ف ق ر
Ф-қ-р
فَقْر сўзи тўрт маънода ишлатилади.
1- Зарурий эҳтиёжнинг бўлиши: Бу, дунёда мавжуд бўлганлари муддатда барча инсонларни; ундан-да кўпроқ — барча мавжудотларни қамраб олади. Қуйидаги оят шу маънодадир: يَا أَيُّهَا النَّاسُ أَنْتُمُ الْفُقَرَاءُ إِلَى اللَّهِ : Эй инсонлар, сизлар Аллоҳга муҳтождирсизлар (35/Фотир 15). Аллоҳ таоло инсонни васфлаганда ҳам бу турдаги эҳтиёжга шундай ишора қилади: وَمَا جَعَلْنَاهُمْ جَسَدًا لَا يَأْكُلُونَ الطَّعَامَ : Биз уларни таом емайдиган жасадлар қилмадик (21/Анбиё 8).
2- Даромаднинг/Кун кечириш учун бир нарсанинг бўлмаслиги: Бу ҳам қуйидаги оятларда зикр қилинган нарсадир: لِلْفُقَرَاءِ الَّذِينَ أُحْصِرُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ لَا يَسْتَطِيعُونَ ضَرْبًا فِي الْأَرْضِ يَحْسَبُهُمُ الْجَاهِلُ أَغْنِيَاءَ مِنَ التَّعَفُّفِ : Садақаларингизни; ўзларини Аллоҳ йўлига бағишлаган, шу сабабли ер юзида (дунё матоҳи учун) чопишга имконият топа олмайдиган ва иффати сабабидан билмаганлар томонидан бой деб ўйланадиган фақирларга беринг (2/Бақара 273); إِنْ يَكُونُوا فُقَرَاءَ يُغْنِهِمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ : Агар камбағал бўлсалар, Аллоҳ уларни Ўз фазли билан бой қилади (24/Нур 32); إِنَّمَا الصَّدَقَاتُ لِلْفُقَرَاءِ وَالْمَسَاكِينِ : Садақалар фақатгина фақирларга, мискинларга берилади (9/Тавба 60).
3- Нафснинг фақирлиги: Бу Пайғамбарнинг (сав) қуйидаги ҳадисида назарда тутилган очкўзликдир: كَادَ الْفَقْرُ أَنْ يَكُونَ كُفْرًا : Фақирлик (Очкўзлик) деярли куфрга тенг бўлаёзди. Бу қуйидаги ҳадиснинг зидди: اَلْغِنَى غِنَى النَّفْسِ : Ҳақиқий бойлик — нафс бойлигидир. Арабларнинг қуйидаги сўзларида назарда тутилган нарса ҳам шудир: مَنْ عَدِمَ الْقَنَاعَةَ لَمْ يُفِدْهُ الْمَالُ غِنًى : Қаноати бўлмаган кишини мол бой қилмайди.
4- Аллоҳга муҳтож бўлиш: Пайғамбарнинг (сав) қуйидаги ҳадисида назарда тутилган мана шу турдаги фақирликдир: : (28/Қосос 24). Шоир ҳам худди шу маънога шундай ишора қилади: -354 354- . 355-
1- Зарурий эҳтиёжнинг бўлиши: Бу, дунёда мавжуд бўлганлари муддатда барча инсонларни; ундан-да кўпроқ — барча мавжудотларни қамраб олади. Қуйидаги оят шу маънодадир: يَا أَيُّهَا النَّاسُ أَنْتُمُ الْفُقَرَاءُ إِلَى اللَّهِ : Эй инсонлар, сизлар Аллоҳга муҳтождирсизлар (35/Фотир 15). Аллоҳ таоло инсонни васфлаганда ҳам бу турдаги эҳтиёжга шундай ишора қилади: وَمَا جَعَلْنَاهُمْ جَسَدًا لَا يَأْكُلُونَ الطَّعَامَ : Биз уларни таом емайдиган жасадлар қилмадик (21/Анбиё 8).
2- Даромаднинг/Кун кечириш учун бир нарсанинг бўлмаслиги: Бу ҳам қуйидаги оятларда зикр қилинган нарсадир: لِلْفُقَرَاءِ الَّذِينَ أُحْصِرُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ لَا يَسْتَطِيعُونَ ضَرْبًا فِي الْأَرْضِ يَحْسَبُهُمُ الْجَاهِلُ أَغْنِيَاءَ مِنَ التَّعَفُّفِ : Садақаларингизни; ўзларини Аллоҳ йўлига бағишлаган, шу сабабли ер юзида (дунё матоҳи учун) чопишга имконият топа олмайдиган ва иффати сабабидан билмаганлар томонидан бой деб ўйланадиган фақирларга беринг (2/Бақара 273); إِنْ يَكُونُوا فُقَرَاءَ يُغْنِهِمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ : Агар камбағал бўлсалар, Аллоҳ уларни Ўз фазли билан бой қилади (24/Нур 32); إِنَّمَا الصَّدَقَاتُ لِلْفُقَرَاءِ وَالْمَسَاكِينِ : Садақалар фақатгина фақирларга, мискинларга берилади (9/Тавба 60).
3- Нафснинг фақирлиги: Бу Пайғамбарнинг (сав) қуйидаги ҳадисида назарда тутилган очкўзликдир: كَادَ الْفَقْرُ أَنْ يَكُونَ كُفْرًا : Фақирлик (Очкўзлик) деярли куфрга тенг бўлаёзди. Бу қуйидаги ҳадиснинг зидди: اَلْغِنَى غِنَى النَّفْسِ : Ҳақиқий бойлик — нафс бойлигидир. Арабларнинг қуйидаги сўзларида назарда тутилган нарса ҳам шудир: مَنْ عَدِمَ الْقَنَاعَةَ لَمْ يُفِدْهُ الْمَالُ غِنًى : Қаноати бўлмаган кишини мол бой қилмайди.
4- Аллоҳга муҳтож бўлиш: Пайғамбарнинг (сав) қуйидаги ҳадисида назарда тутилган мана шу турдаги фақирликдир: : (28/Қосос 24). Шоир ҳам худди шу маънога шундай ишора қилади: -354 354- . 355-