ف ر ق
Ф-р-қ
فَرْق сўзи, فَلْق билан яқин маънолидир. Аммо ёрилиш нуқтаи назаридан فَلْق ; ажралиш нуқтаи назаридан эса فَرْق ишлатилади. Аллоҳ буюради: وَإِذْ فَرَقْنَا بِكُمُ الْبَحْرَ : Сизлар учун денгизни иккига айирган эдик (2/Бақара 50).
فِرْق : Ажралган бўлак/қисм. Шу маънодан, инсонлардан ажралган жамоага فِرْقَة дейилади. Тонг ёришишига فَرَقُ الصُّبْحِ ва فَلَقُ الصُّبْحِ дейилади. فَأَوْحَيْنَا إِلَى مُوسَى أَنِ اضْرِبْ بِعَصَاكَ الْبَحْرَ فَانْفَلَقَ فَكَانَ كُلُّ فِرْقٍ كَالطَّوْدِ الْعَظِيمِ : Мусога ваҳий юбордик: Асонгни денгизга ур. У дарҳол ёрилди ва ҳар бўлаги улкан тоғдек бўлди (26/Шуъаро 63).
فَرِيق : Бошқалардан ажралган жамоа: وَإِنَّ مِنْهُمْ لَفَرِيقًا يَلْوُونَ أَلْسِنَتَهُمْ بِالْكِتَابِ لِتَحْسَبُوهُ مِنَ الْكِتَابِ وَمَا هُوَ مِنَ الْكِتَابِ : Аҳли китобдан бир гуруҳ, ўқиганларини китобдан деб ўйлашингиз учун китобни ўқиётганда тилларини эгиб-букадилар. Ҳолбуки, ўқиганлари китобдан эмасдир (3/Оли Имрон 78); فَفَرِيقًا كَذَّبْتُمْ وَفَرِيقًا تَقْتُلُونَ : Пайғамбарлардан бир қисмини ёлғончига чиқардингиз, бир қисмини эса ўлдираётган эдингиз (2/Бақара 87); فَرِيقٌ فِي الْجَنَّةِ وَفَرِيقٌ فِي السَّعِيرِ : (У кунда) инсонларнинг бир қисми жаннатга, бир қисми эса шиддатли алангали дўзахга кирадилар (42/Шуро 7); إِنَّهُ كَانَ فَرِيقٌ مِنْ عِبَادِي يَقُولُونَ رَبَّنَا آَمَنَّا فَاغْفِرْ لَنَا وَارْحَمْنَا وَأَنْتَ خَيْرُ الرَّاحِمِينَ : Бандаларимдан бир гуруҳ бор эди, улар: Роббимиз, иймон келтирдик, бас, бизларни мағфират қил ва бизларга раҳм қил. Сен раҳм қилувчиларнинг энг яхшисисан, – дер эди (23/Муъминун 109); أَيُّ الْفَرِيقَيْنِ خَيْرٌ مَقَامًا وَأَحْسَنُ نَدِيًّا : Бу икки гуруҳ инсоннинг қайси бирининг мақоми яхшироқ ва жойи гўзалроқдир? (19/Марям 73); وَتُخْرِجُونَ فَرِيقًا مِنْكُمْ مِنْ دِيَارِهِمْ : Ўзингиздан бўлган бир гуруҳни юртларидан чиқараётирсизлар (2/Бақара 85); وَإِنَّ فَرِيقًا مِنْهُمْ لَيَكْتُمُونَ الْحَقَّ وَهُمْ يَعْلَمُونَ : Улардан бир гуруҳ билган ҳолларида ҳақиқатни яширадилар (2/Бақара 146).
فَرَقْتُ بَيْنَ الشَّيْئَيْنِ : Икки нарса орасини айирдим; бу хоҳ кўз идрок этган, хоҳ басират идрок этган айириш билан бўлсин, бир хилдир: قَالَ رَبِّ إِنِّي لَا أَمْلِكُ إِلَّا نَفْسِي وَأَخِي فَافْرُقْ بَيْنَنَا وَبَيْنَ الْقَوْمِ الْفَاسِقِينَ : Мусо: Роббим! Мен ўзим ва биродаримдан бошқасига ҳоким бўла олмайман; биз билан бу йўлдан чиққан қавмнинг орасини айир деди (5/Моида 25); فَالْفَارِقَاتِ فَرْقًا : Ажратиб ажратувчиларга қасам бўлсин (77/Мурсалот 4); яъни, Аллоҳ ўзларига буюрганидек нарсаларнинг орасини ажратувчи фаришталарга қасам бўлсин. Ушбу оят ҳам шу маънодадир: فِيهَا يُفْرَقُ كُلُّ أَمْرٍ حَكِيمٍ : Ўша кечада ҳар бир ҳикматли иш ажратилади (44/Духон 4).
Ҳазрат Умар ҳақ билан ботилни бир-биридан ажратгани учун унга عُمَرُ الْفَارُوقُ дейилган. وَقُرْآَنًا فَرَقْنَاه (17/Исро 106); яъни, Қуръонда ҳукмларни батафсил бир тарзда баён қилдик. Баъзиларга кўра эса فَرَقْنَاهُ сўзи; “Қуръонни бўлим-бўлим нозил қилдик” маъносидадир. تَفْرِيق сўзининг асл маъноси кўплик учундир. Бу эса бирликнинг ва сўзнинг тарқалиши борасида ишлатилади: فَيَتَعَلَّمُونَ مِنْهُمَا مَا يُفَرِّقُونَ بِهِ بَيْنَ الْمَرْءِ وَزَوْجِهِ : Улар у икки фариштадан эр-хотин орасини бузадиган нарсаларни ўрганар эдилар (2/Бақара 102); خَشِيتُ أَنْ تَقُولَ فَرَّقْتَ بَيْنَ بَنِي إِسْرَائِيلَ وَلَمْ تَرْقُبْ قَوْلِي : Мен, сенинг: “Бани Исроил орасига айрилиқ солдинг; сўзимга кирмадинг!” дейишингдан қўрқдим (20/Тоҳо 94); لَا نُفَرِّقُ بَيْنَ أَحَدٍ مِنْ رُسُلِهِ : Унинг пайғамбарлари орасида ҳеч бирини (бошқасидан) фарқ қилмаймиз (2/Бақара 285); لَا نُفَرِّقُ بَيْنَ أَحَدٍ مِنْهُمْ : Улардан ҳеч бирини бошқасидан фарқ қилмаймиз (2/Бақара 136). Бу оятларда тафриқнинг/ажратишнинг ( أَحَد ) сўзига нисбат берилиши, унинг инкор сиёқида кўплик маъносини англатиши сабабли жоиз бўлган. إِنَّ الَّذِينَ فَرَّقُوا دِينَهُمْ ...: Динларини парча парча қилганлар (6/Анъом 159). Бу оят, فَارَقوُا ; шаклида ҳам ўқилган.
فِرَاق ва مُفَارَقَة сўзлари кўпроқ жисмоний ажралиш маъносида ишлатилади: هَذَا فِرَاقُ بَيْنِي وَبَيْنِكَ : Мана шу, сен билан менинг орамизнинг айрилишидир (18/Каҳф 78). وَظَنَّ أَنَّهُ الْفِرَاقُ : Буни айрилиқ вақти эканини англайди (75/Қиёмат 28); яъни ўлиш билан дунёдан ажралиш вақти келгани фикри қалбига ғолиб келади. وَيُرِيدُونَ أَنْ يُفَرِّقُوا بَيْنَ اللَّهِ وَرُسُلِهِ ...: Аллоҳ билан пайғамбарлари орасини айирмоқ истайдиганлар (4/Нисо 150); яъни, Аллоҳ уларга буюрганининг аксига, Аллоҳга иймон келтирганликларини кўрсатиб, Унинг элчиларини инкор қиладиганлар. وَالَّذِينَ آَمَنُوا بِاللَّهِ وَرُسُلِهِ وَلَمْ يُفَرِّقُوا بَيْنَ أَحَدٍ مِنْهُمْ ...: Аллоҳга ва пайғамбарларига иймон келтирган ва улардан ҳеч бирини бошқаларидан ажратмайдиганлар (4/Нисо 152); яъни, Аллоҳнинг барча элчиларига иймон келтирганлар.
فُرْقَان сўзи, فَرْق дан кўра муболағалироқдир. Чунки فُرْقَان ҳақ билан ботил орасидаги фарқ учун ишлатилади. Унинг тақдири худди мана бу сўз кабидир: رَجُلٌ قُنْعَانٌ : Ҳукм борасида ўзи билан қаноат ҳосил қилинадиган киши. Баъзиларнинг даъво қилганидек, бу сўз масдар эмас, исмдир. فَرْق сўзи эса ҳам бу маънода, ҳам бошқасида ишлатилади. يَوْمَ الْفُرْقَانِ : Фурқон куни (8/Анфол 41); яъни, ҳақ билан ботил, ҳужжат/очиқ далил билан шубҳа бир-биридан ажраладиган кун. يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آَمَنُوا إِنْ تَتَّقُوا اللَّهَ يَجْعَلْ لَكُمْ فُرْقَانًا : Эй иймон келтирганлар! Агар Аллоҳдан қўрқсангиз, У сизларга бир фурқон беради (8/Анфол 29); яъни, қалбингизга, ўзи билан ҳақ билан ботил бир-биридан ажраладиган бир нур ва тавфиқ беради. Бу оятдаги فُرْقَان , бошқа оятларда келган سَكِينَة ва رَوْح кабидир.
... إِنْ كُنْتُمْ آَمَنْتُمْ بِاللَّهِ وَمَا أَنْزَلْنَا عَلَى عَبْدِنَا يَوْمَ الْفُرْقَانِ يَوْمَ الْتَقَى الْجَمْعَانِ : …Агар Аллоҳга ва Фурқон кунида, икки жамоа тўқнашган ўша кунда қулимизга нозил қилганимизга иймон келтирган бўлсангиз (8/Анфол 41). Баъзиларга кўра, оятда зикр этилган кун, Бадр жанги бўлган кундир. Чунки ҳақ билан ботил бир-биридан ажралган илк кун шудир. Илоҳий каломга ҳам فُرْقَان дейилади. Чунки у; эътиқодда ҳақ билан ботилни, сўзда тўғри билан нотўғрини, амалларда эса яхши билан ёмонни бир-биридан ажратади. Бу, Қуръонда ҳам, Таврот ва Инжилда ҳам шундайдир. Чунончи, Аллоҳ буюради: وَإِذْ آَتَيْنَا مُوسَى الْكِتَابَ وَالْفُرْقَانَ : Мусога Китоб ва Фурқон берган эдик (2/Бақара 53); وَلَقَدْ آَتَيْنَا مُوسَى وَهَارُونَ الْفُرْقَانَ : Биз Мусо ва Ҳорунга Фурқон берган эдик (21/Анбиё 48); تَبَارَكَ الَّذِي نَزَّلَ الْفُرْقَانَ عَلَى عَبْدِهِ لِيَكُونَ لِلْعَالَمِينَ نَذِيرًا : Оламларни огоҳлантириш учун бандасига Фурқонни нозил қилган Зот нақадар улуғдир (25/Фурқон 1); شَهْرُ رَمَضَانَ الَّذِي أُنْزِلَ فِيهِ الْقُرْآَنُ هُدًى لِلنَّاسِ وَبَيِّنَاتٍ مِنَ الْهُدَى وَالْفُرْقَانِ : Рамазон ойи; шундай ойдирки, инсонларга тўғри йўлни кўрсатувчи, ҳақ билан ботилни айирувчи Қуръон, ўша ойда нозил қилингандир (2/Бақара 185).
فَرَق : Қўрқувдан қалбнинг паришон бўлишидир. فَرَق сўзининг қалб учун ишлатилиши, худди صَدْع ва شَقّ сўзларининг у учун ишлатилиши кабидир. Аллоҳ буюради: وَيَحْلِفُونَ بِاللَّهِ إِنَّهُمْ لَمِنْكُمْ وَمَا هُمْ مِنْكُمْ وَلَكِنَّهُمْ قَوْمٌ يَفْرَقُونَ : Улар ўзларининг сизлардан эканликларига Аллоҳ номи билан қасам ичадилар, ҳолбуки сизлардан эмасдирлар, лекин улар қўрқоқ бир қавмдирлар (9/Тавба 56). رَجُلٌ فَرُوقٌ وَفَرُوقَةٌ : Жуда ҳам қўрқоқ киши. Аёл учун ҳам худди шу шакл ишлатилади. Шу маънодан, туғиш оғриғи сабабли у ёқдан-бу ёққа чопиб юрадиган туяга فَارِق ва فَارِقَة дейилади. Ёлғиз ўзи бўлган булутга ҳам, зикр этилган туяга ўхшатилиб فَارِق дейилади. Тожи бўлакларга ажралган хўрозга ва сонларидан бири бошқасидан баланд бўлган отга أَفْرَق дейилади. فَرِيقَة : Сут билан пиширилган хурмо. فَرُوقَة : Икки буйрак устидаги ёғга айтилади.
فِرْق : Ажралган бўлак/қисм. Шу маънодан, инсонлардан ажралган жамоага فِرْقَة дейилади. Тонг ёришишига فَرَقُ الصُّبْحِ ва فَلَقُ الصُّبْحِ дейилади. فَأَوْحَيْنَا إِلَى مُوسَى أَنِ اضْرِبْ بِعَصَاكَ الْبَحْرَ فَانْفَلَقَ فَكَانَ كُلُّ فِرْقٍ كَالطَّوْدِ الْعَظِيمِ : Мусога ваҳий юбордик: Асонгни денгизга ур. У дарҳол ёрилди ва ҳар бўлаги улкан тоғдек бўлди (26/Шуъаро 63).
فَرِيق : Бошқалардан ажралган жамоа: وَإِنَّ مِنْهُمْ لَفَرِيقًا يَلْوُونَ أَلْسِنَتَهُمْ بِالْكِتَابِ لِتَحْسَبُوهُ مِنَ الْكِتَابِ وَمَا هُوَ مِنَ الْكِتَابِ : Аҳли китобдан бир гуруҳ, ўқиганларини китобдан деб ўйлашингиз учун китобни ўқиётганда тилларини эгиб-букадилар. Ҳолбуки, ўқиганлари китобдан эмасдир (3/Оли Имрон 78); فَفَرِيقًا كَذَّبْتُمْ وَفَرِيقًا تَقْتُلُونَ : Пайғамбарлардан бир қисмини ёлғончига чиқардингиз, бир қисмини эса ўлдираётган эдингиз (2/Бақара 87); فَرِيقٌ فِي الْجَنَّةِ وَفَرِيقٌ فِي السَّعِيرِ : (У кунда) инсонларнинг бир қисми жаннатга, бир қисми эса шиддатли алангали дўзахга кирадилар (42/Шуро 7); إِنَّهُ كَانَ فَرِيقٌ مِنْ عِبَادِي يَقُولُونَ رَبَّنَا آَمَنَّا فَاغْفِرْ لَنَا وَارْحَمْنَا وَأَنْتَ خَيْرُ الرَّاحِمِينَ : Бандаларимдан бир гуруҳ бор эди, улар: Роббимиз, иймон келтирдик, бас, бизларни мағфират қил ва бизларга раҳм қил. Сен раҳм қилувчиларнинг энг яхшисисан, – дер эди (23/Муъминун 109); أَيُّ الْفَرِيقَيْنِ خَيْرٌ مَقَامًا وَأَحْسَنُ نَدِيًّا : Бу икки гуруҳ инсоннинг қайси бирининг мақоми яхшироқ ва жойи гўзалроқдир? (19/Марям 73); وَتُخْرِجُونَ فَرِيقًا مِنْكُمْ مِنْ دِيَارِهِمْ : Ўзингиздан бўлган бир гуруҳни юртларидан чиқараётирсизлар (2/Бақара 85); وَإِنَّ فَرِيقًا مِنْهُمْ لَيَكْتُمُونَ الْحَقَّ وَهُمْ يَعْلَمُونَ : Улардан бир гуруҳ билган ҳолларида ҳақиқатни яширадилар (2/Бақара 146).
فَرَقْتُ بَيْنَ الشَّيْئَيْنِ : Икки нарса орасини айирдим; бу хоҳ кўз идрок этган, хоҳ басират идрок этган айириш билан бўлсин, бир хилдир: قَالَ رَبِّ إِنِّي لَا أَمْلِكُ إِلَّا نَفْسِي وَأَخِي فَافْرُقْ بَيْنَنَا وَبَيْنَ الْقَوْمِ الْفَاسِقِينَ : Мусо: Роббим! Мен ўзим ва биродаримдан бошқасига ҳоким бўла олмайман; биз билан бу йўлдан чиққан қавмнинг орасини айир деди (5/Моида 25); فَالْفَارِقَاتِ فَرْقًا : Ажратиб ажратувчиларга қасам бўлсин (77/Мурсалот 4); яъни, Аллоҳ ўзларига буюрганидек нарсаларнинг орасини ажратувчи фаришталарга қасам бўлсин. Ушбу оят ҳам шу маънодадир: فِيهَا يُفْرَقُ كُلُّ أَمْرٍ حَكِيمٍ : Ўша кечада ҳар бир ҳикматли иш ажратилади (44/Духон 4).
Ҳазрат Умар ҳақ билан ботилни бир-биридан ажратгани учун унга عُمَرُ الْفَارُوقُ дейилган. وَقُرْآَنًا فَرَقْنَاه (17/Исро 106); яъни, Қуръонда ҳукмларни батафсил бир тарзда баён қилдик. Баъзиларга кўра эса فَرَقْنَاهُ сўзи; “Қуръонни бўлим-бўлим нозил қилдик” маъносидадир. تَفْرِيق сўзининг асл маъноси кўплик учундир. Бу эса бирликнинг ва сўзнинг тарқалиши борасида ишлатилади: فَيَتَعَلَّمُونَ مِنْهُمَا مَا يُفَرِّقُونَ بِهِ بَيْنَ الْمَرْءِ وَزَوْجِهِ : Улар у икки фариштадан эр-хотин орасини бузадиган нарсаларни ўрганар эдилар (2/Бақара 102); خَشِيتُ أَنْ تَقُولَ فَرَّقْتَ بَيْنَ بَنِي إِسْرَائِيلَ وَلَمْ تَرْقُبْ قَوْلِي : Мен, сенинг: “Бани Исроил орасига айрилиқ солдинг; сўзимга кирмадинг!” дейишингдан қўрқдим (20/Тоҳо 94); لَا نُفَرِّقُ بَيْنَ أَحَدٍ مِنْ رُسُلِهِ : Унинг пайғамбарлари орасида ҳеч бирини (бошқасидан) фарқ қилмаймиз (2/Бақара 285); لَا نُفَرِّقُ بَيْنَ أَحَدٍ مِنْهُمْ : Улардан ҳеч бирини бошқасидан фарқ қилмаймиз (2/Бақара 136). Бу оятларда тафриқнинг/ажратишнинг ( أَحَد ) сўзига нисбат берилиши, унинг инкор сиёқида кўплик маъносини англатиши сабабли жоиз бўлган. إِنَّ الَّذِينَ فَرَّقُوا دِينَهُمْ ...: Динларини парча парча қилганлар (6/Анъом 159). Бу оят, فَارَقوُا ; шаклида ҳам ўқилган.
فِرَاق ва مُفَارَقَة сўзлари кўпроқ жисмоний ажралиш маъносида ишлатилади: هَذَا فِرَاقُ بَيْنِي وَبَيْنِكَ : Мана шу, сен билан менинг орамизнинг айрилишидир (18/Каҳф 78). وَظَنَّ أَنَّهُ الْفِرَاقُ : Буни айрилиқ вақти эканини англайди (75/Қиёмат 28); яъни ўлиш билан дунёдан ажралиш вақти келгани фикри қалбига ғолиб келади. وَيُرِيدُونَ أَنْ يُفَرِّقُوا بَيْنَ اللَّهِ وَرُسُلِهِ ...: Аллоҳ билан пайғамбарлари орасини айирмоқ истайдиганлар (4/Нисо 150); яъни, Аллоҳ уларга буюрганининг аксига, Аллоҳга иймон келтирганликларини кўрсатиб, Унинг элчиларини инкор қиладиганлар. وَالَّذِينَ آَمَنُوا بِاللَّهِ وَرُسُلِهِ وَلَمْ يُفَرِّقُوا بَيْنَ أَحَدٍ مِنْهُمْ ...: Аллоҳга ва пайғамбарларига иймон келтирган ва улардан ҳеч бирини бошқаларидан ажратмайдиганлар (4/Нисо 152); яъни, Аллоҳнинг барча элчиларига иймон келтирганлар.
فُرْقَان сўзи, فَرْق дан кўра муболағалироқдир. Чунки فُرْقَان ҳақ билан ботил орасидаги фарқ учун ишлатилади. Унинг тақдири худди мана бу сўз кабидир: رَجُلٌ قُنْعَانٌ : Ҳукм борасида ўзи билан қаноат ҳосил қилинадиган киши. Баъзиларнинг даъво қилганидек, бу сўз масдар эмас, исмдир. فَرْق сўзи эса ҳам бу маънода, ҳам бошқасида ишлатилади. يَوْمَ الْفُرْقَانِ : Фурқон куни (8/Анфол 41); яъни, ҳақ билан ботил, ҳужжат/очиқ далил билан шубҳа бир-биридан ажраладиган кун. يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آَمَنُوا إِنْ تَتَّقُوا اللَّهَ يَجْعَلْ لَكُمْ فُرْقَانًا : Эй иймон келтирганлар! Агар Аллоҳдан қўрқсангиз, У сизларга бир фурқон беради (8/Анфол 29); яъни, қалбингизга, ўзи билан ҳақ билан ботил бир-биридан ажраладиган бир нур ва тавфиқ беради. Бу оятдаги فُرْقَان , бошқа оятларда келган سَكِينَة ва رَوْح кабидир.
... إِنْ كُنْتُمْ آَمَنْتُمْ بِاللَّهِ وَمَا أَنْزَلْنَا عَلَى عَبْدِنَا يَوْمَ الْفُرْقَانِ يَوْمَ الْتَقَى الْجَمْعَانِ : …Агар Аллоҳга ва Фурқон кунида, икки жамоа тўқнашган ўша кунда қулимизга нозил қилганимизга иймон келтирган бўлсангиз (8/Анфол 41). Баъзиларга кўра, оятда зикр этилган кун, Бадр жанги бўлган кундир. Чунки ҳақ билан ботил бир-биридан ажралган илк кун шудир. Илоҳий каломга ҳам فُرْقَان дейилади. Чунки у; эътиқодда ҳақ билан ботилни, сўзда тўғри билан нотўғрини, амалларда эса яхши билан ёмонни бир-биридан ажратади. Бу, Қуръонда ҳам, Таврот ва Инжилда ҳам шундайдир. Чунончи, Аллоҳ буюради: وَإِذْ آَتَيْنَا مُوسَى الْكِتَابَ وَالْفُرْقَانَ : Мусога Китоб ва Фурқон берган эдик (2/Бақара 53); وَلَقَدْ آَتَيْنَا مُوسَى وَهَارُونَ الْفُرْقَانَ : Биз Мусо ва Ҳорунга Фурқон берган эдик (21/Анбиё 48); تَبَارَكَ الَّذِي نَزَّلَ الْفُرْقَانَ عَلَى عَبْدِهِ لِيَكُونَ لِلْعَالَمِينَ نَذِيرًا : Оламларни огоҳлантириш учун бандасига Фурқонни нозил қилган Зот нақадар улуғдир (25/Фурқон 1); شَهْرُ رَمَضَانَ الَّذِي أُنْزِلَ فِيهِ الْقُرْآَنُ هُدًى لِلنَّاسِ وَبَيِّنَاتٍ مِنَ الْهُدَى وَالْفُرْقَانِ : Рамазон ойи; шундай ойдирки, инсонларга тўғри йўлни кўрсатувчи, ҳақ билан ботилни айирувчи Қуръон, ўша ойда нозил қилингандир (2/Бақара 185).
فَرَق : Қўрқувдан қалбнинг паришон бўлишидир. فَرَق сўзининг қалб учун ишлатилиши, худди صَدْع ва شَقّ сўзларининг у учун ишлатилиши кабидир. Аллоҳ буюради: وَيَحْلِفُونَ بِاللَّهِ إِنَّهُمْ لَمِنْكُمْ وَمَا هُمْ مِنْكُمْ وَلَكِنَّهُمْ قَوْمٌ يَفْرَقُونَ : Улар ўзларининг сизлардан эканликларига Аллоҳ номи билан қасам ичадилар, ҳолбуки сизлардан эмасдирлар, лекин улар қўрқоқ бир қавмдирлар (9/Тавба 56). رَجُلٌ فَرُوقٌ وَفَرُوقَةٌ : Жуда ҳам қўрқоқ киши. Аёл учун ҳам худди шу шакл ишлатилади. Шу маънодан, туғиш оғриғи сабабли у ёқдан-бу ёққа чопиб юрадиган туяга فَارِق ва فَارِقَة дейилади. Ёлғиз ўзи бўлган булутга ҳам, зикр этилган туяга ўхшатилиб فَارِق дейилади. Тожи бўлакларга ажралган хўрозга ва сонларидан бири бошқасидан баланд бўлган отга أَفْرَق дейилади. فَرِيقَة : Сут билан пиширилган хурмо. فَرُوقَة : Икки буйрак устидаги ёғга айтилади.