошилмоқ ёмон деб кўрсатилган. Ҳатто; اَلْعَجَلَةُ مِنَ الشَّيْطَانِ : Шошилиш шайтондандир. дейилган. Аллоҳ буюради: سَأُرِيكُمْ آَيَاتِي فَلَاتَسْتَعْجِلُونِ : Сизларга оятларимни кўрсатаман; Мендан шошилишнисўраманглар (21/Анбиё 37); وَلَاتَعْجَلْبِالْقُرْآَنِ مِنْ قَبْلِ أَنْ يُقْضَى إِلَيْكَ وَحْيُهُ : Эй Муҳаммад, Қуръоннинг сенга ваҳий қилиниши ниҳоясига етмай туриб, уни қироат қилишда шошилибкетма (20/Тоҳо 114); وَمَاأَعْجَلَكَعَنْ قَوْمِكَ يَا مُوسَى : Эй Мусо, сени қавмингдан шошилинчбиланажралишгаундаган нима? (20/Тоҳо 83); قَالَ هُمْ أُولَاءِ عَلَى أَثَرِيوَعَجِلْتُإِلَيْكَ رَبِّ لِتَرْضَى : Мусо: “Мана, — деди, — улар ҳам изимдан келяптилар. Мен, рози бўлишинг учун Сен томон шошилинчбиланкелдим, эй Роббим” (20/Тоҳо 84). Ҳазрати Мусо шошилиши, гарчи ўзи яхши нарса бўлмаса ҳам, уни тақозо этган нарса яхши эканини айтди. У эса — Аллоҳ таолонинг розилигини исташдир. أَتَى أَمْرُ اللَّهِفَلَاتَسْتَعْجِلُوهُ : Аллоҳнинг амри келди. Энди уни шошилибталаб қилманглар(16/Наҳл 1); وَيَسْتَعْجِلُونَكَبِالسَّيِّئَةِ قَبْلَ الْحَسَنَةِ : Сендан яхшиликдан олдин ёмонликнинг келишини сўрайдилар (13/Раъд 6); قَالَ يَا قَوْمِ لِمَتَسْتَعْجِلُونَ (27/Намл 46); : (17/Исро 11). (38/Сод 16); (48/Фатҳ 20). (7/Аъроф 148).
بِالسَّيِّئَةِ قَبْلَ الْحَسَنَةِ :
Эй қавмим, нима учун яхшиликдан олдин ёмонликка ошиқяпсизлар, деди
وَيَسْتَعْجِلُونَكَ
بِالْعَذَابِ :
Улар сиздан азобнинг тезроқ рўёбга чиқишини истайдилар
(22/Ҳаж 47); وَلَوْ
يُعَجِّلُ
اللَّهُ لِلنَّاسِ الشَّرَّ
اسْتِعْجَالَهُمْ
بِالْخَيْرِ لَقُضِيَ إِلَيْهِمْ أَجَلُهُمْ :
Агар Аллоҳ одамларга яхшиликни тезистаганларидек, ёмонликни ҳам шоша-пишаберса эди, уларнинг ажалларини дарҳол келтирган бўлар эди
(10/Юнус 11); خُلِقَ الْإِنْسَانُ مِنْ
عَجَلٍ
Инсон шошқалоқ қилиб яратилган
(21/Анбиё 37). Баъзиларнинг фикрича, عَجَل сўзидан мурод — лойдир. Лекин бу тўғри эмас. Аслида оят инсоннинг шошилишдан холи бўла олмаслигига ва шошилиш инсонни ташкил этувчи хусусиятлардан бири эканига ишора қилади. Аллоҳ таоло шу маънода қуйидагича буюради: وَكَانَ الْإِنْسَانُ عَجُولًا :
Инсон жудашошқалоқдир
مَنْ كَانَ يُرِيدُ
الْعَاجِلَةَ
عَجَّلْنَا
لَهُ فِيهَا مَا نَشَاءُ لِمَنْ نُرِيدُ :
Ким тезўтувчисини истаса, истаган кимсамизга хоҳлаганимизча дарҳолберамиз
(17/Исро 18); яъни, ким дунё молини истаса, буни беришни истаган кишимизга хоҳлаганимизча ато этамиз. وَقَالُوا رَبَّنَا